Ticarət gəmilərinin üzərindəki dairəvi işarə nə deməkdir?
Maraqlı 07 Sentyabr 2026, 10:19
3342
Dənizdə hərəkət edən böyük ticarət gəmilərinin gövdəsində müxtəlif yazı və işarələrə rast gəlmək mümkündür. İlk baxışdan adi texniki nişan kimi görünən bu işarələrin hər birinin gəminin təhlükəsizliyi baxımından mühüm əhəmiyyəti var. Xüsusilə gəmilərin gövdəsində yerləşdirilən dairəvi nişan və onun üzərindəki müxtəlif hərflər gəminin nə qədər yüklə təhlükəsiz şəkildə üzə biləcəyini göstərən mühüm göstəricilərdən biridir.
Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, bu işarələr gəminin müxtəlif su şəraitində icazə verilən maksimum yüklənmə həddini müəyyənləşdirir. Başqa sözlə, gəminin bütün çəkisi, yükü, yanacağı, avadanlıqları və digər ağırlıqları nəzərə alınmaqla, onun təhlükəsiz şəkildə su üzərində qalması üçün hansı həddə qədər suya batmasına icazə verildiyini göstərir. Bu göstərici gəminin üzmə qabiliyyətinin və təhlükəsiz istismarının əsas elementlərindən biridir.Gəminin batma həddi bütün dənizlərdə eyni olmur. Bunun əsas səbəblərindən biri suyun sıxlığının və duzluluq səviyyəsinin müxtəlif olmasıdır. Dəniz suyunun qaldırma qüvvəsi şirin su ilə eyni olmadığı üçün gəmi müxtəlif su hövzələrində fərqli yükləmə hədlərinə malik ola bilər. Buna görə də gəminin gövdəsində bir neçə müxtəlif yükləmə xətti göstərilir.Bu işarələrin mərkəzində adətən dairə və onun üzərindən keçən üfüqi xətt yerləşir. Bu nişan Plimsoll xətti və ya yük xətti kimi tanınır. Dairənin ortasındakı üfüqi xətt gəminin hansı təsnifat cəmiyyətinin nəzarəti altında olduğunu göstərən hərflərlə müşayiət oluna bilər. Bu təsnifat cəmiyyətləri gəmilərin texniki vəziyyətinin, konstruksiyasının və təhlükəsizlik standartlarının qiymətləndirilməsində mühüm rol oynayırlar.Dünyanın ən tanınmış təsnifat cəmiyyətlərindən biri İngiltərədə yaranmış Lloyd’s Register-dir. Bununla yanaşı, müxtəlif ölkələrdə fəaliyyət göstərən digər təsnifat cəmiyyətləri də mövcuddur. Onların verdiyi işarələr və sertifikatlar gəminin texniki və təhlükəsizlik tələblərinə uyğunluğunun qiymətləndirilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyır.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, dairənin üzərində yerləşən əsas xətt müəyyən standart şəraitdə gəminin yay mövsümü üçün icazə verilən yükləmə həddini göstərir. Lakin gəminin üzərində yalnız bir xəttin olmamasının səbəbi də məhz müxtəlif iqlim və su şəraitidir. Dənizin temperaturu, suyun duzluluğu, mövsüm və gəminin üzəcəyi region dəyişdikcə təhlükəsiz yükləmə həddi də dəyişə bilər. İşarələrdə “F” hərfi ilə göstərilən xətt şirin suda icazə verilən yükləmə həddini ifadə edir. Şirin suyun sıxlığı dəniz suyundan aşağı olduğu üçün eyni gəminin şirin suda təhlükəsiz şəkildə daşıya biləcəyi yük miqdarı duzlu su ilə müqayisədə fərqlənə bilər. Bu səbəbdən gəminin yük xətti suyun növünə uyğun olaraq ayrıca müəyyənləşdirilir.
“T” hərfi isə tropik dənizlərdə icazə verilən yükləmə xəttini göstərir. Tropik sularda suyun temperaturu və digər fiziki xüsusiyyətləri nəzərə alınaraq gəminin təhlükəsiz yüklənməsi üçün ayrıca hədd müəyyən edilir. Gəminin hansı dənizdə və hansı mövsümdə üzməsi onun maksimum yük həddinin müəyyənləşdirilməsində mühüm rol oynayır.
“T F” və ya müvafiq işarə ilə göstərilən xətt isə tropik şirin sular üçün nəzərdə tutulur. Amazon kimi böyük tropik çaylarda və digər tropik şirin su hövzələrində gəminin üzmə şəraiti dənizdən fərqli olduğuna görə ayrıca yükləmə həddi tətbiq edilə bilər.
