Azərbaycanda doğum evlərində körpələrə niyə süni qida verilir? – Pediatrdan açıqlama
Tibb 27 Oktyabr 2026, 10:40
556
Ana südü körpələrin sağlam böyüməsi və inkişafı üçün ən vacib qida mənbələrindən biri hesab olunur. Həyatın ilk günlərindən etibarən ana südü ilə qidalanma uşağın immun sisteminin inkişafına, müəyyən infeksiyalardan qorunmasına və sağlam böyüməsinə mühüm töhfə verir. Bununla belə, Azərbaycanda doğum evlərində yenidoğulmuşların ana südü ilə qidalandırılması, ilk saatlarda körpələrə hansı qidanın verilməsi və donor ana südü məsələsi ilə bağlı müzakirələr davam edir. Bəs ölkəmizdə ana südü ilə qidalandırmanın vəziyyəti necədir? Yenidoğulmuşlara doğum evlərində niyə süni qidalar verilir? Donor ana südünün istifadəsinin dayandırılması körpələrin qidalanmasına necə təsir edə bilər?
Mövzu ilə bağlı pediatr Aytən İsmayılzadə Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, Azərbaycanda ana südü ilə qidalandırmanın mövcud vəziyyətini qənaətbəxş hesab etmir. Onun fikrincə, əsas problemlərdən biri doğum evlərində körpələrin həyatlarının ilk günlərindən ana südü əvəzinə süni qidalarla qidalandırılmasıdır.
Pediatrın sözlərinə görə, körpənin dünyaya gəldiyi ilk saatlar və günlər ana südü ilə qidalanmanın formalaşması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu dövrdə ana ilə körpənin yaxın təması, yenidoğulmuşun mümkün qədər tez ana döşünə qoyulması və əmizdirmənin düzgün təşkili sonrakı qidalanma prosesinə müsbət təsir göstərə bilər. Aytən İsmayılzadə hesab edir ki, doğum evlərində ana südü ilə qidalanmanın təşviqinə daha çox diqqət yetirilməli, tibbi zərurət olmadığı hallarda körpələrə səbəbsiz yerə süni qida verilməməlidir.
Onun fikrincə, sağlamlıq vəziyyəti imkan verdiyi halda, yenidoğulmuşun ilk qidası öz anasının südü olmalıdır. Ana südü ilə qidalanmanın mümkün olmadığı hallarda isə körpənin ehtiyacları nəzərə alınaraq uyğun alternativ müəyyənləşdirilməlidir. Burada əsas məqsəd uşağın kifayət qədər qidalanmasını təmin etməklə yanaşı, ana südü ilə qidalanmanın davam etdirilməsinə dəstək olmaqdır.
Pediatr bildirib ki, doğuşdan sonrakı ilk günlərdə ifraz olunan ağız südü, yəni kolostrum körpə üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Kolostrum zülallar, anticisimlər və digər bioloji aktiv maddələrlə zəngindir. Az miqdarda ifraz olunsa da, yenidoğulmuşun ehtiyaclarına uyğun xüsusiyyətlərə malikdir və onun immun müdafiəsinin formalaşmasına kömək edir. Məhz buna görə ana və körpənin vəziyyəti imkan verdikdə, doğuşdan sonra ana südü ilə qidalanmaya mümkün qədər tez başlanması tövsiyə olunur.
Aytən İsmayılzadənin diqqət çəkdiyi məsələlərdən biri də donor ana südünün istifadəsidir. Onun fikrincə, donor südünün toplanması və ehtiyacı olan körpələrə çatdırılması sisteminin aradan qalxması ana südü ilə qidalanmanın təşviqi baxımından müsbət addım hesab edilə bilməz. Bəzi hallarda ana körpəsini öz südü ilə qidalandıra bilmir və ya südü uşağın ehtiyaclarını qarşılamaq üçün kifayət etmir. Belə vəziyyətlərdə donor ana südü uyğun alternativlərdən biri ola bilər. Xüsusilə vaxtından əvvəl doğulmuş və xüsusi tibbi qayğıya ehtiyacı olan körpələr üçün təhlükəsiz donor südünün təmin edilməsi mühüm əhəmiyyət daşıya bilər. Bununla belə, donor ana südünün istifadəsi müəyyən tibbi qaydalar əsasında təşkil olunmalıdır. Donorun sağlamlıq vəziyyəti yoxlanılmalı, südün təhlükəsizliyi qiymətləndirilməli, onun toplanması, saxlanması və emalı müvafiq standartlara uyğun həyata keçirilməlidir. İnsan südü bankları da məhz bu məqsədlə yaradılır. Buna görə donor südü ilə bağlı məsələyə yalnız südün faydaları baxımından deyil, onun təhlükəsizliyini təmin edən mexanizmlər çərçivəsində yanaşılmalıdır.
