İnsanların gizli duyğularını üz ifadələrindən anlamaq mümkündürmü? Mikroifadələrin sirri
Maraqlı 30 Oktyabr 2026, 11:00
427
İnsan bəzən hisslərini gizlətməyə, üzündə başqa bir ifadə yaratmağa və əslində nə düşündüyünü qarşı tərəfə bildirməməyə çalışır. Lakin üz əzələlərində yaranan bəzi çox qısa hərəkətlər insanın emosional vəziyyəti haqqında ipucu verə bilər. Psixologiyada bu cür ani üz hərəkətləri mikroifadələr adlanır. Onlar saniyənin çox kiçik bir hissəsi ərzində meydana çıxır və çox vaxt insanın özü belə həmin hərəkətin fərqinə varmır.
Citypost.az xəbər verir ki, mikroifadələr qorxu, qəzəb, kədər, təəccüb, ikrah və digər emosiyalarla əlaqəli ola bilər. Bu ifadələr adi mimikalardan əsasən qısa müddət davam etməsi ilə fərqlənir. İnsan hisslərini şüurlu şəkildə gizlətməyə çalışsa belə, üzündə yaranan ani hərəkətlər onun həmin anda keçirdiyi emosiyalara dair müəyyən məlumat verə bilər.Mikroifadələrin müddəti çox qısa olur. Elmi ədəbiyyatda onların bəzən saniyənin bir hissəsi ərzində meydana gəldiyi qeyd edilir. Lakin bu hərəkətlərin hamısının eyni müddətdə baş verdiyini söyləmək olmaz. Onların görünməsi və müddəti emosiyanın xüsusiyyətlərindən, insanın fərdi reaksiyalarından və müşahidə şəraitindən asılı ola bilər.
Bəs mikroifadələr insanın əsl hisslərini nə dərəcədə üzə çıxarır? Məsələn, bir insan narahat olduğunu gizlətməyə çalışarkən üzündə çox qısa müddətlik qorxu və ya gərginlik ifadəsi yarana bilər. Başqa bir şəxs isə xoşuna gəlməyən bir vəziyyətə zahirən sakit reaksiya versə də, üz əzələlərində ikrahla əlaqəli ani hərəkətlər göstərə bilər. Diqqətli müşahidəçi bu cür dəyişiklikləri sezə bilər.
Bununla belə, mikroifadələri insanın yalan danışdığını müəyyənləşdirən qüsursuz vasitə hesab etmək düzgün deyil. Üz ifadələri emosional vəziyyət haqqında ipucu versə də, konkret bir mimika insanın mütləq yalan danışdığını, nəyisə gizlətdiyini və ya müəyyən hiss keçirdiyini sübut etmir. Yorğunluq, stress, narahatlıq, sosial vəziyyət və fərdi xüsusiyyətlər də üz hərəkətlərinə təsir göstərə bilər.Mikroifadələrin şərhində əsas çətinliklərdən biri də onların kontekstdən asılı olmasıdır. Eyni üz hərəkəti müxtəlif insanlarda fərqli səbəblərdən yarana bilər. Buna görə insanın emosional vəziyyətini anlamaq üçün yalnız üzünə deyil, danışığının məzmununa, səs tonuna, davranışına və hadisənin ümumi şəraitinə də diqqət yetirmək lazımdır.
Mikroifadələrə maraq psixologiya, ünsiyyət və insan davranışlarının öyrənilməsi ilə bağlı araşdırmalarda geniş yer tutur. Bu sahədə aparılan tədqiqatlar üz hərəkətlərinin emosiyaların ifadəsində rolunu araşdırır. Lakin mikroifadələri düzgün tanımaq və şərh etmək üçün xüsusi təlim və təcrübə tələb oluna bilər. Hətta təcrübəli müşahidəçilər də insanın daxili hisslərini yalnız mimikalarına əsasən tam dəqiqliklə müəyyən edə bilməzlər.
Beləliklə, mikroifadələr insanın üzündə çox qısa müddətə yaranan və emosional vəziyyəti barədə müəyyən ipucları verə bilən mimikalardır. Onlar insan davranışını anlamağa kömək edə bilər, lakin qarşı tərəfin düşüncələrini oxumaq və ya yalanı dəqiq müəyyənləşdirmək üçün sehrli üsul deyil. İnsanları daha yaxşı anlamağın ən etibarlı yolu müşahidəni kontekstlə birləşdirmək və lazım gəldikdə açıq ünsiyyət qurmaqdır.
Həmçinin oxuyun
Yusif
Ölümsüz meduza: Yaşlanma prosesini geri çevirə bilən canlı
Təbiətdə elə canlılar var ki, onların xüsusiyyətləri alimləri heyrətləndirməkdə davam edir. Bu canlılardan biri də elmi adı Turritopsis dohrnii olan və “ölümsüz meduza” kimi tanınan dəniz canlısıdır. Onu digər meduza növlərindən fərqləndirən əsas xüsusiyyət əlverişli şəraitdə həyat dövrünü yenidən başlada bilməsi və yetkin mərhələdən daha erkən inkişaf mərhələsinə qayıtmaq qabiliyyətidir.Citypost.az xəbər verir ki, əksər canlılarda yaşlanma prosesi həyatın təbii mərhələsi hesab olunur. Lakin Turritopsis dohrnii müəyyən şəraitdə bu prosesi fərqli şəkildə həyata keçirə bilir. Meduza aclıq, fiziki zədələnmə və ya digər əlverişsiz şəraitlə qarşılaşdıqda yetkin formasından əvvəlki inkişaf mərhələsinə qayıda bilər. Bu zaman onun hüceyrələrində yenidən təşkilatlanma baş verir və...
