Dinozavrı xatırladan nəhəng quş: Ayaqqabıdimdik necə ov edir?

Təbiət elə canlılarla zəngindir ki, onları ilk dəfə gördükdə sanki milyonlarla il əvvələ, dinozavrların yaşadığı dövrə qayıtdığımızı düşünürük. Nəhəng bədəni, qorxuducu görünüşü, iri dimdiyi və qeyri-adi davranışları ilə seçilən ayaqqabıdimdik də bu canlılardan biridir. Dünyanın ən maraqlı və qorxuducu görünüşə malik quşlarından biri hesab edilən bu növ ilk baxışdan tarixdən əvvəlki dövrün canlılarını xatırladır. Lakin onun diqqətçəkən xüsusiyyətləri yalnız zahiri görünüşü ilə məhdudlaşmır. Ov etmək bacarığı, saatlarla hərəkətsiz dayanaraq fürsət gözləməsi, qəfil hücuma keçməsi və çıxardığı qeyri-adi səslər ayaqqabıdimdiyi təbiətin ən heyrətamiz quşlarından birinə çevirir.

Citypost.az xəbər verir ki, ayaqqabıdimdik, elmi adı ilə Balaeniceps rex, əsasən Afrikanın tropik bölgələrində, xüsusilə Şərqi və Mərkəzi Afrikanın bataqlıqlarında, dayaz sularda və sıx su bitkilərinin yayıldığı ərazilərdə yaşayır. Onun hündürlüyü təxminən 1,1-1,5 metrə çata, qanadlarının açılışı isə 2,5 metrə yaxınlaşa bilər. Bu quşun ən fərqləndirici xüsusiyyəti, şübhəsiz ki, ayaqqabı formasını xatırladan nəhəng dimdiyidir. Məhz bu qeyri-adi quruluş onun adının yaranmasına səbəb olub. Enli və güclü dimdiyinin ucundakı iti qarmaq ovunu tutmağa və saxlamağa kömək edir. İri başı, qalın boynu, uzun ayaqları və boz rəngli lələkləri isə ona daha da əzəmətli görünüş verir.Ayaqqabıdimdiyə baxarkən onun dinozavrları xatırlatması təsadüfi deyil. Bədən quruluşu, sərt baxışları və hərəkətsiz dayanarkən aldığı forma bu quşu sanki qədim dövrlərdən qalmış canlıya bənzədir. Bununla belə, ayaqqabıdimdik dinozavr deyil, müasir quş növüdür. Onun görünüşü və davranışları təbiət həvəskarlarının, fotoqrafların və tədqiqatçıların xüsusi marağına səbəb olur.

Bu quşun ən heyrətamiz xüsusiyyətlərindən biri ov zamanı nümayiş etdirdiyi səbirdir. Bir çox quş ovunu tapmaq üçün daim hərəkət edir, suyun üzərində uçur və ya ərazini dəyişir. Ayaqqabıdimdik isə tamamilə fərqli strategiyadan istifadə edir. O, bataqlıqda və ya dayaz suda saatlarla demək olar ki, tərpənmədən dayana, ətrafı diqqətlə müşahidə edərək ovunun yaxınlaşmasını gözləyə bilər. Onun bu davranışı həm enerjiyə qənaət etməyə, həm də potensial ovunu qorxutmamağa imkan verir. Su canlıları quşun yaxınlıqda olduğunu hiss etmədikdə, ayaqqabıdimdik hücum üçün əlverişli an əldə edir.Uyğun fürsət yarandıqda isə sakit görünən bu nəhəng quş qəfil hərəkətə keçir. O, başını sürətlə irəli uzadaraq güclü dimdiyini ovuna yönəldir. Hücumun sürəti və gücü xüsusilə diqqətçəkəndir. Uzun müddət hərəkətsiz dayanmış quşun bir anda belə fəallaşması onun ov strategiyasının nə qədər təsirli olduğunu göstərir. Ayaqqabıdimdik yalnız fiziki gücünə deyil, həm də düzgün anı seçmək bacarığına güvənir. Ov zamanı tələsməməsi və fürsəti səbirlə gözləməsi ona bataqlıq mühitində üstünlük qazandırır.

