Azərbaycanda doğum evlərində körpələrə niyə süni qida verilir? – Pediatrdan açıqlama
Tibb 27 Oktyabr 2026, 10:40
2620
Ana südü körpələrin sağlam böyüməsi və inkişafı üçün ən vacib qida mənbələrindən biri hesab olunur. Həyatın ilk günlərindən etibarən ana südü ilə qidalanma uşağın immun sisteminin inkişafına, müəyyən infeksiyalardan qorunmasına və sağlam böyüməsinə mühüm töhfə verir. Bununla belə, Azərbaycanda doğum evlərində yenidoğulmuşların ana südü ilə qidalandırılması, ilk saatlarda körpələrə hansı qidanın verilməsi və donor ana südü məsələsi ilə bağlı müzakirələr davam edir. Bəs ölkəmizdə ana südü ilə qidalandırmanın vəziyyəti necədir? Yenidoğulmuşlara doğum evlərində niyə süni qidalar verilir? Donor ana südünün istifadəsinin dayandırılması körpələrin qidalanmasına necə təsir edə bilər?
Mövzu ilə bağlı pediatr Aytən İsmayılzadə Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, Azərbaycanda ana südü ilə qidalandırmanın mövcud vəziyyətini qənaətbəxş hesab etmir. Onun fikrincə, əsas problemlərdən biri doğum evlərində körpələrin həyatlarının ilk günlərindən ana südü əvəzinə süni qidalarla qidalandırılmasıdır.
Pediatrın sözlərinə görə, körpənin dünyaya gəldiyi ilk saatlar və günlər ana südü ilə qidalanmanın formalaşması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu dövrdə ana ilə körpənin yaxın təması, yenidoğulmuşun mümkün qədər tez ana döşünə qoyulması və əmizdirmənin düzgün təşkili sonrakı qidalanma prosesinə müsbət təsir göstərə bilər. Aytən İsmayılzadə hesab edir ki, doğum evlərində ana südü ilə qidalanmanın təşviqinə daha çox diqqət yetirilməli, tibbi zərurət olmadığı hallarda körpələrə səbəbsiz yerə süni qida verilməməlidir.
Onun fikrincə, sağlamlıq vəziyyəti imkan verdiyi halda, yenidoğulmuşun ilk qidası öz anasının südü olmalıdır. Ana südü ilə qidalanmanın mümkün olmadığı hallarda isə körpənin ehtiyacları nəzərə alınaraq uyğun alternativ müəyyənləşdirilməlidir. Burada əsas məqsəd uşağın kifayət qədər qidalanmasını təmin etməklə yanaşı, ana südü ilə qidalanmanın davam etdirilməsinə dəstək olmaqdır.
Pediatr bildirib ki, doğuşdan sonrakı ilk günlərdə ifraz olunan ağız südü, yəni kolostrum körpə üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Kolostrum zülallar, anticisimlər və digər bioloji aktiv maddələrlə zəngindir. Az miqdarda ifraz olunsa da, yenidoğulmuşun ehtiyaclarına uyğun xüsusiyyətlərə malikdir və onun immun müdafiəsinin formalaşmasına kömək edir. Məhz buna görə ana və körpənin vəziyyəti imkan verdikdə, doğuşdan sonra ana südü ilə qidalanmaya mümkün qədər tez başlanması tövsiyə olunur.
Aytən İsmayılzadənin diqqət çəkdiyi məsələlərdən biri də donor ana südünün istifadəsidir. Onun fikrincə, donor südünün toplanması və ehtiyacı olan körpələrə çatdırılması sisteminin aradan qalxması ana südü ilə qidalanmanın təşviqi baxımından müsbət addım hesab edilə bilməz. Bəzi hallarda ana körpəsini öz südü ilə qidalandıra bilmir və ya südü uşağın ehtiyaclarını qarşılamaq üçün kifayət etmir. Belə vəziyyətlərdə donor ana südü uyğun alternativlərdən biri ola bilər. Xüsusilə vaxtından əvvəl doğulmuş və xüsusi tibbi qayğıya ehtiyacı olan körpələr üçün təhlükəsiz donor südünün təmin edilməsi mühüm əhəmiyyət daşıya bilər. Bununla belə, donor ana südünün istifadəsi müəyyən tibbi qaydalar əsasında təşkil olunmalıdır. Donorun sağlamlıq vəziyyəti yoxlanılmalı, südün təhlükəsizliyi qiymətləndirilməli, onun toplanması, saxlanması və emalı müvafiq standartlara uyğun həyata keçirilməlidir. İnsan südü bankları da məhz bu məqsədlə yaradılır. Buna görə donor südü ilə bağlı məsələyə yalnız südün faydaları baxımından deyil, onun təhlükəsizliyini təmin edən mexanizmlər çərçivəsində yanaşılmalıdır.
