Telefonda hərfləri niyə səhv salmırıq? Klaviaturanın gizli sirri
Maraqlı 02 Noyabr 2026, 11:40
426
Smartfonlarda mesaj yazarkən bəzən çox kiçik düymələrə toxunmağımıza baxmayaraq, demək olar ki, hər dəfə istədiyimiz hərfi düzgün seçirik. Halbuki telefon ekranındakı klaviatura düymələrinin ölçüsü baş barmağımızla müqayisədə olduqca kiçikdir. Buna baxmayaraq, yazarkən hərfləri nadir hallarda səhv salırıq. Bəs bunun səbəbi nədir? Məlum olur ki, telefon klaviaturasında gördüyümüz düymələrlə cihazın əslində toxunuşu qeydə aldığı sahələr həmişə eyni ölçüdə olmur.
Citypost.az xəbər verir ki, bu prosesin arxasında smartfonların istifadə etdiyi ağıllı texnologiyalardan biri dayanır. Telefon istifadəçinin hansı hərfi yazmaq istədiyini əvvəlcədən təxmin edir və növbəti hərfin yerləşdiyi toxunma sahəsini dinamik şəkildə dəyişir. Yəni ekranda düymələrin ölçüsü dəyişməsə də, onların toxunuşu qəbul edən görünməz sahələri yazılan mətnə uyğun olaraq genişlənə və ya darala bilir.Məsələn, istifadəçi mesaj yazarkən ardıcıl olaraq bir neçə hərf daxil edir. Telefon artıq yazılmış hərflərə əsasən növbəti hansı hərfin gəlməsinin daha ehtimal olunan olduğunu müəyyənləşdirir. Əgər yazılan sözün davamında “E” hərfinin gəlməsi ehtimalı yüksəkdirsə, klaviatura həmin hərfin toxunma sahəsini genişləndirə bilər. Eyni zamanda gəlməsi az ehtimal olunan digər hərflərin toxunma sahəsi daraldılır. Maraqlıdır ki, bu texnologiya hər yeni hərf yazıldıqca yenidən işləyir. Yəni istifadəçi bir hərfi daxil etdikdən sonra telefon növbəti hərfin ehtimalını hesablayır və klaviaturanın toxunma sahələrini buna uyğun tənzimləyir. Bu proses saniyənin çox kiçik bir hissəsində baş verdiyi üçün istifadəçi adətən onun fərqinə varmır.Bu yanaşmanın əhəmiyyəti xüsusilə ilk iPhone modellərinin hazırlanması zamanı ortaya çıxmışdı. Həmin dövrdə mühəndislər kiçik ekran üzərində rahat yazı təcrübəsi yaratmaq problemi ilə üzləşmişdilər. Çünki rahat toxunuş üçün hər bir düymənin müəyyən ölçüdə olması tələb olunurdu, lakin ekranın eni bütün hərfləri kifayət qədər böyük yerləşdirməyə imkan vermirdi.
Beləliklə, istifadəçi barmağını iki hərfin arasına toxundursa belə, telefon onun hansı hərfi yazmaq istədiyini mətnin kontekstinə əsasən müəyyənləşdirə bilir. Ekranda isə heç bir dəyişiklik görünmür: düymələr əvvəlki ölçüsündə qalır, onların görünüşü dəyişmir. Dəyişən yalnız toxunuşu qəbul edən görünməz sahələrdir.
Apple şirkətində klaviatura üzərində çalışan mühəndis Ken Kocienda öz kitabında bu texnologiyanın hazırlanması prosesindən bəhs edib. Onun izah etdiyi yanaşmaya əsasən, ekranda görünən düymələrin ölçüsünü böyütmədən, toxunuşun qeydə alındığı sahələri istifadəçinin yazdığı mətnə uyğun dəyişmək mümkün idi. Bu texnologiya sonradan Apple tərəfindən patentləşdirilmiş yanaşmalar arasında da yer aldı.Telefon klaviaturasının rahatlığını təmin edən başqa bir maraqlı detal da var. Baş barmaq hərfin üzərinə toxunduqda həmin düymə barmağın altında qaldığı üçün istifadəçi nə yazdığını görə bilmir. Buna görə də telefon seçilmiş hərfi barmağın yuxarı hissəsində, onu örtməyən kiçik göstəricidə nümayiş etdirir. Beləliklə, istifadəçi barmağını ekrandan qaldırmadan hansı hərfi seçdiyini görə bilir.
