Təyyarədə sərnişin vəfat edərsə, nə baş verir?
Maraqlı 19 Oktyabr 2026, 11:00
2596
Təyyarədə uçuş zamanı sərnişinlərdən birinin vəfat etməsi və ya həyatını itirmək təhlükəsi ilə üzləşməsi aviasiyada ciddi tibbi hadisə hesab olunur. Belə vəziyyətlərdə kabin heyəti dərhal müdaxiləyə başlayır, pilotlara məlumat verilir və sərnişinin vəziyyətinə uyğun tədbirlər görülür. Lakin çoxlarının düşündüyünün əksinə olaraq, təyyarədə ölüm hadisəsinin baş verməsi uçuşun mütləq şəkildə dayandırılması və ya təyyarənin ən yaxın hava limanına enməsi demək deyil. Qərar bir sıra amillər, o cümlədən sərnişinin vəziyyəti, tibbi yardımın nəticəsi və uçuş təhlükəsizliyi nəzərə alınmaqla qəbul edilir.
Citypost.az-ın məlumatına görə, belə bir hadisə baş verdikdə ilk növbədə kabin heyəti sərnişinin vəziyyətini yoxlayır və təcili tibbi müdaxiləyə başlayır. Təyyarələrdə ilkin tibbi yardım üçün nəzərdə tutulmuş avadanlıqlar, bəzi hallarda isə ürək dayanması zamanı istifadə edilən avtomatik xarici defibrilyator olur. Kabin heyətinin üzvləri müvafiq təlimlər keçdikləri üçün təcili vəziyyətdə ilkin yardım göstərə bilirlər. Bununla yanaşı, sərnişinlər arasında həkim və ya digər tibb işçisinin olub-olmadığını müəyyənləşdirmək məqsədilə elan verilməsi də mümkündür. Əgər göyərtədə tibb mütəxəssisi varsa, o, kabin heyətinə yardım edə və sərnişinin vəziyyətinin qiymətləndirilməsində iştirak edə bilər.
Tibbi müdaxilə zamanı sərnişinin huşu, nəfəsi və qan dövranı yoxlanılır, zərurət yarandıqda ürək-ağciyər reanimasiyası və digər təxirəsalınmaz tədbirlər həyata keçirilir. Lakin təyyarədə tibbi avadanlıqların və heyətin imkanları yerdəki xəstəxana şəraiti ilə eyni deyil. Buna görə də sərnişinin vəziyyəti ağır olduqda və ya əlavə tibbi yardım tələb edildikdə pilotlar məlumatlandırılır, aviaşirkətin prosedurlarına uyğun olaraq yerüstü tibbi məsləhət xidmətləri ilə əlaqə saxlanıla bilər.
Bəs sərnişinin vəziyyəti kritikdirsə, təyyarə dərhal eniş edirmi? Bu suala hər vəziyyət üçün eyni cavabı vermək mümkün deyil. Əgər sərnişinin həyatını xilas etmək üçün təcili tibbi yardımın yerüstü şəraitdə davam etdirilməsi zəruridirsə, pilotlar ən yaxın uyğun hava limanına eniş imkanını nəzərdən keçirə bilərlər. Bu zaman təkcə məsafə deyil, hava limanının imkanları, hava şəraiti, uçuşun marşrutu və digər təhlükəsizlik amilləri də nəzərə alınır. Son qərar kapitan pilot tərəfindən, mövcud məlumatlar və müvafiq prosedurlar əsasında qəbul edilir.
Digər tərəfdən, tibbi müdaxilələr nəticə vermədikdə və sərnişinin vəfat etdiyi ehtimal olunduqda belə, təyyarənin mütləq şəkildə dərhal enməsi tələb olunmur. Belə hallarda uçuşun davam etdirilməsi və ya başqa hava limanına yönləndirilməsi konkret vəziyyətdən asılıdır. Əgər təhlükəsizlik baxımından enişə ehtiyac yoxdursa və müvafiq prosedurlar buna imkan verirsə, təyyarə əvvəlcədən müəyyən edilmiş istiqamətdə hərəkətini davam etdirə bilər. Sərnişinin vəfat etməsinin rəsmən təsdiqlənməsi və sonrakı tədbirlər isə tətbiq olunan qaydalara və aidiyyəti tibbi prosedurlara uyğun həyata keçirilir.