Həmçinin oxuyun
Pediatrın toxunduğu digər məsələ ana südü vasitəsilə infeksiyaların ötürülməsi ilə bağlıdır. Cəmiyyətdə anada hər hansı infeksiya aşkarlandıqda körpənin əmizdirilməsinin mütləq dayandırılmalı olduğu barədə yanlış təsəvvürlərə rast gəlinir. Halbuki bütün infeksiyalar ana südü ilə ötürülmür və bir çox hallarda əmizdirmənin davam etdirilməsi mümkündür. Ana südünün tərkibində körpənin müdafiəsinə kömək edən anticisimlər və digər faydalı maddələr də mövcuddur. Lakin bu, hər bir infeksiya zamanı ana südü ilə qidalandırmanın təhlükəsiz olduğu anlamına gəlmir. Bəzi infeksiyalar süd vasitəsilə, digərləri isə ananın tənəffüs damcıları, qanı və ya yaxın təması ilə ötürülə bilər. Məsələn, aktiv ağciyər vərəmi zamanı əsas risklərdən biri hava-damcı yolu ilə yoluxmadır. Belə hallarda ana ilə körpənin təmasının necə təşkil ediləcəyi xəstəliyin xüsusiyyətlərinə və tibbi vəziyyətə uyğun müəyyənləşdirilməlidir. Əmizdirmənin davam etdirilməsi ilə bağlı qərar isə həkim tərəfindən fərdi qaydada verilməlidir.
Aytən İsmayılzadənin qaldırdığı məsələ doğum evlərində ana südü ilə qidalanmanın təşkili ilə bağlı daha geniş müzakirəyə ehtiyac olduğunu göstərir. Körpənin doğulduğu ilk saatlarda anaya düzgün dəstəyin göstərilməsi, əmizdirmə texnikasının öyrədilməsi, südün kifayət etmədiyi hallarda səbəblərin araşdırılması və süni qidaya yalnız tibbi göstəriş olduqda müraciət edilməsi bu istiqamətdə əhəmiyyətli addımlar hesab olunur.
Beləliklə, ana südü ilə qidalanmanın təşviqi yalnız ananın şəxsi seçimi kimi deyil, həm də doğum evlərində göstərilən tibbi xidmətin mühüm istiqamətlərindən biri kimi qiymətləndirilməlidir. Bununla yanaşı, ana südünün mümkün olmadığı hallarda körpənin qidasız qalmasına yol verilməməli, onun sağlamlığı və ehtiyacları əsas götürülərək təhlükəsiz alternativ seçilməlidir. Donor ana südündən istifadə məsələsi də müvafiq tibbi nəzarət və təhlükəsizlik standartları çərçivəsində qiymətləndirilməlidir.
Yeganə
Diş ətindəki ağrısız şişkinlik təhlükəli xəstəliyin əlaməti ola bilər – Stomatoloqdan xəbərdarlıq
Diş ətində yaranan kiçik şişkinlik, qızartı və ya digər dəyişikliklər bir çox insan tərəfindən ciddi qəbul edilmir. Xüsusilə ağrı olmadığı zaman insanlar bu əlamətlərin öz-özünə keçəcəyini düşünərək stomatoloqa müraciəti təxirə salırlar. Halbuki diş ətində müşahidə olunan kiçik bir şişkinlik bəzən dişin kök nahiyəsində və ya ətraf toxumalarda gedən iltihabi prosesin göstəricisi ola bilər. Belə problemlər vaxtında aşkarlanmadıqda dişin ətrafındakı yumşaq toxumaların və sümük toxumasının zədələnməsinə, hətta dişin itirilməsinə gətirib çıxara bilər.Bəs diş ətində ağrı verməyən şişkinlik hansı xəstəliklərdən xəbər verir? Bu əlamət nə zaman təhlükəli hesab olunur və dişi itirmək riskinin qarşısını almaq üçün hansı tədbirlər görülməlidir?Mövzu ilə bağlı stomatoloq...
13 Noyabr 2026, 10:30
Sinə ağrısını özbaşına reflüks hesab etməyin – Qastroenteroloqdan xəbərdarlıq
Mədə-bağırsaq sistemi xəstəlikləri müasir dövrdə geniş yayılmış sağlamlıq problemləri sırasındadır. Xüsusilə qastroezofageal reflüks xəstəliyi (QERX) insanların gündəlik həyat keyfiyyətinə ciddi təsir göstərən problemlərdən biridir. Mədə turşusunun qida borusuna geri qayıtması nəticəsində yaranan bu xəstəlik qıcqırma, döş sümüyü arxasında yanma, boğaza acı və ya turş mayenin gəlməsi, göynəmə kimi əlamətlərlə özünü göstərə bilər. Bəzi insanlar bu şikayətləri adi həzm pozuntusu hesab edərək uzun müddət həkimə müraciət etmir, apteklərdən özbaşına dərman alaraq qəbul edirlər. Lakin simptomların müvəqqəti azalması xəstəliyin tam müalicə olunduğu anlamına gəlmir.Mövzu ilə bağlı qastroenteroloq Şahnaz Atayeva Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, gündəlik tibbi praktikada reflüks və digər xroniki mədə-bağırsaq xəstəliklərindən...
