Quşlar yüksək gərginlikli elektrik xətlərində dayanır-Bəs niyə elektrik onları vurmur?
Maraqlı 02 Noyabr 2026, 10:40
18940
Yüksək gərginlikli elektrik xətlərinin üzərində dayanan quşları görmək çoxlarına tanış mənzərədir. Bəzən onlarla quşun eyni elektrik xətti boyunca rahat şəkildə qonduğunu, hətta uzun müddət orada hərəkətsiz qaldığını müşahidə edirik. Bu zaman maraqlı bir sual yaranır: İnsan yüksək gərginlikli elektrik xəttinə toxunduqda həyatını itirə bilərsə, quşlar necə olur ki, həmin naqillərin üzərində dayanarkən elektrik cərəyanına məruz qalmırlar?
Citypost.az-ın məlumatına görə, əslində, bunun səbəbi quşların orqanizminin elektrik cərəyanına qarşı xüsusi müdafiəyə malik olması deyil. Burada əsas məsələ elektrik dövrəsinin necə formalaşması, bədənin təmas etdiyi nöqtələr arasındakı gərginlik fərqi və cərəyanın keçə biləcəyi yol ilə bağlıdır.Quşların elektrik xətləri üzərində təhlükəsiz dayanmasının əsas səbəbi hər iki ayaqlarının eyni naqilə toxunmasıdır. Belə vəziyyətdə quşun ayaqları arasında elektrik cərəyanı yarada biləcək əhəmiyyətli gərginlik fərqi olmur. Başqa sözlə, quşun bədəninin hər iki təmas nöqtəsi, demək olar ki, eyni elektrik potensialında yerləşir. Buna görə də onun bədənindən təhlükəli səviyyədə elektrik cərəyanı keçmir.
Burada vacib məqam ondan ibarətdir ki, elektrik cərəyanının təhlükəsi yalnız yüksək gərginliyin mövcudluğu ilə müəyyən edilmir. Cərəyanın insan və ya heyvan orqanizmindən keçməsi üçün müxtəlif potensiallı nöqtələr arasında elektrik dövrəsi yaranmalıdır. Təmas nöqtələri arasında gərginlik fərqi olduqda və cərəyanın keçməsi üçün yol formalaşdıqda təhlükə meydana çıxır.Lakin bu, quşların elektrik xətlərində hər zaman təhlükəsiz olduğu demək deyil. Əgər quş eyni anda iki fərqli naqilə toxunarsa, yaxud bir ayağı ilə elektrik naqilinə, digər hissəsi ilə torpaqlanmış metal dirəyə və ya başqa bir keçirici səthə təmas edərsə, vəziyyət tamamilə dəyişə bilər. Bu halda elektrik dövrəsi tamamlana və cərəyan quşun bədənindən keçə bilər. Nəticədə quş elektrik cərəyanının təsirindən ölə bilər.Maraqlıdır ki, insanlarda da eyni fiziki prinsip qüvvədədir. İnsan elektrik enerjisi altında olan naqilə toxunarkən eyni zamanda torpaqla və ya başqa potensialda olan keçirici səthlə əlaqədədirsə, bədənindən elektrik cərəyanı keçə bilər. Bu isə ağır yanıq xəsarətlərinə, ürək ritminin pozulmasına, ürəyin dayanmasına və ölümə səbəb ola bilər.
Bu səbəbdən yüksək gərginlikli elektrik xətlərinə yaxınlaşmaq, onlara toxunmağa cəhd etmək və ya naqillərin yaxınlığında müxtəlif əşyalarla hərəkət etmək son dərəcə təhlükəlidir. Hətta insan naqilə birbaşa toxunmasa belə, gərginlik səviyyəsindən və məsafədən asılı olaraq elektrik boşalması baş verə bilər. Xüsusilə yüksək gərginlikli xətlərin altında uçurtma uçurtmaq, uzun metal əşyalar qaldırmaq və ya ağac budamaq kimi hərəkətlər ağır qəzalara yol aça bilər. Qeyd etmək lazımdır ki, elektrik təhlükəsi yalnız naqillə təmas zamanı yaranmır. Yüksək gərginlikli qurğuların ətrafında elektrik potensialının torpaq səthi boyunca dəyişməsi də təhlükəli ola bilər. Buna addım gərginliyi deyilir. Belə vəziyyətdə insanın ayaqları arasında yaranan gərginlik fərqi də bədəndən elektrik cərəyanının keçməsinə səbəb ola bilər.
