Telefonu yastığınızın altında yatırsınızsa, bunu bilməlisiniz: Yuxunuzu poza biləcək əsas səbəb nədir?
Maraqlı 14 Sentyabr 2026, 10:30
3429
Telefonu gecə yatarkən yastığın altına, başınızın yanına və ya yatağın üzərinə qoyaraq yatırsınız? Bir çox insan bunu adi vərdiş kimi qəbul edir. Telefon səhər zəng çalmaq üçün baş ucunda saxlanılır, gecə isə əlin altında olur. Lakin mütəxəssislər yatarkən telefonu yataqdan uzaqda saxlamağın daha düzgün olduğunu bildirirlər. Bunun səbəbi isə yalnız elektromaqnit sahə ilə bağlı deyil.
Citypost.az-ın məlumatına görə, mobil telefonlar simsiz rabitə zamanı radiofrekans enerjisi yayır. Telefon aktiv vəziyyətdə olduqda şəbəkə ilə əlaqə saxlayır və məlumat ötürür. Lakin mövcud elmi məlumatlara əsasən, gündəlik istifadə zamanı mobil telefonlardan yaranan aşağı səviyyəli radiofrekans məruz qalmasının insanlarda yuxu pozuntusu və digər sağlamlıq problemlərinə səbəb olduğu qəti şəkildə göstərilməyib. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı da aşağı səviyyəli elektromaqnit sahələrinə məruz qalmanın sağlamlığa zərər verdiyini təsdiqləyən ardıcıl sübut olmadığını bildirir. Buna görə “telefon yastığın altında olduğu üçün beynin şüalanır və yuxun pozulur” demək elmi baxımdan düzgün olmaz. Lakin bu, telefonu başın altında saxlamağın yaxşı vərdiş olduğu anlamına da gəlmir.Əsas problem çox vaxt telefonun özündən deyil, onun yaratdığı işıq, səs, bildiriş və davranış təsirindən qaynaqlanır. Telefon yatağın yanında olduqda insan gecə ərzində gələn mesaj, zəng və bildirişlərə daha həssas ola bilər. Ekrana baxmaq isə xüsusilə yatmazdan əvvəl beynin oyanıqlıq səviyyəsini artıra və yuxuya keçidi çətinləşdirə bilər.
Bir başqa problem də “telefonu sadəcə bir dəqiqə yoxlayım” vərdişidir. İnsan yatağa uzandıqdan sonra sosial şəbəkələrə, xəbərlərə və mesajlara baxmağa başlayır. Bir neçə dəqiqə kimi başlayan bu davranış bəzən yarım saat, hətta daha uzun müddət davam edir. Nəticədə insan gec yatır və səhər yuxusunu tam almamış oyanır. Telefonu yastığın altında saxlamaq həm də cihazın istilik baxımından düzgün yerləşdirilməsi deyil. Telefon istifadə zamanı müəyyən qədər istilik yarada bilər və yastıq kimi yumşaq materiallar cihazın ətrafında hava dövranını azalda bilər. Xüsusilə telefon şarjda olduğu halda onun yastığın altında və ya qalın yataq dəstinin arasında saxlanılması məsləhət görülmür. Bu, telefonun soyumasını çətinləşdirə bilər.
Digər tərəfdən, telefonun gecə ərzində şarjda saxlanılması zamanı istehsalçının orijinal və uyğun aksesuarlarından istifadə etmək, cihazın havalanmasını təmin etmək və onu yorğan-yastığın altında qoymamaq daha təhlükəsiz yanaşmadır.Maraqlıdır ki, telefonu yataqdan uzaqlaşdırmaq üçün elektromaqnit şüalanmadan qorxmaq belə vacib deyil. Sadəcə telefonun gecə ərzində yaratdığı rəqəmsal stimulu azaltmaq belə yuxu rejiminə müsbət təsir göstərə bilər. Telefonu səssizə almaq, “Narahat etməyin” rejimini aktivləşdirmək və mümkün olduqda yataqdan bir qədər uzaqda saxlamaq gecə ərzində lazımsız oyanmaların qarşısını almağa kömək edə bilər.Əgər telefonunuzu səhər zəngi üçün istifadə edirsinizsə, onu mütləq yastığınızın altına qoymağa ehtiyac yoxdur. Başınızdan bir qədər uzaqda, yatağın yanında və ya otağın digər hissəsində saxlamaq daha məqsədəuyğundur. Beləliklə, həm gecə telefona baxmaq vərdişini azaltmaq, həm də bildirişlərdən uzaq qalmaq daha asan olur.