13 Noyabr 2026, 09:30
Ailə insanı gündəlik stressdən necə qoruyur? – Kardioloq-terapevtdən maraqlı açıqlama
Müasir dövrdə insanların gündəlik həyatı gərginlik, məsuliyyət, iş qayğıları və müxtəlif problemlərlə müşayiət olunur. İnsan hər gün həm sosial münasibətlərdə, həm iş həyatında, həm də şəxsi müstəvidə müəyyən çətinliklərlə üzləşir. Bu gərginliyin öhdəsindən gəlmək üçün isə onun etibar edə biləcəyi, özünü rahat və təhlükəsiz hiss etdiyi bir mühitə ehtiyacı var. Belə mühitin əsasını çox vaxt ailə təşkil edir. Sağlam ailə münasibətləri insanın emosional tarazlığını qorumağa, stressin təsirlərini azaltmağa və gündəlik çətinliklər qarşısında daha güclü olmağa kömək edə bilər.Bəs ailə insanın stressdən qorunmasında hansı rolu oynayır? Ailə daxilində mənəvi dəstəyin və qarşılıqlı anlaşmanın olmaması insanın psixoloji vəziyyətinə necə təsir göstərir? Ailədə...
13 Noyabr 2026, 08:30
İnqalyasiya uşaqlara zərərlidirmi, asılılıq yaradırmı? – Pediatrdan valideynlərə vacib xəbərdarlıq
Uşaqlarda öskürək, bronxit, bronxial astma və digər tənəffüs sistemi xəstəlikləri zamanı istifadə olunan müalicə üsullarından biri də inqalyasiyadır. Xüsusilə soyuqdəymə və respirator infeksiyaların artdığı dövrlərdə valideynlər uşaqlarına inqalyasiya etdirməyə üstünlük verirlər. Lakin bu üsulla bağlı cəmiyyətdə bir sıra suallar və yanlış təsəvvürlər mövcuddur. Bəzi valideynlər inqalyasiyanın uşağın ağciyərlərinə zərər verəcəyindən, digərləri isə uzun müddət istifadə edildikdə asılılıq yaradacağından narahat olurlar. Əslində, inqalyasiya düzgün dərman, uyğun doza və həkim göstərişi ilə tətbiq edildikdə tənəffüs yolu xəstəliklərinin müalicəsində faydalı üsullardan biri hesab olunur.Pediatr Günay Rəsulova bu barədə Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, inqalyasiya müasir tibbdə geniş istifadə edilən müalicə üsullarındandır və onun əsas...
12 Noyabr 2026, 11:00
Təkrarlanan boğulma tutmaları panik atak yaradır? – ALLERQOLOQ CAVAB VERDİ
Bronxial astma yalnız tənəffüs yollarına təsir göstərən xəstəlik deyil, uzun müddət nəzarətsiz qaldıqda insanın psixoloji vəziyyətinə və gündəlik həyatına da ciddi təsir edə bilər. Xüsusilə təkrarlanan boğulma tutmaları, nəfəs darlığı və hava çatışmazlığı hissi yaşayan xəstələrdə zamanla güclü təşviş, həyəcan və panik atak əlamətləri meydana çıxa bilər. Belə insanlar hər an yenidən boğulma tutması keçirəcəklərindən, nəfəs ala bilməyəcəklərindən, hətta həyatlarını itirəcəklərindən qorxurlar.Allerqoloq Gülnar Quliyeva bu barədə Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, bronxial astmadan uzun müddət əziyyət çəkən, lakin düzgün və davamlı müalicə almayan pasiyentlərdə belə psixoloji problemlərə tez-tez rast gəlinir. Onun sözlərinə görə, təkrarlanan boğulma tutmaları xəstələrdə yalnız fiziki narahatlıq yaratmır,...
12 Noyabr 2026, 10:00
Təmiz angioqrafiya ürək problemini tam istisna etmir – KARDİOLOQDAN XƏBƏRDARLIQ
Sinədə göynəmə, yanma və ağrı şikayətləri ilə həkimə müraciət edən bəzi xəstələrdə aparılan müayinələr gözlənilməz nəticə ortaya çıxarır. Belə ki, xəstənin fiziki yüklənmə zamanı ürəyində qan dövranı pozuntusuna işarə edən əlamətlər müşahidə olunur, treadmill testinin nəticəsi müsbət çıxır. Lakin daha sonra aparılan koronar angioqrafiya zamanı ürəyi qidalandıran əsas damarlarda hər hansı ciddi daralma və ya tıxanıqlıq aşkarlanmır. Bu isə xəstələrdə haqlı olaraq sual yaradır: Əgər ürək damarları təmizdirsə, bəs sinədəki ağrı və yanmanın səbəbi nədir?Kardioloq Sahilə Tacəddinova bu barədə Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, belə hallarda söhbət ürəyin kiçik damarlarında qan dövranının pozulması ilə əlaqəli olan və kardiologiyada mikrovaskulyar angina, yaxud...
12 Noyabr 2026, 09:00