Ayağa qalxanda gözümüz niyə qaralır? — Maraqlı FAKTLAR
Maraqlı 02 Oktyabr 2026, 09:00
2907
Heç oturduğunuz və ya uzandığınız yerdən qəfil ayağa qalxanda bir neçə saniyəlik gözünüzün qaraldığını, başınızın hərləndiyini və ya sanki ətrafın bir anlıq bulanıqlaşdığını hiss etmisinizmi? Bu hal kifayət qədər geniş yayılıb və əksər hallarda orqanizmin vəziyyət dəyişikliyinə verdiyi qısa müddətli reaksiyalardan biri ilə əlaqəli olur.
Citypost.az xəbər verir ki, İnsan ayaq üstə qalxdığı zaman cazibə qüvvəsinin təsiri ilə qanın müəyyən hissəsi qısa müddətə ayaqlara və bədənin aşağı nahiyələrinə doğru yönəlir. Bu zaman ürəyə qayıdan qanın miqdarı müvəqqəti olaraq azala və nəticədə beyinə çatan qan axını da bir neçə saniyəlik dəyişə bilər. Beyin bu dəyişiklik zamanı göz qaralması, başgicəllənmə, halsızlıq və ya sərsəmlik hissi ilə reaksiya verə bilər.Normal şəraitdə orqanizm belə vəziyyətlərə çox sürətlə uyğunlaşır. Ayağa qalxan kimi damarlar daralır, ürəyin fəaliyyəti dəyişir və qan təzyiqinin sabit saxlanmasına kömək edən mexanizmlər işə düşür. Bu proses nəticəsində beyinə qan axını yenidən normallaşır və yaranan narahatlıq adətən bir neçə saniyə ərzində aradan qalxır.Lakin bəzi hallarda göz qaralması daha çox hiss oluna bilər. Məsələn, gün ərzində kifayət qədər maye qəbul etməmək, uzun müddət ac qalmaq, yorğunluq, isti hava, uzun müddət oturmaq və ya uzanmaqdan sonra qəfil ayağa qalxmaq bu hissi gücləndirə bilər. Bəzi insanlarda isə müəyyən dərmanlar, aşağı qan təzyiqi və digər sağlamlıq problemləri ayağa qalxarkən başgicəllənməyə səbəb ola bilər.
Maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, bu vəziyyətdə insanın “gözləri qaralır” kimi hiss etməsi əslində gözlərin qəfil sıradan çıxması demək deyil. Görmə sisteminin normal fəaliyyət göstərməsi üçün də kifayət qədər qan axını və oksigen təminatı lazımdır. Beyinə və görmə ilə əlaqəli strukturlara gedən qan axını qısa müddətə azaldıqda insan bunu görmənin qaralması və ya bulanıqlaşması kimi hiss edə bilər.Ona görə də ayağa qalxarkən tez-tez gözünüz qaralırsa, bir neçə saniyə gözləmək, tarazlığı qorumaq və qəfil hərəkətlərdən qaçmaq faydalı ola bilər. Xüsusilə bu hal tez-tez təkrarlanırsa, uzun müddət davam edirsə, huş itirmə, sinə ağrısı, ürəkdöyünmə, nəfəs darlığı və ya güclü başgicəllənmə ilə müşayiət olunursa, səbəbin müəyyənləşdirilməsi üçün həkimə müraciət etmək lazımdır.Bəzən cəmi bir neçə saniyə davam edən göz qaralması belə orqanizmin qan dövranındakı dəyişikliklərə necə sürətlə reaksiya verdiyini göstərənvmaraqlı nümunədir.
Həmçinin oxuyun
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Təbiətin nəhəng primatları: Qorillər haqqında maraqlı faktlar
Güclü bədən quruluşu, inkişaf etmiş sosial davranışları və insanlarla genetik yaxınlığı ilə seçilən qorillər heyvanlar aləminin ən maraqlı canlılarından hesab olunur. Dünyanın ən iri primatları arasında yer alan bu heyvanlar zahirən qorxuducu görünsələr də, əsasən ailə qrupları şəklində yaşayır və sosial münasibətlərə böyük əhəmiyyət verirlər. Onların insanlarla genetik oxşarlığı, qeyri-adi fiziki gücü və balalarına göstərdikləri qayğı alimlərin diqqətini uzun illərdir cəlb edir.Citypost.az xəbər verir ki, qorillər insanlarla ən yaxın qohumluğu olan primatlar sırasındadır. Elmi məlumatlara əsasən, insanlarla qorillərin DNT-si təxminən 98 faizdən çox oxşarlıq göstərir. Bu göstərici müqayisənin hansı üsulla aparılmasından asılı olaraq dəyişə bilər. Genetik yaxınlıq onların təkamül tarixində...
26 Oktyabr 2026, 11:00
Quşları belə ovlaya bilən Qoliaf tarantulası nə qədər təhlükəlidir?
