Bizə yazın

Baku

-°C

USD

-

Yuxuda bir yerə çatmamaq nə deməkdir? – Mütəxəssislərdən AÇIQLAMA

Maraqlı 17 Sentyabr 2026, 08:30

3718

Bir çox insan yuxuda müəyyən bir yerə, görüşə, işə, imtahana və ya başqa bir ünvana çatmağa çalışdığını, lakin nə qədər səy göstərsə də, mənzil başına yetişə bilmədiyini görür. Bəzən insan yuxuda yolun uzandığını, nəqliyyat vasitəsini qaçırdığını, qarşısına müxtəlif maneələrin çıxdığını və ya vaxtın bitdiyini hiss edir. Belə yuxular xüsusilə təkrarlananda insanlarda bunun hansısa xüsusi məna daşıdığı ilə bağlı suallar yaranır.

Citypost.az xəbər verir ki, yuxuların konkret və hamı üçün eyni şəkildə izah edilən “lüğəti” yoxdur. Yəni yuxuda bir yerə çata bilməmək avtomatik olaraq müəyyən bir hadisənin baş verəcəyini və ya konkret psixoloji problemin olduğunu göstərmir. Bununla belə, yuxu araşdırmalarında təkrarlanan və narahatedici yuxuların insanın gündəlik həyatda yaşadığı emosiyalar, stress və həll olunmamış problemlərlə əlaqəli ola biləcəyi qeyd edilir.

Mütəxəssislərin fikrincə, insan gündəlik həyatda vaxt çatışmazlığı, məsuliyyət, iş yükü, vacib qərarlar və ya müəyyən bir məqsədə yetişmək təzyiqi yaşayırsa, həmin emosional vəziyyət yuxuların məzmununa da təsir göstərə bilər. Məsələn, işə gecikməkdən, mühüm görüşü qaçırmaqdan və ya qarşıya qoyulan tapşırığı vaxtında başa çatdırmamaqdan narahat olan insanın yuxusunda “çatmağa çalışmaq, amma bacarmamaq” kimi ssenari ortaya çıxa bilər. Yuxu araşdırmaları gündəlik həyatda yaşanan hadisələrin və emosional narahatlıqların yuxuların məzmununda əks oluna biləcəyini göstərir. Bu baxımdan yuxuda bir yerə yetişə bilməmək bəzən insanın real həyatda qarşılaşdığı “vaxt çatmır”, “nəyəsə gecikirəm”, “məqsədimə çata bilmirəm” kimi hisslərin yuxudakı obrazı ola bilər. Burada söhbət mütləq konkret bir hadisədən deyil, insanın ümumi emosional vəziyyətindən gedir.Digər tərəfdən, yuxuda maneələrlə qarşılaşmaq və məqsədə çata bilməmək mövzusu təkrarlanan yuxular arasında da rast gəlinən ssenarilərdən biridir. Təkrarlanan yuxuların stress və emosional çətinliklərlə əlaqəli ola biləcəyi, bəzi nəzəriyyələrə görə isə insanın gündəlik həyatda qarşılaşdığı çətinlikləri yuxu zamanı müəyyən formada “işləməsi” ilə bağlı ola biləcəyi düşünülür. Lakin bu yanaşmalar hələ də araşdırılan elmi nəzəriyyələrdir və konkret yuxunun səbəbini yalnız onun məzmununa baxaraq müəyyənləşdirmək mümkün deyil.

Yuxuların mümkün funksiyalarından biri kimi emosiyaların emalı və yaddaşla əlaqəli proseslər də araşdırılır. Yuxu zamanı beyin gün ərzində əldə olunan məlumatları və emosional təcrübələri müxtəlif şəkildə emal edir. Bununla bağlı nəzəriyyələrdən biri də yuxuların insanın qarşılaşdığı təhlükə və çətinlikləri simulyasiya etməsinə imkan verməsidir. Başqa sözlə, yuxuda müəyyən problem və ya təhlükəli vəziyyətlə qarşılaşmaq beynin həmin vəziyyətə dair müxtəlif reaksiyaları “məşq etməsi” ilə əlaqələndirilə bilər.Bu səbəbdən yuxuda bir yerə çatmağa çalışmaq və buna mane olan vəziyyətlərlə qarşılaşmaq bəzən insanın real həyatda müəyyən məqsədə çatmaq üçün göstərdiyi səylərlə əlaqələndirilə bilər. Məsələn, yeni işə başlamaq, mühüm qərar vermək, maddi və ya ailə məsuliyyətləri daşımaq, imtahana hazırlaşmaq və ya həyatında dəyişiklik etmək kimi vəziyyətlər insanda gərginlik yarada bilər. Həmin gərginlik yuxuda fərqli obrazlarla ortaya çıxa bilər. Burada maraqlı məqamlardan biri də vaxt hissidir. Yuxuda insan bəzən saatlarla yol getdiyini, lakin heç yerə çatmadığını düşünə bilər. Gerçəkdə isə yuxudakı hadisələrin müddəti ilə insanın onları xatırlayarkən hiss etdiyi müddət eyni olmaya bilər. Buna görə də “yuxuda vaxtı itirmək” və ya “nə qədər çalışsam da, vaxtında çata bilməmək” hissi olduqca real görünə bilər.

