Tetanoza pas səbəb olmur: Əsl təhlükə haradadır?

Uşaqlıqdan bəri çoxumuz “paslı mismara batsa, tetanoz olarsan” xəbərdarlığını eşitmişik. Bu fikir müəyyən mənada insanları diqqətli olmağa sövq etsə də, elmi baxımdan tam doğru deyil. Çünki tetanoza birbaşa pas səbəb olmur. Əsas təhlükə torpaqda, tozda və heyvanların nəcisində rast gəlinə bilən Clostridium tetani bakteriyasının sporlarıdır.

Citypost.az-ın məlumatına görə, bu bakteriyanın sporları ətraf mühitdə geniş yayılıb. Dərinin bütövlüyü pozulduqda, xüsusilə də çirkli, dərin və deşici yaralar zamanı bakteriyanın sporları orqanizmə daxil ola bilər. Məsələn, mismarın ayağa batması, tikanın dərini deşməsi, çirkli alətlə yaranan kəsik və ya torpaqla çirklənmiş yara tetanoz baxımından risk yarada bilər.

Bəs niyə məhz paslı mismar daha çox xatırlanır? Çünki paslı mismarlar və digər metal əşyalar çox vaxt açıq havada, torpaqda və çirkli mühitlərdə qalır. Bundan əlavə, mismarın yaratdığı deşici yara bakteriyanın daxil olması üçün uyğun şərait yarada bilər. Yəni təhlükəni yaradan pasın özü deyil, yaranın çirkli və deşici olmasıdır.Maraqlıdır ki, tetanoz insandan insana keçən xəstəlik deyil. Xəstəlik ətraf mühitdə olan bakteriya sporlarının yara vasitəsilə orqanizmə daxil olması nəticəsində yaranır.

Tetanoz ciddi xəstəlikdir. Bakteriya orqanizmə daxil olduqdan sonra güclü toksin ifraz edə bilər. Xəstəliyin ən tanınmış əlamətlərindən biri çənə əzələlərinin spazmı və ağızın açılmasında çətinlikdir. Bununla yanaşı, əzələlərdə ağrılı və qeyri-iradi spazmlar, udma çətinliyi, bədənin müxtəlif nahiyələrində sərtləşmə və digər ağırlaşmalar meydana çıxa bilər.Ona görə də hər hansı yara aldıqda yalnız “mismar paslı idi, yoxsa yox?” sualına cavab axtarmaq düzgün deyil. Yaraya torpaq, toz, nəcis və ya digər çirkli maddələrin düşüb-düşmədiyi, yaranın dərin və deşici olub-olmadığı, həmçinin insanın tetanoz peyvəndlərinin vəziyyəti qiymətləndirilməlidir.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Tetanozdan qorunmağın ən effektiv yolu peyvəndləşmədir. Eyni zamanda yara yarandıqda onu vaxtında və düzgün şəkildə təmizləmək də vacibdir. Çirkli və ya dərin yara zamanı, xüsusilə peyvənd tarixçəsi məlum deyilsə və ya peyvəndlər tam aparılmayıbsa, həkim tərəfindən əlavə peyvənd və bəzi hallarda tetanoz immunoqlobulininə ehtiyac olub-olmadığı müəyyənləşdirilə bilər.Məsələn, tam ilkin peyvənd seriyasını almış şəxslərdə çirkli və ya ciddi yaralar zamanı son tetanoz peyvəndindən 5 il və ya daha çox vaxt keçibsə, gücləndirici doza tövsiyə oluna bilər. Təmiz və kiçik yaralarda isə bu müddət adətən 10 il götürülür. Peyvənd tarixçəsi məlum olmayan və ya peyvəndləri tamamlanmamış şəxslərdə isə yanaşma fərqli ola bilər.

Deməli, növbəti dəfə kimsə “paslı mismar tetanoz yaradır” deyəndə bilin ki, məsələnin mahiyyəti pas deyil. Əsas təhlükə çirkli və deşici yaranın Clostridium tetani sporları ilə təmas etməsidir.Bu səbəbdən belə yaraları kiçik hesab edib laqeyd yanaşmaq olmaz. Xüsusilə peyvəndinizin nə vaxt edildiyini bilmirsinizsə, yara dərin və ya çirklidirsə, vaxt itirmədən tibb işçisinə müraciət etmək ən doğru addımdır.

Yusif