Okeanda yaşayan qeyri-adi “şüşə” canlı
Maraqlı 04 Sentyabr 2026, 10:25
3368
İlk baxışdan şüşədən hazırlanmış incə və dekorativ bir sənət əsərinə bənzəyən bu canlı əslində təbiətin yaratdığı ən qeyri-adi dəniz orqanizmlərindən biridir. Söhbət Venus çiçək səbəti kimi tanınan dərin dəniz süngərindən gedir. Elmi adı Euplectella olan bu süngərlər okeanın qaranlıq və yüksək təzyiqli dərinliklərində yaşayır.
Citypost.az xəbər verir ki , Venus çiçək səbətinin ən diqqətçəkən xüsusiyyəti onun skeletidir. Bu skelet adi canlılarda olduğu kimi sümükdən və ya sərt toxumadan deyil, əsasən silisium dioksiddən, yəni şüşənin əsasını təşkil edən maddələrdən birindən formalaşır. Məhz buna görə süngərin skeleti insan gözünə şəffaf və şüşəbənzər quruluş kimi görünür.Lakin bu quruluş yalnız gözəllik yaratmır. Süngərin skeleti olduqca mürəkkəb və mükəmməl mikrostrukturla formalaşıb. Silisium əsaslı nazik liflər bir-birinə müxtəlif istiqamətlərdə birləşərək torabənzər, lakin eyni zamanda davamlı konstruksiya yaradır. Təbiətin bu quruluşu alimlərin də diqqətini çəkib və onun mexaniki xüsusiyyətləri müxtəlif elmi araşdırmalarda öyrənilib.
Venus çiçək səbəti okeanın dərinliklərində, xüsusilə Sakit okeanın müəyyən ərazilərində rast gəlinir. Günəş işığının demək olar ki, çatmadığı bu mühitdə süngər dəniz suyundakı üzvi hissəcikləri və mikroorqanizmləri süzərək qidalanır. Onun bədənində çoxsaylı xırda dəliklər və kanallar yerləşir. Su həmin kanallardan keçərkən qida hissəcikləri süzülür və süngər üçün enerji mənbəyinə çevrilir.
Bu canlı ilə bağlı ən maraqlı təbiət hadisələrindən biri isə onun bəzi kiçik xərçəngkimilərlə yaratdığı qeyri-adi münasibətdir.Süngərin içərisinə çox vaxt bir cüt kiçik karides daxil olur. Onlar süngərin daxilində sığınacaq tapır və burada qida əldə edərək uzun müddət yaşaya bilirlər. Karideslər böyüdükcə isə süngərin sıx torabənzər quruluşundan kənara çıxmaları çətinləşir. Nəticədə həmin cüt bütün həyatını süngərin daxilində keçirə bilər.Bu münasibət təbiətdə simbiozun maraqlı nümunələrindən biri hesab olunur. Karideslər süngərdən qorunmaq və yaşamaq üçün sığınacaq kimi istifadə edir, süngər isə karideslərin fəaliyyətindən müəyyən fayda əldə edə bilər. Karideslərin hərəkəti və qidalanması süngərin daxilində suyun və üzvi maddələrin hərəkətinə kömək edə bilər.
Məhz bu səbəbdən Venus çiçək səbəti müxtəlif mədəniyyətlərdə sədaqət və ömürlük bağlılığın simvolu kimi tanınıb. Xüsusilə Asiyanın bəzi bölgələrində bu süngərin qurudulmuş skeleti tarixən bir-birinə bağlılığı ifadə edən simvolik hədiyyə kimi qiymətləndirilib. Süngərin daxilində birlikdə yaşayan karides cütü isə uzunmüddətli münasibətlərlə əlaqələndirilib.Təbiətin yaratdığı bu qeyri-adi canlı yalnız romantik simvol olması ilə deyil, elmi baxımdan da maraqlıdır. Onun şüşəbənzər skeletinin necə formalaşması materialşünaslıq və mühəndislik baxımından alimlər üçün maraqlı nümunədir. Çünki bu qədər incə silisium liflərindən ibarət konstruksiya həm yüngül, həm də nisbətən möhkəm ola bilir.