Belə yuxuların xüsusilə stressli dövrlərdə daha çox xatırlanması mümkündür. Mütəxəssislər təkrarlanan mənfi yuxuların stress və emosional çətinliklərlə əlaqəli ola biləcəyini bildirirlər. Eyni zamanda insanın yuxusunun məzmununa yalnız bir simvol üzərindən yanaşmaq düzgün deyil. Eyni yuxu müxtəlif insanlarda tamamilə fərqli səbəblərdən yarana bilər. Ona görə də yuxuda bir yerə çatmamaq “pis hadisə olacaq” və ya “mütləq hansısa problem yaşayacaqsınız” mənasına gəlmir. Bu cür yozumların elmi əsası yoxdur. Daha düzgün yanaşma insanın həmin dövrdə həyatında nələrin baş verdiyinə diqqət yetirməkdir. Əgər insan son günlərdə davamlı olaraq vaxt, məsuliyyət, qərarlar və ya gələcəklə bağlı narahatlıq yaşayırsa, yuxunun məzmunu həmin emosional vəziyyətlə əlaqəli ola bilər.Əgər bu tip yuxular yalnız arabir görülür və insanın gündəlik həyatına təsir göstərmirsə, adətən xüsusi narahatlıq üçün əsas olmur. Yuxuların böyük hissəsi normal yuxu təcrübəsinin bir hissəsidir. Lakin təkrarlanan narahatedici yuxular yuxunun keyfiyyətini pozur, insanı gecə dəfələrlə oyadır və ya gündüz fəaliyyətinə ciddi təsir göstərirsə, bunun səbəbini həkim və ya yuxu mütəxəssisi ilə müzakirə etmək faydalı ola bilər.

Qısacası, yuxuda bir yerə yetişməyə çalışıb, lakin buna nail ola bilməmək beynin “gələcəyi xəbər verməsi” kimi qəbul edilməməlidir. Daha çox insanın gündəlik təcrübələrinin, emosional vəziyyətinin və stress faktorlarının yuxuda müxtəlif ssenarilər şəklində əks olunması ilə bağlı mümkün izahlardan biri kimi qiymətləndirilə bilər. Elmi baxımdan isə hər yuxunun tək və dəyişməz mənası olduğunu söyləmək mümkün deyil.

Yeganə 

Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin

Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin

Problemlərinizi bizə bildirin

077 323 55 66

Təbiətin nəhəng primatları: Qorillər haqqında maraqlı faktlar

Güclü bədən quruluşu, inkişaf etmiş sosial davranışları və insanlarla genetik yaxınlığı ilə seçilən qorillər heyvanlar aləminin ən maraqlı canlılarından hesab olunur. Dünyanın ən iri primatları arasında yer alan bu heyvanlar zahirən qorxuducu görünsələr də, əsasən ailə qrupları şəklində yaşayır və sosial münasibətlərə böyük əhəmiyyət verirlər. Onların insanlarla genetik oxşarlığı, qeyri-adi fiziki gücü və balalarına göstərdikləri qayğı alimlərin diqqətini uzun illərdir cəlb edir.Citypost.az xəbər verir ki, qorillər insanlarla ən yaxın qohumluğu olan primatlar sırasındadır. Elmi məlumatlara əsasən, insanlarla qorillərin DNT-si təxminən 98 faizdən çox oxşarlıq göstərir. Bu göstərici müqayisənin hansı üsulla aparılmasından asılı olaraq dəyişə bilər. Genetik yaxınlıq onların təkamül tarixində...

26 Oktyabr 2026, 11:00

Quşları belə ovlaya bilən Qoliaf tarantulası nə qədər təhlükəlidir?

Təbiətdə ölçüsü və görünüşü ilə insanlarda həm maraq, həm də qorxu yaradan canlılar az deyil. Onların arasında Qoliaf tarantulası xüsusi yer tutur. Nəhəng bədən quruluşu, güclü ayaqları və qeyri-adi müdafiə davranışı ilə seçilən bu hörümçək dünyanın ən böyük hörümçək növlərindən biri hesab olunur. Onun bəzi fərdlərinin ayaqları arasındakı məsafə 30 santimetrə çata bilir. Əsasən həşəratlarla qidalansa da, ov imkanları bununla məhdudlaşmır.Citypost.az xəbər verir ki, Qoliaf tarantulası (Theraphosa cinsinə aid növlər) Cənubi Amerikanın tropik meşələrində yaşayan iri hörümçəklərdəndir. Xüsusilə Qoliaf quşyeyən tarantulası kimi tanınan növ nəhəng ölçüləri ilə diqqət çəkir. Bu hörümçəklər əsasən rütubətli tropik meşələrdə, torpaqda qazdıqları yuvalarda və ya...