Həmçinin oxuyun
Hadisənin digər sərnişinlərə necə çatdırılması da diqqət çəkən məqamlardandır. Kabin heyəti, adətən, vəziyyəti idarə etmək və salonda təşvişin yaranmasının qarşısını almaq üçün sakit və qısa elan verir. Məsələn, təyyarədə tibbi təcili vəziyyətin yarandığı və heyətin müvafiq tədbirlər gördüyü bildirilə bilər. Bununla belə, sərnişinin vəfat etməsi barədə məlumatın gizlədilməsi və ya mütləq şəkildə açıqlanmaması ilə bağlı bütün aviaşirkətlərə şamil edilən vahid qayda olduğunu demək düzgün olmazdı. Məlumatın kimə, nə vaxt və hansı formada verilməsi hadisənin şəraitindən, məxfilik tələblərindən və tətbiq olunan prosedurlardan asılı ola bilər.
Belə hadisələr zamanı kabin heyətinin üzərinə əlavə vəzifələr düşür. Onlar tibbi müdaxiləyə kömək etməli, digər sərnişinlərin təhlükəsizliyini təmin etməli, pilotlarla əlaqəni saxlamalı və lazım gəldikdə hadisə yerindəki vəziyyəti idarə etməlidirlər. Eyni zamanda, sərnişinin yaxınlarının məlumatlandırılması və təyyarə yerə endikdən sonra müvafiq xidmətlərin hadisəyə cəlb olunması kimi məsələlər də sonrakı mərhələdə həll edilir.
Nəticə etibarilə, təyyarədə sərnişinin vəfat etməsi ağır və həssas hadisə olsa da, bu, hər zaman uçuşun təcili dayandırılması ilə nəticələnmir. Əsas prioritet əvvəlcə sərnişinin həyatını xilas etmək üçün mümkün tibbi yardımı göstərmək, daha sonra isə uçuşun təhlükəsizliyini təmin etməkdir. Təyyarənin eniş edib-etməməsi, uçuşun davam etdirilməsi və sərnişinlərə hansı məlumatın verilməsi isə hadisənin konkret şərtlərinə və aviasiya prosedurlarına uyğun müəyyənləşdirilir.
Yusif
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Təbiətin nəhəng primatları: Qorillər haqqında maraqlı faktlar
Güclü bədən quruluşu, inkişaf etmiş sosial davranışları və insanlarla genetik yaxınlığı ilə seçilən qorillər heyvanlar aləminin ən maraqlı canlılarından hesab olunur. Dünyanın ən iri primatları arasında yer alan bu heyvanlar zahirən qorxuducu görünsələr də, əsasən ailə qrupları şəklində yaşayır və sosial münasibətlərə böyük əhəmiyyət verirlər. Onların insanlarla genetik oxşarlığı, qeyri-adi fiziki gücü və balalarına göstərdikləri qayğı alimlərin diqqətini uzun illərdir cəlb edir.Citypost.az xəbər verir ki, qorillər insanlarla ən yaxın qohumluğu olan primatlar sırasındadır. Elmi məlumatlara əsasən, insanlarla qorillərin DNT-si təxminən 98 faizdən çox oxşarlıq göstərir. Bu göstərici müqayisənin hansı üsulla aparılmasından asılı olaraq dəyişə bilər. Genetik yaxınlıq onların təkamül tarixində...
26 Oktyabr 2026, 11:00
Quşları belə ovlaya bilən Qoliaf tarantulası nə qədər təhlükəlidir?
Təbiətdə ölçüsü və görünüşü ilə insanlarda həm maraq, həm də qorxu yaradan canlılar az deyil. Onların arasında Qoliaf tarantulası xüsusi yer tutur. Nəhəng bədən quruluşu, güclü ayaqları və qeyri-adi müdafiə davranışı ilə seçilən bu hörümçək dünyanın ən böyük hörümçək növlərindən biri hesab olunur. Onun bəzi fərdlərinin ayaqları arasındakı məsafə 30 santimetrə çata bilir. Əsasən həşəratlarla qidalansa da, ov imkanları bununla məhdudlaşmır.Citypost.az xəbər verir ki, Qoliaf tarantulası (Theraphosa cinsinə aid növlər) Cənubi Amerikanın tropik meşələrində yaşayan iri hörümçəklərdəndir. Xüsusilə Qoliaf quşyeyən tarantulası kimi tanınan növ nəhəng ölçüləri ilə diqqət çəkir. Bu hörümçəklər əsasən rütubətli tropik meşələrdə, torpaqda qazdıqları yuvalarda və ya...