Həmçinin oxuyun
Beləliklə, quşların yüksək gərginlikli naqillərdə elektrik cərəyanına məruz qalmamasının səbəbi onların xüsusi bioloji müdafiəsi deyil, hər iki ayaqlarının eyni elektrik potensialında olan naqilə toxunmasıdır. Əsas təhlükə isə müxtəlif gərginlikli nöqtələr arasında elektrik dövrəsinin yaranmasıdır. Buna görə də yüksək gərginlikli elektrik xətlərindən uzaq dayanmaq, təhlükəsizlik məsafəsini qorumaq və naqillərə heç bir halda yaxınlaşmamaq həyati əhəmiyyət daşıyır.
Əli
Katibə quşunun heyrətamiz ov bacarığı – Maraqlı faktlar
Afrika savannalarının ən qeyri-adi və diqqətçəkən canlılarından biri katibə quşudur. Uzun ayaqları, fərqli bədən quruluşu və başının arxa hissəsindəki lələk dəstəsi ilə digər quşlardan asanlıqla seçilən bu canlı, xüsusilə ilan ovlamaq bacarığı ilə tanınır. Onun ov zamanı nümayiş etdirdiyi çeviklik, sürət və güc təbiətin yaratdığı maraqlı uyğunlaşma nümunələrindən biridir.Citypost.az xəbər verir ki, Katibə quşu (Sagittarius serpentarius) əsasən Afrikanın açıq çəmənliklərində, savannalarında və seyrək kolluqlarla örtülmüş ərazilərində yaşayır. Bu quşun görünüşü ilk baxışdan onu digər yırtıcı quşlardan fərqləndirir. Uzun və incə ayaqları, nisbətən kiçik başı, güclü dimdiyi və arxaya doğru uzanan qara lələk dəstəsi ona xüsusi görkəm verir. Başındakı lələklər katiblərin...
13 Noyabr 2026, 11:00
Ağacların havaya buraxdığı maddələrin insan orqanizminə təsiri – Maraqlı faktlar
Meşədə gəzərkən insanı əhatə edən təmiz hava, ağacların ətri və təbiətin sakitliyi sadəcə xoş hisslər yaratmır. Bu mühitin insan sağlamlığına, xüsusilə də psixoloji vəziyyətə və immun sisteminə müsbət təsir göstərə biləcəyi elmi araşdırmalarda da diqqət çəkir. Məlum olur ki, meşədə nəfəs aldığımız hava yalnız oksigenlə zəngin olması ilə deyil, ağacların ətraf mühitə buraxdığı xüsusi uçucu maddələrlə də fərqlənir.Citypost.az-ın məlumatına görə, ağaclar və digər bitkilər özlərini zərərverici həşəratlardan, göbələklərdən və bəzi mikroorqanizmlərdən qorumaq üçün müxtəlif kimyəvi birləşmələr ifraz edirlər. Bu maddələrin bir hissəsi fitonsidlər adlanır. Fitonsidlər bitkilərin müdafiə mexanizminin mühüm elementlərindən biridir. Onlar havaya yayılan uçucu üzvi birləşmələrdir və bəzi mikroorqanizmlərin...
13 Noyabr 2026, 10:00
Okeanın dibində suyun içində göllər var: Bu qeyri-adi su hövzələri necə yaranır?
Dəniz və okeanların dərinliklərində elə təbiət hadisələri mövcuddur ki, ilk dəfə eşidənlərə inanılmaz görünə bilər. Təsəvvür edin, okeanın dibində adi göllərə bənzəyən su hövzələri var. Onların öz sahilləri, sərhədləri, hətta səthində dalğaları belə müşahidə olunur. Daha maraqlısı isə budur ki, bu göllər okeanın dibində yerləşsə də, ətrafındakı dəniz suyu ilə dərhal qarışmır. Sanki okeanın içində başqa bir su hövzəsi mövcuddur.Citypost.az xəbər verir ki, elmi ədəbiyyatda bu qeyri-adi təbiət hadisəsi duzlu su hövzələri (brine pools) adlanır. Onlar okean dibində yerləşən, duzluluğu ətrafdakı dəniz suyundan dəfələrlə yüksək olan su kütlələridir. Görünüşünə görə sualtı gölləri xatırladan bu hövzələr xüsusilə dərin okeanlarda, geoloji cəhətdən...