Təbiətdə ölçüsü və görünüşü ilə insanlarda həm maraq, həm də qorxu yaradan canlılar az deyil. Onların arasında Qoliaf tarantulası xüsusi yer tutur. Nəhəng bədən quruluşu, güclü ayaqları və qeyri-adi müdafiə davranışı ilə seçilən bu hörümçək dünyanın ən böyük hörümçək növlərindən biri hesab olunur. Onun bəzi fərdlərinin ayaqları arasındakı məsafə 30 santimetrə çata bilir. Əsasən həşəratlarla qidalansa da, ov imkanları bununla məhdudlaşmır.Citypost.az xəbər verir ki, Qoliaf tarantulası (Theraphosa cinsinə aid növlər) Cənubi Amerikanın tropik meşələrində yaşayan iri hörümçəklərdəndir. Xüsusilə Qoliaf quşyeyən tarantulası kimi tanınan növ nəhəng ölçüləri ilə diqqət çəkir. Bu hörümçəklər əsasən rütubətli tropik meşələrdə, torpaqda qazdıqları yuvalarda və ya...
26 Oktyabr 2026, 10:00
Dünyanın uça bilməyən ən ağır tutuquşusu: Kakaponun qeyri-adi xüsusiyyətləri
Təbiətdəki ən maraqlı quş növlərindən biri olan kakapo öz qeyri-adi xüsusiyyətləri ilə diqqət çəkir. Digər tutuquşulardan fərqli olaraq uça bilməyən bu quş dünyanın ən ağır tutuquşusu hesab olunur. Gecə həyat tərzi sürməsi, təhlükə zamanı bəzən hərəkətsiz qalması və özünəməxsus qoxusu ilə seçilən kakapo bu gün nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üzləşən nadir quş növləri sırasındadır.Citypost.az xəbər verir ki, Yeni Zelandiyaya məxsus kakapo (*Strigops habroptilus*) dünyada uça bilməyən yeganə tutuquşu növü kimi tanınır. Bu quşun ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri bədən çəkisinin digər tutuquşularla müqayisədə xeyli ağır olmasıdır. Yetkin kakapoların çəkisi təxminən 2-4 kiloqrama çata bilər. Bu göstərici onların uçuş qabiliyyətinin olmaması ilə...
26 Oktyabr 2026, 09:00
Bəzi qoxular bizi illər əvvələ necə qaytarır?
Bəzən təzə bişmiş peçenyenin qoxusu insanı qəfil uşaqlıq illərinə aparır. Bir anlıq özümüzü nənəmizin mətbəxində hiss edir, illər əvvəl yaşadığımız hadisələri, həmin dövrün insanlarını və duyğularını sanki yenidən yaşayırıq. Maraqlıdır ki, adi bir görüntü və ya səs bizə keçmişi xatırlatsa da, bəzi qoxular daha güclü emosional təsir yarada bilir. Elmdə qoxuların keçmiş xatirələri və onlarla əlaqəli hissləri oyatması Prust effekti adlandırılır.Citypost.az xəbər verir ki, bu hadisənin adı fransız yazıçısı Marsel Prustun əsəri ilə əlaqələndirilir. Yazıçının “İtirilmiş zamanın axtarışında” romanında çaya batırılmış madlen peçenyesinin dadı və qoxusu qəhrəmanda uşaqlıq xatirələrini canlandırır. Bu epizod sonradan müəyyən qoxuların insanı gözlənilmədən keçmişə qaytarmasını ifadə...
23 Oktyabr 2026, 11:40
Yuxularımızı niyə oyanan kimi unuduruq? – Beynimizdə baş verən maraqlı proses
Dünən gecə hansı yuxunu gördüyünüzü xatırlayırsınızmı? Bəlkə yuxuda uçurdunuz, bəlkə də rəhbəriniz pişiyə çevrilmişdi. Yuxu zamanı baş verən hadisələr bəzən son dərəcə real və canlı görünür. Ancaq səhər gözümüzü açan kimi həmin görüntülərin böyük hissəsi yaddaşımızdan silinir. Bəs hər gecə saatlarla yuxu gördüyümüz halda, onları niyə xatırlamaq bu qədər çətindir?Citypost.az-ın məlumatına görə, əslində, yuxular yuxu prosesinin mühüm hissələrindən biridir. İnsan yatarkən beyin fəaliyyətini tam dayandırmır. Əksinə, yuxunun müxtəlif mərhələlərində beyin aktiv şəkildə işləyir, xatirələri emal edir, emosiyaları tənzimləyir və bəzən reallıqla əlaqəsi olmayan, qəribə hadisələrdən ibarət süjetlər yaradır. Bu hadisələr yuxu zamanı inandırıcı görünə bilər, lakin oyandıqdan sonra onların ardıcıllığını...
23 Oktyabr 2026, 10:40
Yupiter Yer kürəsini asteroidlərdən necə qoruyur?
Kosmik fəza ilk baxışdan sakit və sabit görünsə də, əslində orada saysız-hesabsız qaya parçası, asteroid və kometa hərəkət edir. Bəs belə olduqda Yer kürəsinə niyə tez-tez iri göy cisimləri düşmür? Məlumata görə, bunun əsas səbəblərindən biri Günəş sisteminin ən böyük planeti olan Yupiterlə bağlıdır. Alimlərin izahına görə, bu nəhəng planet Yer üçün bir növ təbii qalxan rolunu oynayır.Citypost.az xəbər verir ki, əvvəlcə onu qeyd etmək lazımdır ki, Yer kürəsinə göy cisimlərinin düşməsi nadir hadisə deyil. Məlumata görə, hər il planetimizə minlərlə kiçik göktaşı düşür. Bunların əksəriyyəti ölçüsünə görə kiçik olduğundan atmosferdə yanır, yaxud yerə çatsa da ciddi ziyan vurmur. Lakin...
22 Oktyabr 2026, 10:30
