Ramiz Mehdiyevin sonu: hakimiyyətin zirvəsindən nüfuzun itirilməsinə

İnsan ömrünün elə bir məqamı gəlir ki, illərlə arxasında gizləndiyi vəzifələr, ətrafında yaratdığı nüfuz, qapısını döyənlər, sözünü iki etməyənlər bir-bir yoxa çıxır. Dünənə qədər adını ehtiyatla çəkənlər bu gün ondan uzaq durmağa çalışır, qarşısında baş əyənlər isə yollarını dəyişirlər. Belə məqamlarda insanın həqiqi böyüklüyü də, kiçikliyi də üzə çıxır. Çünki hakimiyyət insanın ətrafına adam toplaya bilər, amma onun əməllərinin hökmünü həmişəlik dəyişə bilməz.

Ramiz Mehdiyevin bu gün düşdüyü vəziyyət haqqında düşünəndə istər-istəməz bu həqiqət yada düşür. Uzun illər Azərbaycan dövlət idarəçiliyinin ən mühüm mərkəzlərindən birində çalışmış, siyasi proseslərdə böyük təsir imkanlarına malik olmuş bir adam indi həyatının tamam başqa mərhələsi ilə üz-üzədir. Vaxtilə onun adı çəkiləndə vəzifə, nüfuz, qərar və təsir imkanları yada düşürdüsə, indi adı ətrafında məhkəmə hökmü, ağır ittihamlar və akademik statusunun itirilməsi ilə bağlı xəbərlər müzakirə olunur. Həyat bəzən insanın qarşısına elə bir güzgü tutur ki, həmin güzgüdə keçmişin parıltısı deyil, bu günün mənzərəsi görünür.

Oktyabrın 28-də AMEA Rəyasət Heyətinin Ramiz Mehdiyevin həqiqi üzvlükdən çıxarılması barədə qərar qəbul etməsi də bu mənzərənin simvolik hadisələrindən biridir. Bu, sadəcə akademik statusla bağlı xəbər deyil. İllərlə dövlətin ən yüksək siyasi dairələrində yer tutmuş bir şəxsin nüfuzunun necə dəyişdiyini göstərən yeni bir mərhələdir. Akademiyanın qərarı ilə bağlı yekun təsdiq proseduru ayrıca məsələ olsa da, hadisənin ictimai mənası artıq aydındır: keçmiş vəzifələrin yaratdığı kölgə insanı ömrünün sonuna qədər qoruya bilmir.

Ramiz Mehdiyev uzun illər hakimiyyət sisteminin mühüm simalarından biri olub. O, siyasi idarəçilikdə böyük təcrübə qazanıb, dövlət aparatının işinə təsir göstərən əsas şəxslərdən sayılıb. Belə bir mövqe insana yalnız imkanlar deyil, həm də böyük məsuliyyət verir. Çünki yüksək vəzifə tutan şəxsin qərarları, davranışı və yaratdığı idarəçilik mühiti təkcə öz həyatına deyil, bütöv bir cəmiyyətin həyatına toxunur. Vəzifənin böyüklüyü artdıqca, insanın qarşısında duran mənəvi məsuliyyət də artır.

Amma hakimiyyətin qəribə bir xüsusiyyəti var: insan onun içində olarkən ətrafındakı səssizliyi razılıq, ehtiramı səmimiyyət, itaəti isə şəxsi nüfuzunun sübutu hesab edə bilər. Halbuki bu münasibətlərin bir hissəsi vəzifənin özünə ünvanlanır. Vəzifə bitəndə həmin münasibətlər də çox vaxt bitir. Dünən insanın ətrafında sıxlaşan çevrə bu gün seyrəlir, qapılar əvvəlki kimi açılmır, telefonlar əvvəlki kimi susmadan zəng çalmır. Beləcə, insan özünün həqiqətən nə qazandığını, nəyi isə yalnız tutduğu mövqenin hesabına əldə etdiyini anlamağa başlayır.

Mehdiyevin taleyi haqqında danışarkən məsələni yalnız bir şəxsin siyasi yüksəlişi və enişi kimi təqdim etmək də kifayət deyil. Burada cəmiyyət üçün daha böyük bir dərs var. Dövlət idarəçiliyində uzun müddət mühüm mövqe tutmaq insanı tarixdən üstün etmir. Əksinə, belə mövqelər insanın fəaliyyətini daha çox mühakimə predmetinə çevirir. Çünki illər keçdikcə vəzifələr dəyişir, siyasi şərait başqalaşır, dünən mübahisəsiz görünən məsələlər yenidən nəzərdən keçirilir. İnsan isə öz keçmişindən qaça bilmir.

