Sovet dövrünün ən çox problem yaşadan avtomobilləri – SİYAHI

Bir vaxtlar bu avtomobillərdən birinə sahib olmaq üçün insanlar illərlə pul yığır, növbəyə yazılır və bəzən avtomobili əldə etmək üçün uzun müddət gözləyirdilər. Sovet İttifaqında avtomobil sadəcə nəqliyyat vasitəsi deyildi. Bir çox ailə üçün bu, böyük arzu, uzun illər davam edən gözlənti və ciddi maddi xərc demək idi. Amma maraqlısı odur ki, illərlə gözlədiyi avtomobilə nəhayət sahib olan bəzi insanlar sevincdən çox problemlə qarşılaşırdılar.Təsəvvür edin: səhər işə getmək üçün həyətə düşürsünüz, maşına minirsiniz, açarı çevirirsiniz, amma mühərrik işə düşmür. Bir dəfə cəhd edirsiniz – səs yoxdur. İkinci dəfə yoxlayırsınız – yenə nəticə yoxdur. Üçüncü dəfə açarı çevirəndə isə artıq əsəblər dözmür. Bir müddət sonra qonşu da həyətə çıxıb deyir: “Ay qardaş, maşını işə sala bilirsən, yoxsa yenə ustaya gedəcəyik?”

Citypost.az-ın məlumatına görə, əslində sovet avtomobillərinin hamısını keyfiyyətsiz və problemli adlandırmaq düzgün olmaz. Onların arasında uzunömürlü, sadə quruluşlu və düzgün qulluq edildikdə yüz minlərlə kilometr xidmət edən modellər də olub. Məsələn, bəzi “Volqa” mühərriklərinin yaxşı qulluq şəraitində çox böyük yürüşlərə çatdığı barədə məlumatlar var. Lakin bəzi modellər və onların müəyyən buraxılış illəri sahiblərinə yaşatdığı nasazlıqlar və keyfiyyət problemləri ilə daha çox yadda qalıb. Bu gün məhz belə avtomobillərdən danışacağıq. Siyahı mütləq texniki reytinq deyil, çünki sovet avtomobillərinin keyfiyyəti istehsal ili, konkret zavod, buraxılış partiyası və avtomobilə qulluqdan asılı olaraq ciddi şəkildə dəyişə bilirdi. Amma onların arasında elələri var idi ki, haqqında yaranan lətifələr və sahib şikayətləri illərlə dillərdən düşmədi.

Bu siyahının ən məşhur iştirakçılarından biri, şübhəsiz ki, “Zaporojets” idi. Kiçik ölçüləri, arxa mühərriki və özünəməxsus görünüşü ilə digər sovet avtomobillərindən dərhal seçilən bu maşın uzun illər müxtəlif zarafatların da mövzusuna çevrilmişdi. Avtomobilin bəzi versiyalarında mühərrikin yüksək temperatur rejimi, yağ sızmaları və soyutma ilə bağlı problemlər sahibinə əlavə başağrısı yarada bilirdi. Xüsusilə ZAZ-965-in hava ilə soyudulan mühərriki yüksək temperatur şəraitinə həssas idi.

Daha sonrakı ZAZ-968 kimi modellərdə də yığılma keyfiyyəti ilə bağlı problemlər barədə tənqidlər mövcud idi. Məsələn, bəzi avtomobillərdə mühərrikin yağ sızdırması onun çirklənməsinə və həddindən artıq qızmasına gətirib çıxara bilirdi. Bununla belə, “Zaporojets”in üstünlükləri də az deyildi: konstruksiyası nisbətən sadə idi, kuzovu möhkəm hesab olunurdu və təmir edilməsi digər bəzi avtomobillərlə müqayisədə asan idi.

Digər tərəfdən, “Moskvich” də sovet avtomobil tarixinin ən çox müzakirə olunan modellərindən biri olub. Xüsusilə sonrakı modellərdə kuzovun korroziyaya uğraması, elektrik sistemi və müxtəlif xırda mexaniki problemlər sürücülərin səbrini sınaya bilirdi. “Moskvich-2141” barədə mənbələrdə boyanın və kuzovun keyfiyyəti, termostatlar, əyləc silindrləri və digər komponentlərlə bağlı tipik nasazlıqlar qeyd olunur. Lakin “Moskvich”in bütün modellərini eyni cür qiymətləndirmək də düzgün deyil. Məsələn, “Moskvich-412”nin mühərriki öz dövrü üçün kifayət qədər maraqlı texniki xüsusiyyətlərə malik idi və təmirə yararlı konstruksiyası ilə seçilirdi. Bununla yanaşı, mühərrikin bəzi konstruktiv xüsusiyyətləri gündəlik istismarda müəyyən çətinliklər yaradırdı.

