Niyə sərin otaqda daha yaxşı yatırıq?

Bir çox insan isti və havasız otaqda yatmaqda çətinlik çəkir, halbuki otağın bir qədər sərin olması yuxuya getməyi və gecə ərzində daha rahat yatmağı asanlaşdıra bilər. Bunun səbəbi sadəcə rahatlıq hissi deyil. İnsan orqanizmi yuxuya hazırlaşarkən təbii şəkildə temperaturunu tənzimləyir və bədənin daxili temperaturu aşağı düşməyə başlayır. Məhz buna görə yataq otağının həddindən artıq isti olmaması yuxunun təbii ritminə uyğun gəlir.

Citypost.az-ın məlumatına görə, yuxuya keçid zamanı orqanizmdə maraqlı fizioloji proses baş verir. Gün ərzində bədən temperaturu daha yüksək olur, axşam saatlarında isə sirkadiyan ritmin təsiri ilə daxili temperatur tədricən aşağı düşür. Bu proses yuxululuğun yaranması ilə də əlaqəlidir. Orqanizm istiliyi bədənin mərkəzindən dəri səthinə doğru ötürərək xaric etməyə çalışır. Damarların genişlənməsi nəticəsində əllər və ayaqların daha isti hiss edilməsi də məhz bu prosesin bir hissəsidir. Bu səbəbdən yatmazdan əvvəl həddindən artıq isti mühit orqanizmin təbii soyuma prosesini çətinləşdirə bilər. Otaq çox isti olduqda insan yataqda tez-tez çevrilə, tərləyə, narahatlıq hiss edə və gecə ərzində daha çox oyana bilər. Xüsusilə yüksək temperatur yuxunun bəzi mərhələlərinin, o cümlədən bərpaedici dərin yuxunun və REM yuxusunun müddətinə mənfi təsir göstərə bilər. Nəticədə insan kifayət qədər saat yatmasına baxmayaraq səhər özünü yorğun hiss edə bilər.

Burada melatonin də mühüm rol oynayır. Qaranlığın artması ilə sirkadiyan sistem melatonin ifrazını stimullaşdırır və bu hormon yuxuya hazırlıq prosesində iştirak edir. Melatonin ifrazı ilə bədən temperaturunun aşağı düşməsi bir-biri ilə əlaqəli proseslərdir. Buna görə axşam saatlarında həm işığın azaldılması, həm də yataq otağının komfortlu və sərin saxlanılması orqanizmin yuxuya keçidini dəstəkləyə bilər. Ancaq bu, “nə qədər soyuq olsa, bir o qədər yaxşıdır” demək deyil. Həddindən artıq soyuq otaq da narahatlıq yarada və yuxunun keyfiyyətini poza bilər. Əsas məqsəd insanın üşümədiyi, amma həddindən artıq isinmədiyi temperatur yaratmaqdır. Yuxu mütəxəssisləri əksər böyüklər üçün təxminən 18–20 dərəcə Selsi ətrafındakı temperaturu rahat başlanğıc nöqtəsi hesab edirlər, lakin ideal temperatur insandan insana dəyişə bilər.

Maraqlı məqam odur ki, insanın rahat yatması yalnız otağın temperaturundan asılı deyil. Yorğan, döşək, yataq dəsti və geyim də bədənin istilik balansına ciddi təsir göstərə bilər. Məsələn, otaq sərin olsa da, çox qalın və hava keçirməyən yorğan bədənin istiliyi xaric etməsinə mane ola bilər. Əksinə, sərin otaqda nəfəs alan, yüngül yataq dəstindən istifadə etmək bədənə temperaturunu daha rahat tənzimləməyə imkan verə bilər. Bu baxımdan “sərin otaq, isti və rahat yorğan” kombinasiyası bir çox insan üçün yaxşı seçim ola bilər. Burada məqsəd bədəni üşütmək deyil, onun təbii temperatur azalmasına şərait yaratmaqdır. İnsan rahat temperaturda olduqda gecə ərzində həddindən artıq istilik səbəbindən oyanma ehtimalı da azalır.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Digər tərəfdən, hər kəsin temperatur ehtiyacı eyni deyil. Yaş, sağlamlıq vəziyyəti, geyim, yataq dəsti, otağın rütubəti və şəxsi üstünlüklər ideal temperaturun dəyişməsinə səbəb ola bilər. Məsələn, bəzi insanlar sərin otaqda daha rahat yatır, digərləri isə bir qədər isti mühitə üstünlük verir. Buna görə konkret bir temperaturu bütün insanlar üçün dəyişməz “ən ideal” norma kimi qəbul etmək düzgün deyil. İsti otaqda yatmaq xüsusilə yay aylarında problemə çevrilə bilər. Havanın həm isti, həm də rütubətli olması bədənin istiliyi xaric etməsini çətinləşdirir. Bu zaman insan gecə boyu tərləyə, narahat yata və yuxudan tez-tez oyana bilər. Otağın havalandırılması, kondisionerdən uyğun temperaturda istifadə edilməsi, ağır yataq dəstlərinin daha yüngül materiallarla əvəzlənməsi və yatmazdan əvvəl otağın temperaturunun aşağı salınması yuxu şəraitini yaxşılaşdıra bilər.

Buna görə gecə rahat yatmaq istəyən insan üçün əsas məsələ otağı mümkün qədər soyuq etmək deyil. Əsas məsələ bədənin yuxuya keçərkən təbii şəkildə soyumasına mane olmayan bir mühit yaratmaqdır. Sərin, qaranlıq və sakit otaq, uyğun yataq dəsti və rahat temperatur bir araya gəldikdə orqanizmin yuxu ritmini qoruması asanlaşır.Yəni gecə yaxşı yatmağın sirri “üşüməkdə” deyil. Bədən yuxuya hazırlaşarkən onsuz da temperaturunu aşağı salır və sərin mühit bu təbii prosesə dəstək verir. Çox isti otaq isə bu mexanizmi çətinləşdirə bilər. Ona görə də səhərlər yorğun oyanırsınızsa, yuxu müddəti kifayət qədər olduğu halda gecə tez-tez oyanırsınızsa, diqqət etməli olduğunuz amillərdən biri də yataq otağının temperaturu ola bilər.

Əli