Həmçinin oxuyun
“W” hərfi ilə göstərilən xətt isə qış mövsümündə duzlu sular üçün icazə verilən yükləmə həddini bildirir. Qış şəraitində dənizdə hava və dalğa şəraiti daha sərt ola bildiyindən gəminin təhlükəsizliyi üçün daha aşağı yükləmə həddi tətbiq edilir.
Bundan əlavə, “WNA” işarəsi Şimali Atlantikanın qış mövsümündə tətbiq olunan xüsusi yükləmə həddini ifadə edir. Bu ərazilərdə qış aylarında daha sərt hava və dəniz şəraiti müşahidə olunduğundan gəmilər üçün daha ciddi yükləmə məhdudiyyətləri müəyyən edilir.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, bu xətlər sadəcə gəminin nə qədər yük götürə biləcəyini göstərən texniki nişan deyil. Onların əsas məqsədi gəminin təhlükəsiz üzmə qabiliyyətini qorumaq, həddindən artıq yüklənmənin qarşısını almaq və müxtəlif dəniz şəraitində gəminin dayanıqlığını təmin etməkdir. Gəminin icazə verilən yükləmə xəttindən aşağı salınması onun suya həddindən artıq batmasına, üzmə qabiliyyətinin və təhlükəsizlik ehtiyatının azalmasına səbəb ola bilər.Beləliklə, gündəlik həyatda sadəcə dairə və bir neçə hərfdən ibarət kimi görünən bu işarələr əslində gəminin təhlükəsizliyi ilə bağlı çox mühüm məlumat daşıyır. Gəmi heyəti və yükün yerləşdirilməsinə cavabdeh şəxslər həmin nişanları nəzərə alaraq gəminin hansı su hövzəsində, hansı mövsümdə və maksimum nə qədər yüklə hərəkət edə biləcəyini müəyyənləşdirirlər.
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Təbiətin nəhəng primatları: Qorillər haqqında maraqlı faktlar
Güclü bədən quruluşu, inkişaf etmiş sosial davranışları və insanlarla genetik yaxınlığı ilə seçilən qorillər heyvanlar aləminin ən maraqlı canlılarından hesab olunur. Dünyanın ən iri primatları arasında yer alan bu heyvanlar zahirən qorxuducu görünsələr də, əsasən ailə qrupları şəklində yaşayır və sosial münasibətlərə böyük əhəmiyyət verirlər. Onların insanlarla genetik oxşarlığı, qeyri-adi fiziki gücü və balalarına göstərdikləri qayğı alimlərin diqqətini uzun illərdir cəlb edir.Citypost.az xəbər verir ki, qorillər insanlarla ən yaxın qohumluğu olan primatlar sırasındadır. Elmi məlumatlara əsasən, insanlarla qorillərin DNT-si təxminən 98 faizdən çox oxşarlıq göstərir. Bu göstərici müqayisənin hansı üsulla aparılmasından asılı olaraq dəyişə bilər. Genetik yaxınlıq onların təkamül tarixində...
26 Oktyabr 2026, 11:00
Quşları belə ovlaya bilən Qoliaf tarantulası nə qədər təhlükəlidir?
Təbiətdə ölçüsü və görünüşü ilə insanlarda həm maraq, həm də qorxu yaradan canlılar az deyil. Onların arasında Qoliaf tarantulası xüsusi yer tutur. Nəhəng bədən quruluşu, güclü ayaqları və qeyri-adi müdafiə davranışı ilə seçilən bu hörümçək dünyanın ən böyük hörümçək növlərindən biri hesab olunur. Onun bəzi fərdlərinin ayaqları arasındakı məsafə 30 santimetrə çata bilir. Əsasən həşəratlarla qidalansa da, ov imkanları bununla məhdudlaşmır.Citypost.az xəbər verir ki, Qoliaf tarantulası (Theraphosa cinsinə aid növlər) Cənubi Amerikanın tropik meşələrində yaşayan iri hörümçəklərdəndir. Xüsusilə Qoliaf quşyeyən tarantulası kimi tanınan növ nəhəng ölçüləri ilə diqqət çəkir. Bu hörümçəklər əsasən rütubətli tropik meşələrdə, torpaqda qazdıqları yuvalarda və ya...
