Qağayıların maraqlı ov strategiyası: Soğulcanları torpaqdan necə çıxarırlar?
Maraqlı 06 Oktyabr 2026, 08:30
2322
Təbiətdə bəzi canlıların qida əldə etmək üçün istifadə etdiyi üsullar olduqca maraqlı və qeyri-adi görünür. Belə davranışlardan biri də qağayıların solucanları torpağın altından çıxarmaq üçün tətbiq etdiyi üsuldur. Qağayıların ayaqlarını yerə sürətlə və ritmik şəkildə vuraraq yaratdıqları titrəyişlər nəticəsində torpağın altında yaşayan soğulcanlar səthə çıxması müşahidə olunur.
Citypost.az-ın məlumatına görə, bu hərəkət ilk baxışda adi bir davranış kimi görünsə də, əslində qağayıların ov strategiyalarından biri hesab olunur. Quş ayaqlarını torpağa təkrar-təkrar vuraraq səthdə titrəyiş yaradır. Ardınca isə torpağın üzərinə çıxan və ya səthə yaxınlaşan solucanları sürətlə tutaraq qida kimi istifadə edir.Maraqlıdır ki, qağayıların bu davranışının yağışın torpaqda yaratdığı təsiri təqlid etdiyi barədə geniş yayılmış fikir var. Yağış yağarkən damcıların torpağa dəyməsi nəticəsində yaranan vibrasiyalar və torpağın nəmlənməsi solucanların davranışına təsir göstərə bilir. Qağayıların ayaqlarını yerə vurması da müəyyən mənada bu vəziyyəti xatırladır.
Soğulcanlər yğışdan sonra niyə torpağın üzərinə çıxır?
Yağışdan sonra torpağın səthində çox sayda solucanın görünməsi geniş yayılmış təbiət hadisəsidir. Lakin onların məhz hansı səbəbdən səthə çıxdığı məsələsi tam olaraq bir səbəblə izah edilmir. Tədqiqatlarda bu davranışın bir neçə mümkün amillə əlaqəli ola biləcəyi irəli sürülür.Əsas amillərdən biri torpağın nəmlənməsidir. Yağış nəticəsində torpağın səthi və üst qatları su ilə zənginləşir. Bu şərait solucanların hərəkət etməsini asanlaşdıra və onların torpağın səthində daha uzun məsafə qət etməsinə imkan verə bilər.
Digər mümkün səbəb isə torpaqdakı oksigen səviyyəsinin dəyişməsidir. Güclü yağış zamanı torpağın məsamələri su ilə dolduqda qaz mübadiləsi dəyişə və bəzi hallarda torpağın daxilində oksigenin əlçatanlığı azala bilər. Bu isə solucanların daha çox səthə yaxınlaşmasına səbəb ola bilər.Bununla yanaşı, bəzi araşdırmalarda solucanların səthə çıxmasının yeraltı yırtıcılardan uzaqlaşmaqla bağlı ola biləcəyi də ehtimal edilir. Torpağın altında köstəbəklər, müxtəlif gəmiricilər və digər canlılar solucanlarla qidalana bilir. Bu baxımdan səthə çıxmaq bəzi hallarda təhlükədən yayınmaq davranışı kimi də qiymətləndirilir.Digər ehtimala görə isə solucanların yağışdan sonra səthə çıxması onların hərəkət və yayılma strategiyalarından biri ola bilər. Torpaq nəm olduqda solucanların səthdə hərəkəti asanlaşır və onlar daha geniş əraziyə yayıla bilirlər. Quru havalarda isə səthə çıxmaq onlar üçün daha risklidir. Günəş işığı və yüksək temperatur onların bədənindəki nəmin sürətlə itirilməsinə səbəb ola bilər.
Qağayılar bu fürsətdən necə istifadə edir?
Həmçinin oxuyun
Məhz soğulcanlar yağışdan sonra və ya torpağın nəm olduğu şəraitdə səthə yaxınlaşması qağayılar üçün əlverişli qidalanma imkanı yaradır. Lakin maraqlı məqam odur ki, quşlar bunun üçün mütləq yağış yağmasını gözləməyə bilirlər.Qağayıların ayaqları ilə torpağa sürətli şəkildə vurduğu zərbələr torpaqda mexaniki titrəyiş yaradır. Bu titrəyişlər solucanların səthə doğru hərəkət etməsinə səbəb ola bilər. Qağayı isə bir müddət bu hərəkəti davam etdirərək gözləyir və torpaqdan çıxan canlıları dərhal tutur.Bu üsul xüsusilə açıq, otlu və torpaqlı ərazilərdə müşahidə edilə bilər. Qağayıların bəzən eyni yerdə dayanaraq ayaqlarını ardıcıl şəkildə yerə vurması da məhz bu davranışla əlaqələndirilir.Əslində bu, quşların ətraf mühitdəki təbii proseslərdən qidalanmaq üçün necə faydalandığını göstərən maraqlı nümunələrdən biridir. Qağayıların davranışı onların yalnız görmə qabiliyyətinə əsaslanaraq ov etmədiyini, ətraf mühitdə yaranan fiziki siqnallardan da istifadə edə bildiyini göstərir.Təbiətdəki qarşılıqlı əlaqənin maraqlı nümunəsidir. Qağayıların bu davranışı heyvanların qida əldə etmək üçün müxtəlif və bəzən gözlənilməz strategiyalar inkişaf etdirdiyini göstərir. Burada bir tərəfdə torpağın nəmliyi, oksigen səviyyəsi və digər ekoloji amillərin təsiri ilə davranışını dəyişən solucanlar, digər tərəfdə isə həmin davranışdan öz xeyrinə istifadə edən qağayılar var.