Həmçinin oxuyun
Telefon klaviaturasının rahatlığını təmin edən başqa bir maraqlı detal da var. Baş barmaq hərfin üzərinə toxunduqda həmin düymə barmağın altında qaldığı üçün istifadəçi nə yazdığını görə bilmir. Buna görə də telefon seçilmiş hərfi barmağın yuxarı hissəsində, onu örtməyən kiçik göstəricidə nümayiş etdirir. Beləliklə, istifadəçi barmağını ekrandan qaldırmadan hansı hərfi seçdiyini görə bilir.Bütün bunlar göstərir ki, smartfon klaviaturası sadəcə ekranda yerləşdirilmiş hərf düymələrindən ibarət deyil. Arxa planda işləyən alqoritmlər istifadəçinin yazdığı sözləri təhlil edir, növbəti hərfləri proqnozlaşdırır və toxunma sahələrini davamlı şəkildə uyğunlaşdırır.
Yəni telefonunuzda hərfləri bu qədər dəqiq seçməyiniz təkcə barmaqlarınızın çevikliyi ilə bağlı deyil. Əslində, klaviatura siz yazdıqca dəyişir və barmağınızın toxunduğu nöqtəni düzgün hərfə uyğunlaşdırmağa çalışır. Başqa sözlə, siz klaviaturaya uyğunlaşmırsınız, klaviatura sizin yazı tərzinizə uyğunlaşır.
Yeganə
Quşlar yüksək gərginlikli elektrik xətlərində dayanır-Bəs niyə elektrik onları vurmur?
Yüksək gərginlikli elektrik xətlərinin üzərində dayanan quşları görmək çoxlarına tanış mənzərədir. Bəzən onlarla quşun eyni elektrik xətti boyunca rahat şəkildə qonduğunu, hətta uzun müddət orada hərəkətsiz qaldığını müşahidə edirik. Bu zaman maraqlı bir sual yaranır: İnsan yüksək gərginlikli elektrik xəttinə toxunduqda həyatını itirə bilərsə, quşlar necə olur ki, həmin naqillərin üzərində dayanarkən elektrik cərəyanına məruz qalmırlar?Citypost.az-ın məlumatına görə, əslində, bunun səbəbi quşların orqanizminin elektrik cərəyanına qarşı xüsusi müdafiəyə malik olması deyil. Burada əsas məsələ elektrik dövrəsinin necə formalaşması, bədənin təmas etdiyi nöqtələr arasındakı gərginlik fərqi və cərəyanın keçə biləcəyi yol ilə bağlıdır.Quşların elektrik xətləri üzərində təhlükəsiz dayanmasının əsas səbəbi hər...
02 Noyabr 2026, 10:40
İnsanların gizli duyğularını üz ifadələrindən anlamaq mümkündürmü? Mikroifadələrin sirri
İnsan bəzən hisslərini gizlətməyə, üzündə başqa bir ifadə yaratmağa və əslində nə düşündüyünü qarşı tərəfə bildirməməyə çalışır. Lakin üz əzələlərində yaranan bəzi çox qısa hərəkətlər insanın emosional vəziyyəti haqqında ipucu verə bilər. Psixologiyada bu cür ani üz hərəkətləri mikroifadələr adlanır. Onlar saniyənin çox kiçik bir hissəsi ərzində meydana çıxır və çox vaxt insanın özü belə həmin hərəkətin fərqinə varmır.Citypost.az xəbər verir ki, mikroifadələr qorxu, qəzəb, kədər, təəccüb, ikrah və digər emosiyalarla əlaqəli ola bilər. Bu ifadələr adi mimikalardan əsasən qısa müddət davam etməsi ilə fərqlənir. İnsan hisslərini şüurlu şəkildə gizlətməyə çalışsa belə, üzündə yaranan ani hərəkətlər onun həmin anda keçirdiyi...
