Ördəklər suya girir, amma tükləri niyə islanmır? – Təbiətin heyrətamiz mexanizmi
Maraqlı 23 Sentyabr 2026, 08:30
3798
Ördəklər saatlarla suda üzür, hətta suya tamamilə daxil olurlar, amma sudan çıxdıqda tüklərinin böyük hissəsi demək olar ki, quru qalır. Bəs onlar bunu necə bacarır?
Citypost.az-ın məlumatına görə, bunun sirri yalnız ördəyin tüklərində deyil, həm də onun özünə qulluq davranışında gizlənir. Ördəklərin quyruğunun dibində uropigial və ya “yağ vəzi” adlanan xüsusi vəz yerləşir. Bu vəz yağlı ifrazat hazırlayır. Ördək dimdiyi ilə həmin ifrazatı götürərək tüklərinin üzərinə yayır. Bu proses “preening” adlanır və tüklərin qorunmasına, elastikliyinin saxlanmasına və suya davamlılığının qorunmasına kömək edir.Lakin maraqlı məqam budur ki, ördəyin su keçirməməsinin bütün sirrini yalnız yağla izah etmək düzgün deyil. Araşdırmalar göstərir ki, tüklərin özünəməxsus quruluşu da burada mühüm rol oynayır. Lələklərdə bir-birinə sıx şəkildə bağlanan xırda strukturlar və onların yaratdığı mikroskopik səth quruluşu suyun tükün içinə asanlıqla nüfuz etməsinin qarşısını alır. Tüklərin arasında yaranan hava boşluqları da suyun səthə tam yayılmasına mane olur.
Yəni ördəyin bədənində sanki təbii “yağış paltosu” sistemi var. Tüklərin quruluşu suyun yayılmasını məhdudlaşdırır, yağ vəzinin ifrazatı isə lələklərin sağlam və elastik qalmasına kömək edir. Bu yağın əsas funksiyalarından birinin də tükləri qorumaq və onların strukturunu uzun müddət saxlamaq olduğu göstərilib.Ördək suya daxil olduqda su damcıları tüklərin üzərində yayılmaq əvəzinə, çox vaxt muncuq kimi toplanaraq səthdən sürüşüb gedir. Bu xüsusiyyət su quşları üçün olduqca vacibdir. Çünki tüklərin həddindən artıq islanması bədənin istilik itkisini artıra və üzmə qabiliyyətinə təsir göstərə bilər.
Həmçinin oxuyun
Maraqlısı isə budur ki, ördək gün ərzində dəfələrlə tüklərini dimdiyi ilə səliqəyə salır. Bu davranış sadəcə “təmizlik” deyil. Ördək bu zaman tükləri düzgün vəziyyətə gətirir və yağ vəzinin ifrazatını lələklər boyunca yayır. Beləliklə, həm tüklərin quruluşu qorunur, həm də onların suya davamlı xüsusiyyətlərinin saxlanmasına şərait yaranır.Deməli, ördəyin suya girəndə islanmamasının arxasında tək bir “möcüzəvi yağ” dayanmır. Burada lələklərin xüsusi mikrostrukturu, tüklərin bir-biri ilə əlaqəsi, aralarında qalan hava və ördəyin öz tüklərinə qulluq etməsi birlikdə işləyir.Təbiət bəzən ən sadə görünən canlılarda belə heyrətamiz mühəndislik nümunələri yaradır. Ördəyin suya girib demək olar ki, quru çıxması da bunun ən maraqlı nümunələrindən biridir.
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Təbiətin nəhəng primatları: Qorillər haqqında maraqlı faktlar
Güclü bədən quruluşu, inkişaf etmiş sosial davranışları və insanlarla genetik yaxınlığı ilə seçilən qorillər heyvanlar aləminin ən maraqlı canlılarından hesab olunur. Dünyanın ən iri primatları arasında yer alan bu heyvanlar zahirən qorxuducu görünsələr də, əsasən ailə qrupları şəklində yaşayır və sosial münasibətlərə böyük əhəmiyyət verirlər. Onların insanlarla genetik oxşarlığı, qeyri-adi fiziki gücü və balalarına göstərdikləri qayğı alimlərin diqqətini uzun illərdir cəlb edir.Citypost.az xəbər verir ki, qorillər insanlarla ən yaxın qohumluğu olan primatlar sırasındadır. Elmi məlumatlara əsasən, insanlarla qorillərin DNT-si təxminən 98 faizdən çox oxşarlıq göstərir. Bu göstərici müqayisənin hansı üsulla aparılmasından asılı olaraq dəyişə bilər. Genetik yaxınlıq onların təkamül tarixində...
26 Oktyabr 2026, 11:00
Quşları belə ovlaya bilən Qoliaf tarantulası nə qədər təhlükəlidir?
Təbiətdə ölçüsü və görünüşü ilə insanlarda həm maraq, həm də qorxu yaradan canlılar az deyil. Onların arasında Qoliaf tarantulası xüsusi yer tutur. Nəhəng bədən quruluşu, güclü ayaqları və qeyri-adi müdafiə davranışı ilə seçilən bu hörümçək dünyanın ən böyük hörümçək növlərindən biri hesab olunur. Onun bəzi fərdlərinin ayaqları arasındakı məsafə 30 santimetrə çata bilir. Əsasən həşəratlarla qidalansa da, ov imkanları bununla məhdudlaşmır.Citypost.az xəbər verir ki, Qoliaf tarantulası (Theraphosa cinsinə aid növlər) Cənubi Amerikanın tropik meşələrində yaşayan iri hörümçəklərdəndir. Xüsusilə Qoliaf quşyeyən tarantulası kimi tanınan növ nəhəng ölçüləri ilə diqqət çəkir. Bu hörümçəklər əsasən rütubətli tropik meşələrdə, torpaqda qazdıqları yuvalarda və ya...