Ayaqqabıdimdiyin əsas qidasını balıqlar təşkil edir. Xüsusilə dayaz sularda yaşayan iri balıqlar onun əsas ov obyektlərindəndir. Bununla yanaşı, o, qurbağalar, su ilanları və digər kiçik su canlıları ilə də qidalana bilir. Bəzi hallarda cavan timsahları və digər kiçik sürünənləri də ovlaya bilər. Nəhəng dimdiyi ona nisbətən iri ovları tutmaq imkanı verir. Bununla belə, cavan timsahların ovlanması onun gündəlik qidasının əsasını təşkil etmir. Ayaqqabıdimdik daha çox yaşadığı bataqlıqlarda əldə etdiyi balıqlarla qidalanır və ovunun ölçüsündən, mühitdən, eləcə də şəraitdən asılı olaraq fərqli canlıları ovlaya bilir.Quşun dimdiyi yalnız ovunu tutmaq üçün deyil, onu idarə etmək üçün də mühüm rol oynayır. Ayaqqabıdimdik ovunu sudan çıxardıqdan sonra onu uyğun vəziyyətə gətirərək udur. İri və enli dimdiyinin quruluşu bu prosesdə ona kömək edir. Onun ov etmə üsulunu müşahidə etdikdə aydın olur ki, bədən quruluşu yaşadığı mühitə və qidalanma tərzinə uyğunlaşıb. Bataqlıqda yaşayan canlılar arasında rəqabət aparmaq üçün ayaqqabıdimdik həm fiziki xüsusiyyətlərindən, həm də səbirli davranışından istifadə edir.Ayaqqabıdimdiyi digər quşlardan fərqləndirən xüsusiyyətlərdən biri də çıxardığı qeyri-adi səslərdir. Bu quş dimdiyini sürətlə bir-birinə çırparaq gur və ardıcıl taqqıltılar yarada bilir. Səs bəzən pulemyot atəşini xatırladır və yaxınlıqda olan insanların diqqətini dərhal cəlb edir. Bu davranış xüsusilə quşların bir-biri ilə ünsiyyət qurduğu və yuva dövründə müşahidə edilə bilər. Ayaqqabıdimdiyin çıxardığı səslər adi quşların cəh-cəhindən xeyli fərqlənir. Nəhəng dimdiyin yaratdığı gurultulu taqqıltı onun qeyri-adi görünüşünü daha da yaddaqalan edir.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Qorxuducu görünüşünə baxmayaraq, ayaqqabıdimdik insanları ovlayan quş deyil. Onun əsas qidasını balıqlar və digər su canlıları təşkil edir. İnsanlarla qarşılaşdıqda adətən məsafə saxlamağa meyilli olur. Bununla belə, iri bədəni və güclü dimdiyi səbəbindən onu narahat etmək, xüsusilə yuvasına və balalarına yaxınlaşmaq təhlükəli ola bilər. Vəhşi heyvanları müşahidə edərkən məsafə saxlamaq, onları qovmamaq və qidalandırmağa çalışmamaq vacibdir. Ayaqqabıdimdiyin qorxuducu görünüşü onun insanlara qarşı mütləq aqressiv olması demək deyil. O, digər vəhşi canlılar kimi, əsasən təbii mühitində yaşamağa və qida əldə etməyə çalışır.Bu qeyri-adi quşun həyatı yaşadığı bataqlıq ərazilərlə sıx bağlıdır. Bataqlıqlar ona həm ov tapmaq, həm də yuva qurmaq üçün əlverişli şərait yaradır. Lakin bataqlıqların qurudulması, kənd təsərrüfatı və tikinti məqsədilə dəyişdirilməsi, su rejiminin pozulması və insan fəaliyyətinin genişlənməsi ayaqqabıdimdiyin yaşayış mühitinə mənfi təsir göstərə bilər. Su hövzələrində baş verən dəyişikliklər balıqların sayına və nəticədə quşun qida imkanlarına da təsir edir. Buna görə də bu növün qorunması yalnız bir quşun gələcəyi üçün deyil, bütövlükdə bataqlıq ekosistemlərinin mühafizəsi baxımından da əhəmiyyətlidir. Ayaqqabıdimdik geniş yayılmış və dünyanın hər yerində rast gəlinən quş deyil. Onun müəyyən bölgələrdə yaşaması və xüsusi bataqlıq şəraitindən asılı olması təbii yaşayış mühitinin qorunmasını daha da vacib edir. Bu quşun müşahidəsi insanlara təbiətin nə qədər müxtəlif və gözlənilməz olduğunu göstərir. Onun böyük dimdiyi, uzun müddət hərəkətsiz dayanaraq ovunu gözləməsi, qəfil hücumları və pulemyot səsini xatırladan taqqıltıları onu digər quşlardan fərqləndirən əsas xüsusiyyətlərdəndir.

İlk baxışdan dinozavrı xatırladan ayaqqabıdimdik əslində təbiətin milyonlarla il ərzində formalaşdırdığı mürəkkəb həyat sisteminin bir hissəsidir. Onun qeyri-adi görünüşü ilə yanaşı, səbirli ov strategiyası, güclü dimdiyi və bataqlıq mühitinə uyğunlaşması da heyrət doğurur. Cavan timsahlar kimi bəzi sürünənləri belə ovlaya bilməsi bu quşun yırtıcı xüsusiyyətlərini daha da diqqətçəkən edir. Ayaqqabıdimdik bir daha sübut edir ki, təbiətdə ən maraqlı canlılar bəzən ən gözlənilməz xüsusiyyətlərə sahib olur və onların həyatını öyrəndikcə canlılar aləminin zənginliyi haqqında daha çox məlumat əldə edirik.

Yeganə