13 Noyabr 2026, 09:00
Zəli niyə “canlı dərman” adlandırılır? - MARAQLI FAKT
Təbiətdə ilk baxışdan xoşagəlməz görünən, lakin tibbdə mühüm əhəmiyyətə malik olan canlılar var. Onlardan biri də əsrlərdir müxtəlif müalicə üsullarında istifadə edilən zəlidir. Bəziləri bu kiçik canlını iyrənc və faydasız hesab etsə də, müasir tibbdə onun xüsusi tətbiq sahələri mövcuddur. Xüsusilə plastik və rekonstruktiv cərrahiyyədə zəlilər müəyyən hallarda qan dövranının bərpasına kömək edən bioloji vasitə kimi istifadə olunur.Citypost.az-ın məlumatına görə, zəlilərin ən maraqlı xüsusiyyətlərindən biri bədən quruluşudur. Onların sinir sistemi insanlardakı kimi 32 müstəqil beyindən ibarət deyil. Bədənləri boyunca yerləşən sinir düyünləri və baş hissəsindəki sinir mərkəzi birlikdə mürəkkəb sinir sistemi yaradır. Bəzi zəli növlərində 10-a qədər göz nöqtəsi olur....
12 Noyabr 2026, 10:30
Qızıl böcək nədir? – Maraqlı həyat tərzi ilə diqqət çəkən həşərat
Təbiətdə xarici görünüşü ilə diqqəti cəlb edən çoxsaylı həşərat növləri var. Onların arasında parlaq, qızılı-yaşıl rəngləri ilə seçilən qızıl böcək də xüsusi yer tutur. Bəzən gül böcəyi adlandırılan bu həşərat xüsusilə yaz və yay aylarında çiçəklərin ətrafında daha çox görünür. Günəş işığı altında metalı xatırladan parıltısı ilə seçilən qızıl böcək ilk baxışdan sanki üzəri qızıl və ya yaşıl metal təbəqəsi ilə örtülmüş kimi təsir bağışlayır. Qızıl böcək sərtqanadlılar dəstəsinə aid həşəratlardandır. Onun ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri bədəninin parlaq rəngə və xüsusi quruluşa malik olmasıdır. Əksər nümayəndələrində yaşıl, qızılı-yaşıl və bəzən mis çalarlarına çalan rənglər müşahidə olunur. Bu rənglər işığın düşmə...
12 Noyabr 2026, 09:30
Tonqalın tüstüsü niyə həmişə insan tərəfə gəlir? – Bunun maraqlı elmi izahı var
Tonqalın ətrafında oturarkən tez-tez rast gəlinən vəziyyətlərdən biri tüstünün məhz sizin olduğunuz istiqamətə gəlməsidir. Bir az əvvəl rahatlıqla oturduğunuz yerdə tüstü gözlərinizi yandırmağa başlayır, nəfəs almağınızı çətinləşdirir. Yerinizdən qalxıb bir neçə addım kənara çəkilirsiniz, amma bir müddət sonra tüstü yenə də sizi tapır. Hətta bəzən elə təsəvvür yaranır ki, sanki tonqalın tüstüsü hamının arasından məhz sizi seçir.Citypost.az xəbər verir ki, bu vəziyyətlə bağlı xalq arasında maraqlı bir deyim də var: “Tüstü gözələ gedər”. İnsanlar tüstünün daim eyni adama tərəf gəlməsini zarafatla onun gözəlliyi ilə əlaqələndirirlər. Ancaq elmi baxımdan bunun gözəlliklə heç bir əlaqəsi yoxdur. Tüstünün hansı istiqamətə yayılması əsasən havanın...
12 Noyabr 2026, 08:30