Əslində Venus çiçək səbəti təbiətin çox kiçik miqyasda nə qədər mürəkkəb mühəndislik həlləri yarada bildiyini göstərən nümunələrdən biridir. Süngərin skeletindəki liflərin quruluşu işığın müəyyən formada yayılmasına da imkan verir. Bu xüsusiyyət onun şüşə və optik materiallarla müqayisə edilməsinə səbəb olub.Ən maraqlısı isə budur ki, insan üçün adi görünən şüşə ilə bu süngərin skeletinin yaranma prosesi eyni deyil. Süngər silisiumu dəniz suyundan əldə edir və onu öz bioloji prosesləri vasitəsilə mürəkkəb skelet quruluşuna çevirir. Yəni təbiət burada yüksək temperaturda əridilmiş şüşədən istifadə etmir; canlı orqanizm öz “şüşəvari” skeletini bioloji şəkildə formalaşdırır.Bu səbəbdən Venus çiçək səbəti okeanların yalnız gözəllik deyil, həm də mürəkkəb bioloji və mühəndislik həlləri ilə dolu olduğunu göstərən canlı nümunələrdən biridir. Şüşəyə bənzəyən görünüşünün arxasında milyonlarla il ərzində formalaşmış uyğunlaşma, simbioz və mürəkkəb bioloji proseslər dayanır.
Beləliklə, okeanın qaranlıq dərinliklərində yaşayan bu qeyri-adi süngər həm “canlı şüşə” görünüşü, həm özünəməxsus skeleti, həm də daxilində ömür boyu yaşaya bilən karides cütləri ilə təbiətin ən maraqlı canlılarından biri hesab olunur.
Həmçinin oxuyun
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Təbiətin nəhəng primatları: Qorillər haqqında maraqlı faktlar
Güclü bədən quruluşu, inkişaf etmiş sosial davranışları və insanlarla genetik yaxınlığı ilə seçilən qorillər heyvanlar aləminin ən maraqlı canlılarından hesab olunur. Dünyanın ən iri primatları arasında yer alan bu heyvanlar zahirən qorxuducu görünsələr də, əsasən ailə qrupları şəklində yaşayır və sosial münasibətlərə böyük əhəmiyyət verirlər. Onların insanlarla genetik oxşarlığı, qeyri-adi fiziki gücü və balalarına göstərdikləri qayğı alimlərin diqqətini uzun illərdir cəlb edir.Citypost.az xəbər verir ki, qorillər insanlarla ən yaxın qohumluğu olan primatlar sırasındadır. Elmi məlumatlara əsasən, insanlarla qorillərin DNT-si təxminən 98 faizdən çox oxşarlıq göstərir. Bu göstərici müqayisənin hansı üsulla aparılmasından asılı olaraq dəyişə bilər. Genetik yaxınlıq onların təkamül tarixində...
26 Oktyabr 2026, 11:00
Quşları belə ovlaya bilən Qoliaf tarantulası nə qədər təhlükəlidir?
Təbiətdə ölçüsü və görünüşü ilə insanlarda həm maraq, həm də qorxu yaradan canlılar az deyil. Onların arasında Qoliaf tarantulası xüsusi yer tutur. Nəhəng bədən quruluşu, güclü ayaqları və qeyri-adi müdafiə davranışı ilə seçilən bu hörümçək dünyanın ən böyük hörümçək növlərindən biri hesab olunur. Onun bəzi fərdlərinin ayaqları arasındakı məsafə 30 santimetrə çata bilir. Əsasən həşəratlarla qidalansa da, ov imkanları bununla məhdudlaşmır.Citypost.az xəbər verir ki, Qoliaf tarantulası (Theraphosa cinsinə aid növlər) Cənubi Amerikanın tropik meşələrində yaşayan iri hörümçəklərdəndir. Xüsusilə Qoliaf quşyeyən tarantulası kimi tanınan növ nəhəng ölçüləri ilə diqqət çəkir. Bu hörümçəklər əsasən rütubətli tropik meşələrdə, torpaqda qazdıqları yuvalarda və ya...