Bu gün Ramiz Mehdiyevin adı ətrafında yaranmış vəziyyət də həmin həqiqəti xatırladır. İnsanın ömrü boyu topladığı nüfuzun sonradan hansı mənanı daşıyacağını yalnız vəzifədə olduğu illər müəyyənləşdirmir. Son nəticədə insanların yaddaşında nə ilə qalacağı onun tutduğu kreslonun böyüklüyündən daha çox, həmin kresloda oturarkən necə davrandığı, hansı prinsiplərə sadiq qaldığı və arxasında nə qoyduğu ilə ölçülür. Tarix vəzifələri qeyd edir, amma insanları yalnız vəzifələrinə görə xatırlamır.

Həmçinin oxuyun

Nazirlər Kabinetindən müəllimlərlə BAĞLI QƏRAR

SON DƏQİQƏ! Vəzifədən gedir

Məhkəmədən Ramiz Mehdiyevlə bağlı QƏRAR

Maşın sürən hər kəs BU XƏBƏRİ OXUSUN!

Bəzən elə düşünülür ki, yüksək mövqe, elmi ad, titullar və rəsmi ehtiram insanın nüfuzunu qorumaq üçün kifayətdir. Halbuki nüfuz kağız üzərində verilən ad deyil ki, istənilən vaxt göstərib əvvəlki hörməti geri qaytarasan. Nüfuz insanların yaddaşında yaranır və onların qiymətləndirməsi ilə yaşayır. Onu vəzifə ilə qazanmaq mümkündür, lakin yalnız vəzifə ilə qorumaq mümkün deyil.

Ramiz Mehdiyevin AMEA üzvlüyü ilə bağlı qərar da bu mənada simvolik məna daşıyır. Bir vaxtlar dövlət idarəçiliyindəki mövqeyi ilə seçilən şəxsin indi akademik statusu ətrafında müzakirələrin mərkəzinə düşməsi həyatın enişli-yoxuşlu yollarından daha çox, insanın öz əməlləri qarşısında gec-tez dayanmalı olduğunu göstərir. Bu hadisəyə sevinclə və ya qəzəblə yanaşmaqdan əvvəl onun yaratdığı əsas sual üzərində düşünmək lazımdır: insan ona verilmiş imkanlardan necə istifadə edib və geridə nə qoyub?

Hər bir insanın ömrünün sonunda özü ilə apardığı bir hesab var. Bu hesabı nə dövlət vəzifəsi, nə ordenlər, nə titullar, nə də vaxtilə qarşısında baş əyən insanların sayı dəyişə bilər. İnsan öz əməllərinin nəticəsindən qaça bilməz. Bəzən həmin nəticə dərhal görünmür, illərlə gecikir, hətta bir müddət hər şeyin qaydasında olduğu təsəvvürü yaranır. Amma zaman keçdikcə əvvəlki mənzərə dəyişir və insanın adı tutduğu vəzifədən ayrı şəkildə qiymətləndirilməyə başlayır.

Hakimiyyətin sonu kreslodan qalxmaqdır, nüfuzun sonu isə insanların yaddaşında əvvəlki yerini itirmək. Birincisi bir günün içində baş verə bilər, ikincisi isə illərlə davam edən bir prosesdir. Ramiz Mehdiyevin bu gün yaşadığı mərhələ də məhz belə bir sualı gündəmə gətirir: insan ömrünün sonunda arxasında hansı izləri qoyur — vəzifə illərinin xatirəsini, yoxsa əməllərinin nəticəsini?

Zamanın hökmü bəzən gec gəlir, amma insanın həyatına verilən qiymət çox vaxt elə həmin gecikmiş hökmün içində formalaşır. Vəzifələr dəyişir, titullar əldən gedir, ətrafdakı insanlar uzaqlaşır. Geridə isə insanın öz əməlləri və onların yaratdığı yaddaş qalır. Heç bir hakimiyyət, heç bir titul insanı bu hesabdan azad edə bilməz.

Şəmsi QOCA