26 Oktyabr 2026, 10:00

Dünyanın uça bilməyən ən ağır tutuquşusu: Kakaponun qeyri-adi xüsusiyyətləri  

Təbiətdəki ən maraqlı quş növlərindən biri olan kakapo öz qeyri-adi xüsusiyyətləri ilə diqqət çəkir. Digər tutuquşulardan fərqli olaraq uça bilməyən bu quş dünyanın ən ağır tutuquşusu hesab olunur. Gecə həyat tərzi sürməsi, təhlükə zamanı bəzən hərəkətsiz qalması və özünəməxsus qoxusu ilə seçilən kakapo bu gün nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üzləşən nadir quş növləri sırasındadır.Citypost.az xəbər verir ki, Yeni Zelandiyaya məxsus kakapo (*Strigops habroptilus*) dünyada uça bilməyən yeganə tutuquşu növü kimi tanınır. Bu quşun ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri bədən çəkisinin digər tutuquşularla müqayisədə xeyli ağır olmasıdır. Yetkin kakapoların çəkisi təxminən 2-4 kiloqrama çata bilər. Bu göstərici onların uçuş qabiliyyətinin olmaması ilə...

26 Oktyabr 2026, 09:00

Bəzi qoxular bizi illər əvvələ necə qaytarır?

Bəzən təzə bişmiş peçenyenin qoxusu insanı qəfil uşaqlıq illərinə aparır. Bir anlıq özümüzü nənəmizin mətbəxində hiss edir, illər əvvəl yaşadığımız hadisələri, həmin dövrün insanlarını və duyğularını sanki yenidən yaşayırıq. Maraqlıdır ki, adi bir görüntü və ya səs bizə keçmişi xatırlatsa da, bəzi qoxular daha güclü emosional təsir yarada bilir. Elmdə qoxuların keçmiş xatirələri və onlarla əlaqəli hissləri oyatması Prust effekti adlandırılır.Citypost.az xəbər verir ki, bu hadisənin adı fransız yazıçısı Marsel Prustun əsəri ilə əlaqələndirilir. Yazıçının “İtirilmiş zamanın axtarışında” romanında çaya batırılmış madlen peçenyesinin dadı və qoxusu qəhrəmanda uşaqlıq xatirələrini canlandırır. Bu epizod sonradan müəyyən qoxuların insanı gözlənilmədən keçmişə qaytarmasını ifadə...

23 Oktyabr 2026, 11:40

Yuxularımızı niyə oyanan kimi unuduruq? – Beynimizdə baş verən maraqlı proses

Dünən gecə hansı yuxunu gördüyünüzü xatırlayırsınızmı? Bəlkə yuxuda uçurdunuz, bəlkə də rəhbəriniz pişiyə çevrilmişdi. Yuxu zamanı baş verən hadisələr bəzən son dərəcə real və canlı görünür. Ancaq səhər gözümüzü açan kimi həmin görüntülərin böyük hissəsi yaddaşımızdan silinir. Bəs hər gecə saatlarla yuxu gördüyümüz halda, onları niyə xatırlamaq bu qədər çətindir?Citypost.az-ın məlumatına görə, əslində, yuxular yuxu prosesinin mühüm hissələrindən biridir. İnsan yatarkən beyin fəaliyyətini tam dayandırmır. Əksinə, yuxunun müxtəlif mərhələlərində beyin aktiv şəkildə işləyir, xatirələri emal edir, emosiyaları tənzimləyir və bəzən reallıqla əlaqəsi olmayan, qəribə hadisələrdən ibarət süjetlər yaradır. Bu hadisələr yuxu zamanı inandırıcı görünə bilər, lakin oyandıqdan sonra onların ardıcıllığını...

23 Oktyabr 2026, 10:40

Yupiter Yer kürəsini asteroidlərdən necə qoruyur?

Kosmik fəza ilk baxışdan sakit və sabit görünsə də, əslində orada saysız-hesabsız qaya parçası, asteroid və kometa hərəkət edir. Bəs belə olduqda Yer kürəsinə niyə tez-tez iri göy cisimləri düşmür? Məlumata görə, bunun əsas səbəblərindən biri Günəş sisteminin ən böyük planeti olan Yupiterlə bağlıdır. Alimlərin izahına görə, bu nəhəng planet Yer üçün bir növ təbii qalxan rolunu oynayır.Citypost.az xəbər verir ki, əvvəlcə onu qeyd etmək lazımdır ki, Yer kürəsinə göy cisimlərinin düşməsi nadir hadisə deyil. Məlumata görə, hər il planetimizə minlərlə kiçik göktaşı düşür. Bunların əksəriyyəti ölçüsünə görə kiçik olduğundan atmosferdə yanır, yaxud yerə çatsa da ciddi ziyan vurmur. Lakin...

22 Oktyabr 2026, 10:30