Həmçinin oxuyun
Telefonun elektromaqnit siqnallarına gəldikdə isə mövcud məlumatları şişirtmək də, tamamilə əhəmiyyətsiz saymaq da düzgün deyil. FDA-nın hazırkı məlumatına görə, elmi sübutların ümumi çəkisi mobil telefonların radiofrekans şüalanmasını hər hansı sağlamlıq problemi ilə əlaqələndirmir. Bununla belə, xüsusi hallarda məsafə saxlamaq vacib ola bilər. Məsələn, ürək stimulyatoru və ya digər implantasiya edilmiş tibbi cihazlardan istifadə edən şəxslərə mobil telefonları belə cihazlardan müəyyən məsafədə saxlamaq tövsiyə olunur, çünki bəzi telefonlarda elektromaqnit müdaxiləsi və maqnitlərlə bağlı xüsusi risklər mövcuddur. FDA implantasiya edilmiş cihazlardan telefon və digər uyğun elektron cihazları ən azı 15 santimetr uzaqda saxlamağı tövsiyə edir.Yəni gecə telefonu yastığın altında saxlamaqla bağlı əsas məsələ “beynin şüalanması” deyil. Daha real problem telefonun yuxu mühitinə gətirdiyi işıq, səs, bildirişlər, sosial media istifadəsi və gecə saatlarında oyanıqlığı artıran davranışlardır.
Ən yaxşı variant isə sadədir: telefonu yataqdan uzaqlaşdırın, bildirişləri söndürün, yatmazdan əvvəl ekrandan ayrılın və telefonu yastığın altına qoymayın. Belə etdikdə həm daha sakit yuxu mühiti yaradırsınız, həm də gecənin ortasında telefonu yoxlamaq vərdişini azaltmış olursunuz.
Yusif
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Təbiətin nəhəng primatları: Qorillər haqqında maraqlı faktlar
Güclü bədən quruluşu, inkişaf etmiş sosial davranışları və insanlarla genetik yaxınlığı ilə seçilən qorillər heyvanlar aləminin ən maraqlı canlılarından hesab olunur. Dünyanın ən iri primatları arasında yer alan bu heyvanlar zahirən qorxuducu görünsələr də, əsasən ailə qrupları şəklində yaşayır və sosial münasibətlərə böyük əhəmiyyət verirlər. Onların insanlarla genetik oxşarlığı, qeyri-adi fiziki gücü və balalarına göstərdikləri qayğı alimlərin diqqətini uzun illərdir cəlb edir.Citypost.az xəbər verir ki, qorillər insanlarla ən yaxın qohumluğu olan primatlar sırasındadır. Elmi məlumatlara əsasən, insanlarla qorillərin DNT-si təxminən 98 faizdən çox oxşarlıq göstərir. Bu göstərici müqayisənin hansı üsulla aparılmasından asılı olaraq dəyişə bilər. Genetik yaxınlıq onların təkamül tarixində...
26 Oktyabr 2026, 11:00
Quşları belə ovlaya bilən Qoliaf tarantulası nə qədər təhlükəlidir?
Təbiətdə ölçüsü və görünüşü ilə insanlarda həm maraq, həm də qorxu yaradan canlılar az deyil. Onların arasında Qoliaf tarantulası xüsusi yer tutur. Nəhəng bədən quruluşu, güclü ayaqları və qeyri-adi müdafiə davranışı ilə seçilən bu hörümçək dünyanın ən böyük hörümçək növlərindən biri hesab olunur. Onun bəzi fərdlərinin ayaqları arasındakı məsafə 30 santimetrə çata bilir. Əsasən həşəratlarla qidalansa da, ov imkanları bununla məhdudlaşmır.Citypost.az xəbər verir ki, Qoliaf tarantulası (Theraphosa cinsinə aid növlər) Cənubi Amerikanın tropik meşələrində yaşayan iri hörümçəklərdəndir. Xüsusilə Qoliaf quşyeyən tarantulası kimi tanınan növ nəhəng ölçüləri ilə diqqət çəkir. Bu hörümçəklər əsasən rütubətli tropik meşələrdə, torpaqda qazdıqları yuvalarda və ya...
