Albert Eynşteynin qəribə vərdişi: Niyə həmişə eyni paltarı geyinirdi?

Dünyanın ən məşhur alimlərindən biri olan Albert Eynşteyn yalnız fizika sahəsindəki inqilabi kəşfləri ilə deyil, sadə həyat tərzi və düşüncə tərzi ilə də insanların diqqətini çəkib. Onun gündəlik vərdişləri ilə bağlı yayılan maraqlı hekayələrdən biri isə geyim seçiminə münasibəti ilə əlaqədardır. İddialara görə, dahi alim hər gün nə geyinəcəyini düşünərək vaxt itirməməyə çalışır, diqqətini daha vacib hesab etdiyi məsələlərə yönəltməyə üstünlük verirdi.Bəs görəsən, gündəlik həyatda kiçik görünən seçimlər həqiqətən insanın zehni enerjisinə təsir edə bilərmi? Eynşteynlə əlaqələndirilən bu hekayə müasir psixologiyada müzakirə olunan hansı anlayışı xatırladır?

Citypost.az-ın məlumatına görə, Albert Eynşteyn 20-ci əsrin elminə böyük təsir göstərmiş alimlərdən biridir. Onun nisbilik nəzəriyyəsi məkan, zaman və cazibə qüvvəsi haqqında təsəvvürlərin dəyişməsində mühüm rol oynayıb. Lakin Eynşteynin həyatına maraq yalnız elmi nailiyyətləri ilə məhdudlaşmır. Onun gündəlik vərdişləri, sadəliyə münasibəti və mürəkkəb problemlər üzərində düşünmə üsulu da bu günədək maraq doğurur.Eynşteynin hər gün eyni paltarı geyinməsi, yaxud qarderobunda eyni modeldə çoxlu kostyum saxlaması barədə müxtəlif hekayələr yayılsa da, bu iddiaların etibarlı tarixi mənbələrlə təsdiqlənmədiyini qeyd etmək lazımdır. Buna görə də həmin məlumatı dəqiq bioqrafik fakt kimi təqdim etmək düzgün olmaz. Bununla belə, hekayənin əsas ideyası — gündəlik seçimləri sadələşdirmək və diqqəti daha əhəmiyyətli məsələlərə yönəltmək — müasir insanın həyat tərzi baxımından maraqlı mövzudur.

Psixologiyada “qərar yorğunluğu” adlandırılan anlayış məhz bu məsələ ilə əlaqələndirilir. Bu termin gün ərzində çoxsaylı qərarlar qəbul etməyin bəzi insanlarda zehni yorğunluq yaratması və sonrakı seçimlərə təsir göstərməsi ehtimalını ifadə edir. İnsan səhər oyandığı andan etibarən müxtəlif seçimlərlə qarşılaşır: nə geyinmək, nə yemək, hansı işi əvvəl görmək, hansı tapşırığa daha çox vaxt ayırmaq və günün planını necə qurmaq.Bu seçimlərin hər biri eyni dərəcədə vacib olmasa da, onların sayı artdıqca insanın diqqəti müxtəlif istiqamətlərə yönələ bilər. Xüsusilə, eyni tipli qərarları təkrar-təkrar vermək bəzi hallarda yorğunluq hissini gücləndirə bilər. Bununla belə, hər kiçik qərarın mütləq zehni enerjini tükəndirdiyini söyləmək doğru deyil. Qərar yorğunluğunun təsiri insandan-insana, vəziyyətdən-vəziyyətə dəyişir və bu mövzuda elmi nəticələr də bütün hallarda eyni deyil.Məhz buna görə gündəlik həyatın bəzi hissələrini əvvəlcədən planlaşdırmaq faydalı vərdiş hesab olunur. Məsələn, işə getməzdən əvvəl geyimi hazırlamaq, həftəlik yemək planı qurmaq və günün əsas tapşırıqlarını əvvəlcədən müəyyənləşdirmək lazımsız tərəddüdləri azalda bilər. Beləliklə, insan hər dəfə eyni seçim barədə yenidən düşünmək əvəzinə, diqqətini daha vacib işlərə yönəldə bilər.Bu yanaşma xüsusilə vaxt məhdudiyyəti olan, bir neçə işi eyni vaxtda idarə etməli olan və ya gün ərzində çoxsaylı qərarlar qəbul edən insanlar üçün əhəmiyyətlidir. Gündəlik rejimin müəyyən hissəsini sabit saxlamaq həm vaxtın idarə edilməsini asanlaşdıra, həm də planlaşdırılmamış məsələlər üçün daha çox imkan yarada bilər.

Məsələn, hər səhər uzun müddət geyim seçmək əvəzinə, bir neçə uyğun geyim dəstini əvvəlcədən müəyyənləşdirmək mümkündür. Eyni qayda iş planına da aiddir. Günə başlamazdan əvvəl ən vacib üç işi seçmək, daha az əhəmiyyətli tapşırıqları isə sonrakı vaxta saxlamaq diqqətin qorunmasına kömək edə bilər. Burada məqsəd insanın bütün seçimlərini azaltmaq deyil, enerjisini hansı məsələlərə sərf etdiyini daha şüurlu şəkildə müəyyənləşdirməsidir.Maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, sadə həyat tərzi hər kəs üçün eyni məna daşımır. Bəzi insanlar sabit gündəlik rejimlə daha rahat işləyir, digərləri isə müxtəliflikdən və yeni seçimlərdən motivasiya alırlar. Buna görə də hamının eyni paltarı geyinməsi və ya həyatını sərt qaydalarla məhdudlaşdırması zəruri deyil. Əsas məsələ insanın özünə uyğun sistemi tapmasıdır.Eynşteynlə bağlı bu hekayənin diqqət çəkən tərəfi də məhz buradadır. Dahi alimə aid olduğu deyilən geyim vərdişi tam təsdiqlənmiş tarixi fakt olmasa da, onun üzərindən gündəlik həyatımızda tez-tez unutduğumuz bir məsələni müzakirə etmək mümkündür: insanın vaxtı və diqqəti məhdud resurslardır.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Bəzən daha məhsuldar olmaq üçün günə əlavə işlər daxil etmək yox, lazımsız qərarları sadələşdirmək kifayət edə bilər. Gündəlik seçimlərimizi əvvəlcədən planlaşdırmaq, prioritetlərimizi müəyyənləşdirmək və əhəmiyyətsiz məsələlərə həddindən artıq vaxt ayırmamaq daha vacib məqsədlərə fokuslanmağı asanlaşdıra bilər.Nəticə etibarilə, Eynşteynin adı ilə əlaqələndirilən bu maraqlı hekayə bizə bir sual ünvanlayır: gün ərzində enerjimizi həqiqətən vacib olan məsələlərə sərf edirik, yoxsa diqqətimizi xırda seçimlər arasında bölüşdürürük? Bəlkə də bəzən daha çox seçimə sahib olmaqdan daha vacibi, hansı seçimlərin bizim üçün əhəmiyyətli olduğunu bilməkdir.

Əli