26 Oktyabr 2026, 10:00
Dünyanın uça bilməyən ən ağır tutuquşusu: Kakaponun qeyri-adi xüsusiyyətləri
Təbiətdəki ən maraqlı quş növlərindən biri olan kakapo öz qeyri-adi xüsusiyyətləri ilə diqqət çəkir. Digər tutuquşulardan fərqli olaraq uça bilməyən bu quş dünyanın ən ağır tutuquşusu hesab olunur. Gecə həyat tərzi sürməsi, təhlükə zamanı bəzən hərəkətsiz qalması və özünəməxsus qoxusu ilə seçilən kakapo bu gün nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üzləşən nadir quş növləri sırasındadır.Citypost.az xəbər verir ki, Yeni Zelandiyaya məxsus kakapo (*Strigops habroptilus*) dünyada uça bilməyən yeganə tutuquşu növü kimi tanınır. Bu quşun ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri bədən çəkisinin digər tutuquşularla müqayisədə xeyli ağır olmasıdır. Yetkin kakapoların çəkisi təxminən 2-4 kiloqrama çata bilər. Bu göstərici onların uçuş qabiliyyətinin olmaması ilə...
26 Oktyabr 2026, 09:00
Bəzi qoxular bizi illər əvvələ necə qaytarır?
Bəzən təzə bişmiş peçenyenin qoxusu insanı qəfil uşaqlıq illərinə aparır. Bir anlıq özümüzü nənəmizin mətbəxində hiss edir, illər əvvəl yaşadığımız hadisələri, həmin dövrün insanlarını və duyğularını sanki yenidən yaşayırıq. Maraqlıdır ki, adi bir görüntü və ya səs bizə keçmişi xatırlatsa da, bəzi qoxular daha güclü emosional təsir yarada bilir. Elmdə qoxuların keçmiş xatirələri və onlarla əlaqəli hissləri oyatması Prust effekti adlandırılır.Citypost.az xəbər verir ki, bu hadisənin adı fransız yazıçısı Marsel Prustun əsəri ilə əlaqələndirilir. Yazıçının “İtirilmiş zamanın axtarışında” romanında çaya batırılmış madlen peçenyesinin dadı və qoxusu qəhrəmanda uşaqlıq xatirələrini canlandırır. Bu epizod sonradan müəyyən qoxuların insanı gözlənilmədən keçmişə qaytarmasını ifadə...
23 Oktyabr 2026, 11:40
Yuxularımızı niyə oyanan kimi unuduruq? – Beynimizdə baş verən maraqlı proses
Dünən gecə hansı yuxunu gördüyünüzü xatırlayırsınızmı? Bəlkə yuxuda uçurdunuz, bəlkə də rəhbəriniz pişiyə çevrilmişdi. Yuxu zamanı baş verən hadisələr bəzən son dərəcə real və canlı görünür. Ancaq səhər gözümüzü açan kimi həmin görüntülərin böyük hissəsi yaddaşımızdan silinir. Bəs hər gecə saatlarla yuxu gördüyümüz halda, onları niyə xatırlamaq bu qədər çətindir?Citypost.az-ın məlumatına görə, əslində, yuxular yuxu prosesinin mühüm hissələrindən biridir. İnsan yatarkən beyin fəaliyyətini tam dayandırmır. Əksinə, yuxunun müxtəlif mərhələlərində beyin aktiv şəkildə işləyir, xatirələri emal edir, emosiyaları tənzimləyir və bəzən reallıqla əlaqəsi olmayan, qəribə hadisələrdən ibarət süjetlər yaradır. Bu hadisələr yuxu zamanı inandırıcı görünə bilər, lakin oyandıqdan sonra onların ardıcıllığını...
23 Oktyabr 2026, 10:40
Yupiter Yer kürəsini asteroidlərdən necə qoruyur?
Kosmik fəza ilk baxışdan sakit və sabit görünsə də, əslində orada saysız-hesabsız qaya parçası, asteroid və kometa hərəkət edir. Bəs belə olduqda Yer kürəsinə niyə tez-tez iri göy cisimləri düşmür? Məlumata görə, bunun əsas səbəblərindən biri Günəş sisteminin ən böyük planeti olan Yupiterlə bağlıdır. Alimlərin izahına görə, bu nəhəng planet Yer üçün bir növ təbii qalxan rolunu oynayır.Citypost.az xəbər verir ki, əvvəlcə onu qeyd etmək lazımdır ki, Yer kürəsinə göy cisimlərinin düşməsi nadir hadisə deyil. Məlumata görə, hər il planetimizə minlərlə kiçik göktaşı düşür. Bunların əksəriyyəti ölçüsünə görə kiçik olduğundan atmosferdə yanır, yaxud yerə çatsa da ciddi ziyan vurmur. Lakin...
22 Oktyabr 2026, 10:30