26 Oktyabr 2026, 10:00
Dünyanın uça bilməyən ən ağır tutuquşusu: Kakaponun qeyri-adi xüsusiyyətləri
Təbiətdəki ən maraqlı quş növlərindən biri olan kakapo öz qeyri-adi xüsusiyyətləri ilə diqqət çəkir. Digər tutuquşulardan fərqli olaraq uça bilməyən bu quş dünyanın ən ağır tutuquşusu hesab olunur. Gecə həyat tərzi sürməsi, təhlükə zamanı bəzən hərəkətsiz qalması və özünəməxsus qoxusu ilə seçilən kakapo bu gün nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üzləşən nadir quş növləri sırasındadır.Citypost.az xəbər verir ki, Yeni Zelandiyaya məxsus kakapo (*Strigops habroptilus*) dünyada uça bilməyən yeganə tutuquşu növü kimi tanınır. Bu quşun ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri bədən çəkisinin digər tutuquşularla müqayisədə xeyli ağır olmasıdır. Yetkin kakapoların çəkisi təxminən 2-4 kiloqrama çata bilər. Bu göstərici onların uçuş qabiliyyətinin olmaması ilə...
26 Oktyabr 2026, 09:00
Bəzi qoxular bizi illər əvvələ necə qaytarır?
Bəzən təzə bişmiş peçenyenin qoxusu insanı qəfil uşaqlıq illərinə aparır. Bir anlıq özümüzü nənəmizin mətbəxində hiss edir, illər əvvəl yaşadığımız hadisələri, həmin dövrün insanlarını və duyğularını sanki yenidən yaşayırıq. Maraqlıdır ki, adi bir görüntü və ya səs bizə keçmişi xatırlatsa da, bəzi qoxular daha güclü emosional təsir yarada bilir. Elmdə qoxuların keçmiş xatirələri və onlarla əlaqəli hissləri oyatması Prust effekti adlandırılır.Citypost.az xəbər verir ki, bu hadisənin adı fransız yazıçısı Marsel Prustun əsəri ilə əlaqələndirilir. Yazıçının “İtirilmiş zamanın axtarışında” romanında çaya batırılmış madlen peçenyesinin dadı və qoxusu qəhrəmanda uşaqlıq xatirələrini canlandırır. Bu epizod sonradan müəyyən qoxuların insanı gözlənilmədən keçmişə qaytarmasını ifadə...
23 Oktyabr 2026, 11:40
Yuxularımızı niyə oyanan kimi unuduruq? – Beynimizdə baş verən maraqlı proses
Dünən gecə hansı yuxunu gördüyünüzü xatırlayırsınızmı? Bəlkə yuxuda uçurdunuz, bəlkə də rəhbəriniz pişiyə çevrilmişdi. Yuxu zamanı baş verən hadisələr bəzən son dərəcə real və canlı görünür. Ancaq səhər gözümüzü açan kimi həmin görüntülərin böyük hissəsi yaddaşımızdan silinir. Bəs hər gecə saatlarla yuxu gördüyümüz halda, onları niyə xatırlamaq bu qədər çətindir?Citypost.az-ın məlumatına görə, əslində, yuxular yuxu prosesinin mühüm hissələrindən biridir. İnsan yatarkən beyin fəaliyyətini tam dayandırmır. Əksinə, yuxunun müxtəlif mərhələlərində beyin aktiv şəkildə işləyir, xatirələri emal edir, emosiyaları tənzimləyir və bəzən reallıqla əlaqəsi olmayan, qəribə hadisələrdən ibarət süjetlər yaradır. Bu hadisələr yuxu zamanı inandırıcı görünə bilər, lakin oyandıqdan sonra onların ardıcıllığını...
23 Oktyabr 2026, 10:40
Yupiter Yer kürəsini asteroidlərdən necə qoruyur?
Kosmik fəza ilk baxışdan sakit və sabit görünsə də, əslində orada saysız-hesabsız qaya parçası, asteroid və kometa hərəkət edir. Bəs belə olduqda Yer kürəsinə niyə tez-tez iri göy cisimləri düşmür? Məlumata görə, bunun əsas səbəblərindən biri Günəş sisteminin ən böyük planeti olan Yupiterlə bağlıdır. Alimlərin izahına görə, bu nəhəng planet Yer üçün bir növ təbii qalxan rolunu oynayır.Citypost.az xəbər verir ki, əvvəlcə onu qeyd etmək lazımdır ki, Yer kürəsinə göy cisimlərinin düşməsi nadir hadisə deyil. Məlumata görə, hər il planetimizə minlərlə kiçik göktaşı düşür. Bunların əksəriyyəti ölçüsünə görə kiçik olduğundan atmosferdə yanır, yaxud yerə çatsa da ciddi ziyan vurmur. Lakin...
22 Oktyabr 2026, 10:30