30 Oktyabr 2026, 10:00
Quşlar minlərlə kilometr yolu xəritəsiz necə tapır? Cavab gözlərində gizlənib
Hər il milyonlarla quş minlərlə kilometr məsafə qət edərək bir ölkədən digərinə köç edir. Onlar dağları, dənizləri, səhraları aşır, bəzən həftələrlə fasiləsiz uçur və çox vaxt əvvəlki illərdə olduqları ərazilərə, hətta doğulduqları yerlərə geri qayıdırlar. Bütün bunları edərkən əllərində xəritə, GPS cihazı və ya istiqamət göstərən başqa bir texnoloji vasitə yoxdur. Bəs quşlar bu qədər uzun məsafələri necə qət edir və yollarını necə azmırlar?Citypost.az xəbər verir ki, alimlərin araşdırmaları göstərir ki, quşların istiqamət tapmaq qabiliyyəti bir deyil, bir-birini tamamlayan bir neçə mürəkkəb mexanizmə əsaslanır. Bu mexanizmlər arasında Yer kürəsinin maqnit sahəsini hiss etmək, Günəşin mövqeyindən istifadə etmək, ulduzları müşahidə etmək...
30 Oktyabr 2026, 09:00
Məşhur filmdəki aktrisa “Lotu Bəxtiyar”ın anası imiş – FOTO
Çoxları bilməsə də, Lotu Bəxtiyarın anası Şəfiqə xanım həm də aktrisa kimi fəaliyyət göstərib.CityPost.az Kult.az-a istinadən xəbər verir ki, qanuni oğru Lotu Bəxtiyarın anası Şəfiqə xanım “O olmasın, bu olsun” filmində epizodik rola çəkilib.Məşhur xanəndə səhnəsində elə xanəndənin solunda dayanan qadın Bəxtiyarın anası Şəfiqə xanımdır. O, bu filmdən başqa heç bir filmə çəkilməyib.Qeyd edək ki, Şəfiqə xanım eyni zamanda bağça müəllimi işləyirdi....
29 Oktyabr 2026, 12:48
Analar evdə baş verən hər şeyi necə bilir? Qapalı qapıların arxasındakı sirr
Heç düşünmüsünüzmü, analar evin başqa otağında olsalar belə, uşaqlarının nə etdiyini necə hiss edir, hansı otaqdan hansı səsin gəldiyini necə ayırd edir və bəzən heç kimin görmədiyi hadisələrdən necə xəbər tuturlar? Mətbəxdə yemək hazırlayan ana digər otaqdan gələn xırda bir səsi eşidə, uşaqların sakitliyindən şübhələnə və ya evdə nəyinsə qaydasında olmadığını hiss edə bilər. Üstəlik, bütün bunları bəzən heç kimin ona məlumat vermədiyi şəraitdə bacarır. Sanki anaların evin hər küncünü izləyən görünməz radar sistemi var!Citypost.az xəbər verir ki, bu vəziyyət zarafatla anaların bioloji sonar sistemi kimi təsvir edilir. Guya ana mətbəxdə olsa belə, evin müxtəlif guşələrindən gələn səslərin tezliyini təhlil...
29 Oktyabr 2026, 11:00
Biomimetika: Təbiətin ixtiralara ilham verən həlləri
İnsanlıq əsrlərdir daha sürətli, daha güclü və daha mükəmməl texnologiyalar yaratmağa çalışır. Nəhəng maşınlar, ağıllı cihazlar, yüksək sürətli nəqliyyat vasitələri və mürəkkəb mühəndislik sistemləri insan zəkasının nailiyyətləri hesab olunur. Ancaq bəzən ən qabaqcıl texnologiyaların arxasında laboratoriyalarda aparılan mürəkkəb təcrübələr deyil, təbiətin milyonlarla il ərzində formalaşdırdığı sadə, lakin heyrətamiz mexanizmlər dayanır. İnsanların uzun müddət araşdıraraq həll etməyə çalışdığı bəzi problemlərin cavabı isə yarpaqlarda, həşəratlarda, heyvanların dərisində və hətta onların ayaqlarında gizlənir.Citypost.az xəbər verir ki, bu yanaşma elmdə biomimetika və ya biomimikriya adlanır. Onun əsas məqsədi təbiətdə mövcud olan quruluşları, mexanizmləri və funksiyaları öyrənərək onları texnologiyada tətbiq etməkdir. Təbiət sadəcə canlıların yaşadığı...
29 Oktyabr 2026, 10:00
Maqnit dəmiri ona toxunmadan necə özünə çəkir? Görünməz qüvvənin sirri
Maqnitin dəmir parçasını ona toxunmadan özünə çəkməsi gündəlik həyatda tez-tez rastlaşdığımız, lakin arxasında maraqlı fiziki qanunların dayandığı hadisələrdən biridir. Kiçik bir maqnitin dəmir mismarı, sancaq və ya metal qırıntılarını özünə doğru çəkməsi ilk baxışdan adi görünsə də, əslində bu proses maddənin daxili quruluşu və maqnit sahəsi ilə bağlıdır. Bəs maqnit dəmiri ona toxunmadan necə hərəkət etdirir? Görünməyən bu qüvvə haradan yaranır və niyə eyni təsiri taxta, plastik və şüşə üzərində göstərmir?Bu sualların cavabı maddələrin atom səviyyəsindəki quruluşunda gizlənir. Ətrafımızda gördüyümüz bütün cisimlər atomlardan təşkil olunub. Atomların daxilində isə elektronlar mövcuddur. Elektronların müəyyən fiziki xüsusiyyətləri, o cümlədən spinləri və atom daxilindəki...
29 Oktyabr 2026, 09:00