Sovet avtomobilləri haqqında danışanda “Jiquli”ni siyahıdan kənarda saxlamaq isə demək olar ki, mümkün deyil. Bu avtomobillər sovet avtomobil bazarında kütləvi şəkildə yayıldı və milyonlarla insan üçün şəxsi avtomobil anlayışının əsas simvollarından birinə çevrildi. İnsanlar bu maşınları almaq üçün uzun müddət gözləyirdilər. Bəzi məlumatlara görə, 1980-ci illərdə bir sovet dövlət qulluqçusunun “Jiquli” almaq üçün maaşını təxminən 43 ay toplaması lazım gəlirdi və avtomobili əldə etmək üçün gözləmə müddəti illərlə davam edə bilirdi. Amma “Jiquli” də problemsiz deyildi. Xüsusilə istehsalın sonrakı mərhələlərində mühərriklərdə paylayıcı valın nasazlıqları, klapan yağkeçirən qapaqların vaxtından əvvəl aşınması, artan yağ sərfiyyatı və tüstülənmə kimi problemlərin geniş yayıldığı qeyd edilir.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

İndi isə növbə sovet avtomobil sənayesinin ən məşhur avtomobillərindən birinə – “Volqa”ya çatır. “Volqa” adi avtomobil deyildi. O, daha böyük, daha bahalı və daha prestijli avtomobil hesab olunurdu. Ancaq qiymətinin və statusunun yüksək olması onun problemsiz olduğu anlamına gəlmirdi. Xüsusilə GAZ-24 sahibləri avtomobilin ön asqısına mütəmadi qulluq etməli olurdular. Yağlama nöqtələri, mexaniki xidmət və asqının saz vəziyyətdə saxlanılması sürücüdən ciddi diqqət tələb edirdi. “Volqa” möhkəm və uzunömürlü avtomobil kimi tanınsa da, onun istismarı bəzi digər sovet avtomobillərindən daha çox əmək tələb edirdi.

Hətta sovet dövrünün özündə “Volqa” və “Zaporojets” kimi avtomobillərlə bağlı ciddi istehlakçı narazılıqları mətbuata çıxmışdı. 1987-ci ildə “İzvestiya”nın avtomobillərin keyfiyyəti ilə bağlı yazısında “Zaporojets” və “Volqa” çoxsaylı şikayətlərin toplandığı modellər sırasında göstərilmişdi. Mühərrikin işə düşməməsi, maye sızmaları, krank valı və elektrik sistemi ilə bağlı problemlər kimi nasazlıqlar qeyd olunurdu. Və nəhayət, siyahıda çoxlarını təəccübləndirə biləcək bir avtomobil də var. Çünki ilk baxışdan onun sovet avtomobilləri arasında ən problemli modellərdən biri olduğunu düşünmək çətin görünür. Söhbət “Jiquli”nin daha sonrakı versiyalarından biri – “Sputnik”, yəni VAZ-2108-dən gedir.

Bu avtomobil sovet avtomobil sənayesində yeni mərhələnin başlanğıcı hesab olunurdu. Ön ötürücü, hetçbek kuzovu və daha müasir konstruksiyası ilə əvvəlki “Jiquli”lərdən xeyli fərqlənirdi. Lakin 1987-ci ildə “İzvestiya”nın istehlakçı şikayətləri ilə bağlı materialında məhz “Sputnik” ən pis qiymətləndirilən avtomobillərdən biri kimi təqdim edilmişdi. Məqalədə onun elektrik avadanlığı, generatoru, elektron alışdırma sistemi və şüşəqaldıran mexanizmlərində təkrarlanan nasazlıqların olduğu, ehtiyat hissələrinin çatışmazlığının isə təmiri daha da çətinləşdirdiyi bildirilirdi.

Beləliklə, sovet dövründə avtomobil sahibi olmaq bugünkü kimi sadəcə avtomobili alıb sürməkdən ibarət deyildi. Sürücü çox vaxt mexanik, elektrikçi və hətta öz avtomobilinin “təcili yardım həkimi” rolunu da özü yerinə yetirirdi. Baqajda alətlər, ehtiyat hissələri, naqillər və müxtəlif xırda detalların olması adi hal idi. Çünki yolda avtomobilin hansı hissəsinin sıradan çıxacağını əvvəlcədən bilmək mümkün deyildi.Amma bütün bunlara baxmayaraq, həmin avtomobillər milyonlarla insanın həyatının bir hissəsinə çevrildi. Bu gün onların bir çoxu artıq nostalji simvoludur. Bir vaxtlar sahibini əsəbiləşdirən, səhərlər işə düşməyən və ustanın yolunu tez-tez göstərən maşınlar indi kolleksiyaçıların maraq dairəsindədir. Çünki avtomobilin dəyəri yalnız onun texniki göstəriciləri ilə ölçülmür. Bəzən onun arxasında bir dövrün, bir nəslin və uzun illər davam edən xatirələrin özü dayanır.

Yeganə