26 Oktyabr 2026, 10:00
Dünyanın uça bilməyən ən ağır tutuquşusu: Kakaponun qeyri-adi xüsusiyyətləri
Təbiətdəki ən maraqlı quş növlərindən biri olan kakapo öz qeyri-adi xüsusiyyətləri ilə diqqət çəkir. Digər tutuquşulardan fərqli olaraq uça bilməyən bu quş dünyanın ən ağır tutuquşusu hesab olunur. Gecə həyat tərzi sürməsi, təhlükə zamanı bəzən hərəkətsiz qalması və özünəməxsus qoxusu ilə seçilən kakapo bu gün nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üzləşən nadir quş növləri sırasındadır.Citypost.az xəbər verir ki, Yeni Zelandiyaya məxsus kakapo (*Strigops habroptilus*) dünyada uça bilməyən yeganə tutuquşu növü kimi tanınır. Bu quşun ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri bədən çəkisinin digər tutuquşularla müqayisədə xeyli ağır olmasıdır. Yetkin kakapoların çəkisi təxminən 2-4 kiloqrama çata bilər. Bu göstərici onların uçuş qabiliyyətinin olmaması ilə...
26 Oktyabr 2026, 09:00
Bəzi qoxular bizi illər əvvələ necə qaytarır?
Bəzən təzə bişmiş peçenyenin qoxusu insanı qəfil uşaqlıq illərinə aparır. Bir anlıq özümüzü nənəmizin mətbəxində hiss edir, illər əvvəl yaşadığımız hadisələri, həmin dövrün insanlarını və duyğularını sanki yenidən yaşayırıq. Maraqlıdır ki, adi bir görüntü və ya səs bizə keçmişi xatırlatsa da, bəzi qoxular daha güclü emosional təsir yarada bilir. Elmdə qoxuların keçmiş xatirələri və onlarla əlaqəli hissləri oyatması Prust effekti adlandırılır.Citypost.az xəbər verir ki, bu hadisənin adı fransız yazıçısı Marsel Prustun əsəri ilə əlaqələndirilir. Yazıçının “İtirilmiş zamanın axtarışında” romanında çaya batırılmış madlen peçenyesinin dadı və qoxusu qəhrəmanda uşaqlıq xatirələrini canlandırır. Bu epizod sonradan müəyyən qoxuların insanı gözlənilmədən keçmişə qaytarmasını ifadə...
23 Oktyabr 2026, 11:40
Yuxularımızı niyə oyanan kimi unuduruq? – Beynimizdə baş verən maraqlı proses
Dünən gecə hansı yuxunu gördüyünüzü xatırlayırsınızmı? Bəlkə yuxuda uçurdunuz, bəlkə də rəhbəriniz pişiyə çevrilmişdi. Yuxu zamanı baş verən hadisələr bəzən son dərəcə real və canlı görünür. Ancaq səhər gözümüzü açan kimi həmin görüntülərin böyük hissəsi yaddaşımızdan silinir. Bəs hər gecə saatlarla yuxu gördüyümüz halda, onları niyə xatırlamaq bu qədər çətindir?Citypost.az-ın məlumatına görə, əslində, yuxular yuxu prosesinin mühüm hissələrindən biridir. İnsan yatarkən beyin fəaliyyətini tam dayandırmır. Əksinə, yuxunun müxtəlif mərhələlərində beyin aktiv şəkildə işləyir, xatirələri emal edir, emosiyaları tənzimləyir və bəzən reallıqla əlaqəsi olmayan, qəribə hadisələrdən ibarət süjetlər yaradır. Bu hadisələr yuxu zamanı inandırıcı görünə bilər, lakin oyandıqdan sonra onların ardıcıllığını...
23 Oktyabr 2026, 10:40
Yupiter Yer kürəsini asteroidlərdən necə qoruyur?
Kosmik fəza ilk baxışdan sakit və sabit görünsə də, əslində orada saysız-hesabsız qaya parçası, asteroid və kometa hərəkət edir. Bəs belə olduqda Yer kürəsinə niyə tez-tez iri göy cisimləri düşmür? Məlumata görə, bunun əsas səbəblərindən biri Günəş sisteminin ən böyük planeti olan Yupiterlə bağlıdır. Alimlərin izahına görə, bu nəhəng planet Yer üçün bir növ təbii qalxan rolunu oynayır.Citypost.az xəbər verir ki, əvvəlcə onu qeyd etmək lazımdır ki, Yer kürəsinə göy cisimlərinin düşməsi nadir hadisə deyil. Məlumata görə, hər il planetimizə minlərlə kiçik göktaşı düşür. Bunların əksəriyyəti ölçüsünə görə kiçik olduğundan atmosferdə yanır, yaxud yerə çatsa da ciddi ziyan vurmur. Lakin...
22 Oktyabr 2026, 10:30