30 Oktyabr 2026, 11:00
Ölümsüz meduza: Yaşlanma prosesini geri çevirə bilən canlı
Təbiətdə elə canlılar var ki, onların xüsusiyyətləri alimləri heyrətləndirməkdə davam edir. Bu canlılardan biri də elmi adı Turritopsis dohrnii olan və “ölümsüz meduza” kimi tanınan dəniz canlısıdır. Onu digər meduza növlərindən fərqləndirən əsas xüsusiyyət əlverişli şəraitdə həyat dövrünü yenidən başlada bilməsi və yetkin mərhələdən daha erkən inkişaf mərhələsinə qayıtmaq qabiliyyətidir.Citypost.az xəbər verir ki, əksər canlılarda yaşlanma prosesi həyatın təbii mərhələsi hesab olunur. Lakin Turritopsis dohrnii müəyyən şəraitdə bu prosesi fərqli şəkildə həyata keçirə bilir. Meduza aclıq, fiziki zədələnmə və ya digər əlverişsiz şəraitlə qarşılaşdıqda yetkin formasından əvvəlki inkişaf mərhələsinə qayıda bilər. Bu zaman onun hüceyrələrində yenidən təşkilatlanma baş verir və...
30 Oktyabr 2026, 10:00
Quşlar minlərlə kilometr yolu xəritəsiz necə tapır? Cavab gözlərində gizlənib
Hər il milyonlarla quş minlərlə kilometr məsafə qət edərək bir ölkədən digərinə köç edir. Onlar dağları, dənizləri, səhraları aşır, bəzən həftələrlə fasiləsiz uçur və çox vaxt əvvəlki illərdə olduqları ərazilərə, hətta doğulduqları yerlərə geri qayıdırlar. Bütün bunları edərkən əllərində xəritə, GPS cihazı və ya istiqamət göstərən başqa bir texnoloji vasitə yoxdur. Bəs quşlar bu qədər uzun məsafələri necə qət edir və yollarını necə azmırlar?Citypost.az xəbər verir ki, alimlərin araşdırmaları göstərir ki, quşların istiqamət tapmaq qabiliyyəti bir deyil, bir-birini tamamlayan bir neçə mürəkkəb mexanizmə əsaslanır. Bu mexanizmlər arasında Yer kürəsinin maqnit sahəsini hiss etmək, Günəşin mövqeyindən istifadə etmək, ulduzları müşahidə etmək...
30 Oktyabr 2026, 09:00
Məşhur filmdəki aktrisa “Lotu Bəxtiyar”ın anası imiş – FOTO
Çoxları bilməsə də, Lotu Bəxtiyarın anası Şəfiqə xanım həm də aktrisa kimi fəaliyyət göstərib.CityPost.az Kult.az-a istinadən xəbər verir ki, qanuni oğru Lotu Bəxtiyarın anası Şəfiqə xanım “O olmasın, bu olsun” filmində epizodik rola çəkilib.Məşhur xanəndə səhnəsində elə xanəndənin solunda dayanan qadın Bəxtiyarın anası Şəfiqə xanımdır. O, bu filmdən başqa heç bir filmə çəkilməyib.Qeyd edək ki, Şəfiqə xanım eyni zamanda bağça müəllimi işləyirdi....
29 Oktyabr 2026, 12:48
Analar evdə baş verən hər şeyi necə bilir? Qapalı qapıların arxasındakı sirr
Heç düşünmüsünüzmü, analar evin başqa otağında olsalar belə, uşaqlarının nə etdiyini necə hiss edir, hansı otaqdan hansı səsin gəldiyini necə ayırd edir və bəzən heç kimin görmədiyi hadisələrdən necə xəbər tuturlar? Mətbəxdə yemək hazırlayan ana digər otaqdan gələn xırda bir səsi eşidə, uşaqların sakitliyindən şübhələnə və ya evdə nəyinsə qaydasında olmadığını hiss edə bilər. Üstəlik, bütün bunları bəzən heç kimin ona məlumat vermədiyi şəraitdə bacarır. Sanki anaların evin hər küncünü izləyən görünməz radar sistemi var!Citypost.az xəbər verir ki, bu vəziyyət zarafatla anaların bioloji sonar sistemi kimi təsvir edilir. Guya ana mətbəxdə olsa belə, evin müxtəlif guşələrindən gələn səslərin tezliyini təhlil...
29 Oktyabr 2026, 11:00