26 Oktyabr 2026, 10:00
Dünyanın uça bilməyən ən ağır tutuquşusu: Kakaponun qeyri-adi xüsusiyyətləri
Təbiətdəki ən maraqlı quş növlərindən biri olan kakapo öz qeyri-adi xüsusiyyətləri ilə diqqət çəkir. Digər tutuquşulardan fərqli olaraq uça bilməyən bu quş dünyanın ən ağır tutuquşusu hesab olunur. Gecə həyat tərzi sürməsi, təhlükə zamanı bəzən hərəkətsiz qalması və özünəməxsus qoxusu ilə seçilən kakapo bu gün nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üzləşən nadir quş növləri sırasındadır.Citypost.az xəbər verir ki, Yeni Zelandiyaya məxsus kakapo (*Strigops habroptilus*) dünyada uça bilməyən yeganə tutuquşu növü kimi tanınır. Bu quşun ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri bədən çəkisinin digər tutuquşularla müqayisədə xeyli ağır olmasıdır. Yetkin kakapoların çəkisi təxminən 2-4 kiloqrama çata bilər. Bu göstərici onların uçuş qabiliyyətinin olmaması ilə...
26 Oktyabr 2026, 09:00
Bəzi qoxular bizi illər əvvələ necə qaytarır?
Bəzən təzə bişmiş peçenyenin qoxusu insanı qəfil uşaqlıq illərinə aparır. Bir anlıq özümüzü nənəmizin mətbəxində hiss edir, illər əvvəl yaşadığımız hadisələri, həmin dövrün insanlarını və duyğularını sanki yenidən yaşayırıq. Maraqlıdır ki, adi bir görüntü və ya səs bizə keçmişi xatırlatsa da, bəzi qoxular daha güclü emosional təsir yarada bilir. Elmdə qoxuların keçmiş xatirələri və onlarla əlaqəli hissləri oyatması Prust effekti adlandırılır.Citypost.az xəbər verir ki, bu hadisənin adı fransız yazıçısı Marsel Prustun əsəri ilə əlaqələndirilir. Yazıçının “İtirilmiş zamanın axtarışında” romanında çaya batırılmış madlen peçenyesinin dadı və qoxusu qəhrəmanda uşaqlıq xatirələrini canlandırır. Bu epizod sonradan müəyyən qoxuların insanı gözlənilmədən keçmişə qaytarmasını ifadə...
23 Oktyabr 2026, 11:40
Yuxularımızı niyə oyanan kimi unuduruq? – Beynimizdə baş verən maraqlı proses
Dünən gecə hansı yuxunu gördüyünüzü xatırlayırsınızmı? Bəlkə yuxuda uçurdunuz, bəlkə də rəhbəriniz pişiyə çevrilmişdi. Yuxu zamanı baş verən hadisələr bəzən son dərəcə real və canlı görünür. Ancaq səhər gözümüzü açan kimi həmin görüntülərin böyük hissəsi yaddaşımızdan silinir. Bəs hər gecə saatlarla yuxu gördüyümüz halda, onları niyə xatırlamaq bu qədər çətindir?Citypost.az-ın məlumatına görə, əslində, yuxular yuxu prosesinin mühüm hissələrindən biridir. İnsan yatarkən beyin fəaliyyətini tam dayandırmır. Əksinə, yuxunun müxtəlif mərhələlərində beyin aktiv şəkildə işləyir, xatirələri emal edir, emosiyaları tənzimləyir və bəzən reallıqla əlaqəsi olmayan, qəribə hadisələrdən ibarət süjetlər yaradır. Bu hadisələr yuxu zamanı inandırıcı görünə bilər, lakin oyandıqdan sonra onların ardıcıllığını...
23 Oktyabr 2026, 10:40
Yupiter Yer kürəsini asteroidlərdən necə qoruyur?
Kosmik fəza ilk baxışdan sakit və sabit görünsə də, əslində orada saysız-hesabsız qaya parçası, asteroid və kometa hərəkət edir. Bəs belə olduqda Yer kürəsinə niyə tez-tez iri göy cisimləri düşmür? Məlumata görə, bunun əsas səbəblərindən biri Günəş sisteminin ən böyük planeti olan Yupiterlə bağlıdır. Alimlərin izahına görə, bu nəhəng planet Yer üçün bir növ təbii qalxan rolunu oynayır.Citypost.az xəbər verir ki, əvvəlcə onu qeyd etmək lazımdır ki, Yer kürəsinə göy cisimlərinin düşməsi nadir hadisə deyil. Məlumata görə, hər il planetimizə minlərlə kiçik göktaşı düşür. Bunların əksəriyyəti ölçüsünə görə kiçik olduğundan atmosferdə yanır, yaxud yerə çatsa da ciddi ziyan vurmur. Lakin...
22 Oktyabr 2026, 10:30