Qağayıların torpağa ayaqları ilə vurması ilə yağış arasındakı oxşarlıq da bu davranışı daha maraqlı edir. Bu hərəkətin həqiqətən şüurlu şəkildə yağışı təqlid edib-etmədiyi isə ayrıca elmi müzakirə mövzusudur. Yəni quşların bunu məhz “yağış səsi yaratmaq” məqsədilə etdiyini qəti şəkildə söyləmək mümkün deyil. Lakin davranışın nəticədə solucanların səthə çıxmasına kömək etdiyi və qağayıların bundan qidalanmaq üçün faydalandığı müşahidə olunur.
Beləliklə, qağayıların ayaqlarını yerə vurması sadəcə təsadüfi hərəkət deyil. Bu davranış onların qida əldə etmək üçün istifadə etdiyi maraqlı üsullardan biridir. Solucanların isə yağış və torpaqdakı digər dəyişikliklərə reaksiyası qağayılara əlavə qida mənbəyi yaradır.Təbiətdə bir canlının davranışının digər canlı üçün fürsətə çevrilməsi ekosistemdəki mürəkkəb əlaqələrin daha bir nümunəsidir. Qağayıların bu qeyri-adi ov üsulu da canlıların yaşadıqları mühitə uyğunlaşmaq və mövcud imkanlardan maksimum yararlanmaq qabiliyyətini nümayiş etdirir.
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Təbiətin nəhəng primatları: Qorillər haqqında maraqlı faktlar
Güclü bədən quruluşu, inkişaf etmiş sosial davranışları və insanlarla genetik yaxınlığı ilə seçilən qorillər heyvanlar aləminin ən maraqlı canlılarından hesab olunur. Dünyanın ən iri primatları arasında yer alan bu heyvanlar zahirən qorxuducu görünsələr də, əsasən ailə qrupları şəklində yaşayır və sosial münasibətlərə böyük əhəmiyyət verirlər. Onların insanlarla genetik oxşarlığı, qeyri-adi fiziki gücü və balalarına göstərdikləri qayğı alimlərin diqqətini uzun illərdir cəlb edir.Citypost.az xəbər verir ki, qorillər insanlarla ən yaxın qohumluğu olan primatlar sırasındadır. Elmi məlumatlara əsasən, insanlarla qorillərin DNT-si təxminən 98 faizdən çox oxşarlıq göstərir. Bu göstərici müqayisənin hansı üsulla aparılmasından asılı olaraq dəyişə bilər. Genetik yaxınlıq onların təkamül tarixində...
26 Oktyabr 2026, 11:00
Quşları belə ovlaya bilən Qoliaf tarantulası nə qədər təhlükəlidir?
Təbiətdə ölçüsü və görünüşü ilə insanlarda həm maraq, həm də qorxu yaradan canlılar az deyil. Onların arasında Qoliaf tarantulası xüsusi yer tutur. Nəhəng bədən quruluşu, güclü ayaqları və qeyri-adi müdafiə davranışı ilə seçilən bu hörümçək dünyanın ən böyük hörümçək növlərindən biri hesab olunur. Onun bəzi fərdlərinin ayaqları arasındakı məsafə 30 santimetrə çata bilir. Əsasən həşəratlarla qidalansa da, ov imkanları bununla məhdudlaşmır.Citypost.az xəbər verir ki, Qoliaf tarantulası (Theraphosa cinsinə aid növlər) Cənubi Amerikanın tropik meşələrində yaşayan iri hörümçəklərdəndir. Xüsusilə Qoliaf quşyeyən tarantulası kimi tanınan növ nəhəng ölçüləri ilə diqqət çəkir. Bu hörümçəklər əsasən rütubətli tropik meşələrdə, torpaqda qazdıqları yuvalarda və ya...