26 Oktyabr 2026, 10:00
Dünyanın uça bilməyən ən ağır tutuquşusu: Kakaponun qeyri-adi xüsusiyyətləri
Təbiətdəki ən maraqlı quş növlərindən biri olan kakapo öz qeyri-adi xüsusiyyətləri ilə diqqət çəkir. Digər tutuquşulardan fərqli olaraq uça bilməyən bu quş dünyanın ən ağır tutuquşusu hesab olunur. Gecə həyat tərzi sürməsi, təhlükə zamanı bəzən hərəkətsiz qalması və özünəməxsus qoxusu ilə seçilən kakapo bu gün nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üzləşən nadir quş növləri sırasındadır.Citypost.az xəbər verir ki, Yeni Zelandiyaya məxsus kakapo (*Strigops habroptilus*) dünyada uça bilməyən yeganə tutuquşu növü kimi tanınır. Bu quşun ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri bədən çəkisinin digər tutuquşularla müqayisədə xeyli ağır olmasıdır. Yetkin kakapoların çəkisi təxminən 2-4 kiloqrama çata bilər. Bu göstərici onların uçuş qabiliyyətinin olmaması ilə...
26 Oktyabr 2026, 09:00
Bəzi qoxular bizi illər əvvələ necə qaytarır?
Bəzən təzə bişmiş peçenyenin qoxusu insanı qəfil uşaqlıq illərinə aparır. Bir anlıq özümüzü nənəmizin mətbəxində hiss edir, illər əvvəl yaşadığımız hadisələri, həmin dövrün insanlarını və duyğularını sanki yenidən yaşayırıq. Maraqlıdır ki, adi bir görüntü və ya səs bizə keçmişi xatırlatsa da, bəzi qoxular daha güclü emosional təsir yarada bilir. Elmdə qoxuların keçmiş xatirələri və onlarla əlaqəli hissləri oyatması Prust effekti adlandırılır.Citypost.az xəbər verir ki, bu hadisənin adı fransız yazıçısı Marsel Prustun əsəri ilə əlaqələndirilir. Yazıçının “İtirilmiş zamanın axtarışında” romanında çaya batırılmış madlen peçenyesinin dadı və qoxusu qəhrəmanda uşaqlıq xatirələrini canlandırır. Bu epizod sonradan müəyyən qoxuların insanı gözlənilmədən keçmişə qaytarmasını ifadə...
23 Oktyabr 2026, 11:40
Yuxularımızı niyə oyanan kimi unuduruq? – Beynimizdə baş verən maraqlı proses
Dünən gecə hansı yuxunu gördüyünüzü xatırlayırsınızmı? Bəlkə yuxuda uçurdunuz, bəlkə də rəhbəriniz pişiyə çevrilmişdi. Yuxu zamanı baş verən hadisələr bəzən son dərəcə real və canlı görünür. Ancaq səhər gözümüzü açan kimi həmin görüntülərin böyük hissəsi yaddaşımızdan silinir. Bəs hər gecə saatlarla yuxu gördüyümüz halda, onları niyə xatırlamaq bu qədər çətindir?Citypost.az-ın məlumatına görə, əslində, yuxular yuxu prosesinin mühüm hissələrindən biridir. İnsan yatarkən beyin fəaliyyətini tam dayandırmır. Əksinə, yuxunun müxtəlif mərhələlərində beyin aktiv şəkildə işləyir, xatirələri emal edir, emosiyaları tənzimləyir və bəzən reallıqla əlaqəsi olmayan, qəribə hadisələrdən ibarət süjetlər yaradır. Bu hadisələr yuxu zamanı inandırıcı görünə bilər, lakin oyandıqdan sonra onların ardıcıllığını...
23 Oktyabr 2026, 10:40
Yupiter Yer kürəsini asteroidlərdən necə qoruyur?
Kosmik fəza ilk baxışdan sakit və sabit görünsə də, əslində orada saysız-hesabsız qaya parçası, asteroid və kometa hərəkət edir. Bəs belə olduqda Yer kürəsinə niyə tez-tez iri göy cisimləri düşmür? Məlumata görə, bunun əsas səbəblərindən biri Günəş sisteminin ən böyük planeti olan Yupiterlə bağlıdır. Alimlərin izahına görə, bu nəhəng planet Yer üçün bir növ təbii qalxan rolunu oynayır.Citypost.az xəbər verir ki, əvvəlcə onu qeyd etmək lazımdır ki, Yer kürəsinə göy cisimlərinin düşməsi nadir hadisə deyil. Məlumata görə, hər il planetimizə minlərlə kiçik göktaşı düşür. Bunların əksəriyyəti ölçüsünə görə kiçik olduğundan atmosferdə yanır, yaxud yerə çatsa da ciddi ziyan vurmur. Lakin...
22 Oktyabr 2026, 10:30
