Kənan Rövşənoğlu: “Türkiyə cəmiyyəti tarixə ideoloji baxışdan çıxa bilmir”

Türkiyədə əsas müzakirə mövzusu Haluk Bilginerin "Türk sineması" deyil, "Türkiyə sineması olmalıdır" deməsi və islamçı jurnalistin 10 noyabr Atatürkün anım günü ilə bağlı sözləridir. 

Əslində, daha ciddi problematik mövzular var, amma ənənəvi olaraq bu cür mövzular hər şeyi üstələyir. Çünki cəmiyyət həssas və qırılqandır. Daxili milli bütünlük möhkəm deyil. 

Bunu mən praktikada 25 il əvvəl yaşamışdım. Demək 90-cı illərin sonlarında Səid Nursinin həyatından bəhs edən kitab əlimə keçmişdi. Kitabı yeni oxuduğum vaxtlarda bir yaxın tanışın evində məclisdə Atatürk liseyinin iki müəllimi ilə tanış oldum. Söhbətləşdik və mən təbii ki, Türkiyə "gerceklərini" bilmədiyim üçün müəllimlərə Səid Nursinin kitabından bəhs etdim. Hiss etdim ki, bu söhbət xoşlarına gəlmədi, soyuq reaksiya verdilər. Mən isə o zaman möhkəm təəcübləndim. 

İkinci hadisə Türkiyəyə ilk səfərim zamanı oldu. Türk cəmiyyətinin çox bölündüyünü müşahidə etdim, amma ən çox təsir edən başqa hadisə oldu. Orda bir gənc mənə Kadir Mısıroğlunun bir neçə kitabını verdi. Təbii ki, Bakıya gətirib oxudum. Və çox təəccübləndim. Bir ölkədə bu qədər təzadlı tarix baxışı niyə olsun? 

Əslində, Haluk Bilginerin o sözü çox mənasız, böyük sənətkara yaraşmayan ifadədir. Türkiyə insanı, ziyalısı 21-ci əsrdə Türkiyəli yoxsa türk sözünü müzakirə etməyə zaman itirməməlidir. Məsələnin etnik kimlik tərəfini bir kənara qoyuram, o istiqamətdə müzakirə ediləcək çox məsələlər var, amma bu gün kimsə ispan kinosu dedikdə katalonları ayırdığını düşünmür. Ya da ingilis kinosu dedikdə şotlandlar və ya irlandlar özlərini ayırmır. Ya da ən azı bu mövzu milli təhlükəsizlik məsələsinə çevrilmir. 

O cümlədən, Atatürk. Atatürk şübhəsiz böyük şəxsiyyətdir, ölkəsinin işğaldan azad edib, yeni tipli dövlət respublika qurub. Osmanlı isə bitmişdi, iki dəfə yenilənmə cəhdi etsə də nail ola bilmədi. Necə ki, İranda Qacarlar yeniləmə və yeni dövrlə ayaqlaşa bilmədilər. Bunlar tarixdir. 

Türkiyə cəmiyyəti tarixə ideoloji baxışdan çıxa bilmir və bu da ölkəni bölür. Ölkənin bir tarixi olmalıdır və hər kəs o tarixə tarix kimi baxmalı, ona sahib çıxmalıdır. Əks halda bu bölünmə cəmiyyəti yorur və inkişafdan saxlayır. 

Çox təəsüf ki, eyni tendensiya bizdə də müşahidə olunur. İki tarix, fərqli zumrələrin öz inandığı tarix formalaşır və bu da cəmiyyəti tədricən bölür. Bu mövzu siyasi hakimiyyətlərin nəzarəti altında olmamalı, milli bir mövzu kimi hər kəsin qəbul etdiyi real bir tarix olmalıdır. Əks halda cəmiyyət tədricən bölünəcək.

Kənan Rövşənoğlu 

Jurnalist 

Həmçinin oxuyun

Bakıda yataqxanadan tələbə qızın meyiti tapıldı

"Qoca Mazelli"yə daha bir zərbə:   Mehdiyevin “ayaqqabıcütləyən”i həbsxananın kandarında...

Erməni mediası arqumentlərdən niyə çəkinir?

Tanınmış sənətçimiz qəfil VƏFAT ETDİ