26 Oktyabr 2026, 10:00
Dünyanın uça bilməyən ən ağır tutuquşusu: Kakaponun qeyri-adi xüsusiyyətləri
Təbiətdəki ən maraqlı quş növlərindən biri olan kakapo öz qeyri-adi xüsusiyyətləri ilə diqqət çəkir. Digər tutuquşulardan fərqli olaraq uça bilməyən bu quş dünyanın ən ağır tutuquşusu hesab olunur. Gecə həyat tərzi sürməsi, təhlükə zamanı bəzən hərəkətsiz qalması və özünəməxsus qoxusu ilə seçilən kakapo bu gün nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üzləşən nadir quş növləri sırasındadır.Citypost.az xəbər verir ki, Yeni Zelandiyaya məxsus kakapo (*Strigops habroptilus*) dünyada uça bilməyən yeganə tutuquşu növü kimi tanınır. Bu quşun ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri bədən çəkisinin digər tutuquşularla müqayisədə xeyli ağır olmasıdır. Yetkin kakapoların çəkisi təxminən 2-4 kiloqrama çata bilər. Bu göstərici onların uçuş qabiliyyətinin olmaması ilə...
26 Oktyabr 2026, 09:00
Bəzi qoxular bizi illər əvvələ necə qaytarır?
Bəzən təzə bişmiş peçenyenin qoxusu insanı qəfil uşaqlıq illərinə aparır. Bir anlıq özümüzü nənəmizin mətbəxində hiss edir, illər əvvəl yaşadığımız hadisələri, həmin dövrün insanlarını və duyğularını sanki yenidən yaşayırıq. Maraqlıdır ki, adi bir görüntü və ya səs bizə keçmişi xatırlatsa da, bəzi qoxular daha güclü emosional təsir yarada bilir. Elmdə qoxuların keçmiş xatirələri və onlarla əlaqəli hissləri oyatması Prust effekti adlandırılır.Citypost.az xəbər verir ki, bu hadisənin adı fransız yazıçısı Marsel Prustun əsəri ilə əlaqələndirilir. Yazıçının “İtirilmiş zamanın axtarışında” romanında çaya batırılmış madlen peçenyesinin dadı və qoxusu qəhrəmanda uşaqlıq xatirələrini canlandırır. Bu epizod sonradan müəyyən qoxuların insanı gözlənilmədən keçmişə qaytarmasını ifadə...
23 Oktyabr 2026, 11:40
Yuxularımızı niyə oyanan kimi unuduruq? – Beynimizdə baş verən maraqlı proses
Dünən gecə hansı yuxunu gördüyünüzü xatırlayırsınızmı? Bəlkə yuxuda uçurdunuz, bəlkə də rəhbəriniz pişiyə çevrilmişdi. Yuxu zamanı baş verən hadisələr bəzən son dərəcə real və canlı görünür. Ancaq səhər gözümüzü açan kimi həmin görüntülərin böyük hissəsi yaddaşımızdan silinir. Bəs hər gecə saatlarla yuxu gördüyümüz halda, onları niyə xatırlamaq bu qədər çətindir?Citypost.az-ın məlumatına görə, əslində, yuxular yuxu prosesinin mühüm hissələrindən biridir. İnsan yatarkən beyin fəaliyyətini tam dayandırmır. Əksinə, yuxunun müxtəlif mərhələlərində beyin aktiv şəkildə işləyir, xatirələri emal edir, emosiyaları tənzimləyir və bəzən reallıqla əlaqəsi olmayan, qəribə hadisələrdən ibarət süjetlər yaradır. Bu hadisələr yuxu zamanı inandırıcı görünə bilər, lakin oyandıqdan sonra onların ardıcıllığını...
23 Oktyabr 2026, 10:40
Yupiter Yer kürəsini asteroidlərdən necə qoruyur?
Kosmik fəza ilk baxışdan sakit və sabit görünsə də, əslində orada saysız-hesabsız qaya parçası, asteroid və kometa hərəkət edir. Bəs belə olduqda Yer kürəsinə niyə tez-tez iri göy cisimləri düşmür? Məlumata görə, bunun əsas səbəblərindən biri Günəş sisteminin ən böyük planeti olan Yupiterlə bağlıdır. Alimlərin izahına görə, bu nəhəng planet Yer üçün bir növ təbii qalxan rolunu oynayır.Citypost.az xəbər verir ki, əvvəlcə onu qeyd etmək lazımdır ki, Yer kürəsinə göy cisimlərinin düşməsi nadir hadisə deyil. Məlumata görə, hər il planetimizə minlərlə kiçik göktaşı düşür. Bunların əksəriyyəti ölçüsünə görə kiçik olduğundan atmosferdə yanır, yaxud yerə çatsa da ciddi ziyan vurmur. Lakin...
22 Oktyabr 2026, 10:30