Həmçinin oxuyun
Pediatrın toxunduğu digər məsələ ana südü vasitəsilə infeksiyaların ötürülməsi ilə bağlıdır. Cəmiyyətdə anada hər hansı infeksiya aşkarlandıqda körpənin əmizdirilməsinin mütləq dayandırılmalı olduğu barədə yanlış təsəvvürlərə rast gəlinir. Halbuki bütün infeksiyalar ana südü ilə ötürülmür və bir çox hallarda əmizdirmənin davam etdirilməsi mümkündür. Ana südünün tərkibində körpənin müdafiəsinə kömək edən anticisimlər və digər faydalı maddələr də mövcuddur. Lakin bu, hər bir infeksiya zamanı ana südü ilə qidalandırmanın təhlükəsiz olduğu anlamına gəlmir. Bəzi infeksiyalar süd vasitəsilə, digərləri isə ananın tənəffüs damcıları, qanı və ya yaxın təması ilə ötürülə bilər. Məsələn, aktiv ağciyər vərəmi zamanı əsas risklərdən biri hava-damcı yolu ilə yoluxmadır. Belə hallarda ana ilə körpənin təmasının necə təşkil ediləcəyi xəstəliyin xüsusiyyətlərinə və tibbi vəziyyətə uyğun müəyyənləşdirilməlidir. Əmizdirmənin davam etdirilməsi ilə bağlı qərar isə həkim tərəfindən fərdi qaydada verilməlidir.
Aytən İsmayılzadənin qaldırdığı məsələ doğum evlərində ana südü ilə qidalanmanın təşkili ilə bağlı daha geniş müzakirəyə ehtiyac olduğunu göstərir. Körpənin doğulduğu ilk saatlarda anaya düzgün dəstəyin göstərilməsi, əmizdirmə texnikasının öyrədilməsi, südün kifayət etmədiyi hallarda səbəblərin araşdırılması və süni qidaya yalnız tibbi göstəriş olduqda müraciət edilməsi bu istiqamətdə əhəmiyyətli addımlar hesab olunur.
Beləliklə, ana südü ilə qidalanmanın təşviqi yalnız ananın şəxsi seçimi kimi deyil, həm də doğum evlərində göstərilən tibbi xidmətin mühüm istiqamətlərindən biri kimi qiymətləndirilməlidir. Bununla yanaşı, ana südünün mümkün olmadığı hallarda körpənin qidasız qalmasına yol verilməməli, onun sağlamlığı və ehtiyacları əsas götürülərək təhlükəsiz alternativ seçilməlidir. Donor ana südündən istifadə məsələsi də müvafiq tibbi nəzarət və təhlükəsizlik standartları çərçivəsində qiymətləndirilməlidir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Mədə yanması sadə problem deyil: Cərrahdan reflüks xəbərdarlığı
Mədə turşusunun və mədə möhtəviyyatının qida borusuna geri qayıtması ilə xarakterizə olunan qastroezofageal reflüks xəstəliyi müasir dövrdə geniş yayılmış həzm sistemi problemlərindən biridir. Sinədə yanma, boğaza doğru acı və turş mayenin gəlməsi, udma zamanı narahatlıq, xroniki öskürək və ağızda xoşagəlməz dad bu xəstəliyin əsas əlamətləri sırasındadır. Bəzi hallarda simptomlar xüsusilə yeməkdən sonra, əyilərkən və ya uzanarkən güclənir. İnsanlar bu şikayətləri bəzən adi mədə yanması hesab edərək uzun müddət həkimə müraciət etmirlər. Lakin davamlı və nəzarətsiz reflüks qida borusunda ciddi fəsadlara səbəb ola bilər.Citypost.az-a açıqlama verən uzman cərrah Elman Qaffarov bildirib ki, qastroezofageal reflüks xəstəliyi, onun əlamətləri, mümkün fəsadları və müalicə...
26 Oktyabr 2026, 10:30
Yatmazdan əvvəl edilən səhvlər yuxu keyfiyyətini necə azaldır? Həkim AÇIQLADI
Keyfiyyətli yuxu insanın həm fiziki, həm də psixoloji sağlamlığının qorunmasında mühüm rol oynayır. Lakin gün ərzində qəbul edilən qidalar, kofeinli içkilərin istehlakı, yatmazdan əvvəl telefondan istifadə və yataq otağının temperaturu yuxunun keyfiyyətinə birbaşa təsir göstərə bilər. Bəzi insanlar kifayət qədər yatdıqlarını düşünsələr də, səhər yorğun, halsız və enerjisiz oyanırlar. Bunun səbəbi isə bəzən yanlış yuxu vərdişləri ilə bağlı olur.Citypost.az-a açıqlama verən Tutu Zeynalova bildirib ki,yatmazdan əvvəl diqqət edilməli məqamlarla bağlı açıqlama verib. O bildirib ki, yuxu rejimini qaydaya salmaq üçün ilk növbədə qidalanma saatlarına, kofeinli içkilərin qəbuluna, yataq otağının temperaturuna və elektron cihazlardan istifadəyə diqqət yetirmək lazımdır.Dietoloqun sözlərinə görə, yatmazdan dərhal...
26 Oktyabr 2026, 09:30
Gecə yuxudan oyadan əl keyiməsi nəyin əlamətidir? Nevroloqdan xəbərdarlıq
Əllərdə keyimə, barmaqlarda uyuşma və gecə yuxudan oyadan ağrılar bəzən yorğunluq və ya əl-ayağın yanlış vəziyyətdə qalması ilə əlaqələndirilir. Lakin bu şikayətlər mütəmadi təkrarlanırsa, xüsusilə də əsasən ilk üç barmaqda hiss olunursa, bu, karpal tunel sindromunun əlaməti ola bilər. Vaxtında müayinə və düzgün müalicə aparılmadıqda bəzi hallarda əllərdə zəiflik, əşyaları tutmaqda çətinlik və digər problemlər yarana bilər.Nevroloq Nihad Mustafayev Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, əllərdə keyimə və uyuşmanın xarakteri, hansı barmaqlarda meydana gəlməsi və günün hansı vaxtında güclənməsi problemin səbəbini müəyyənləşdirmək baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.Həkimin sözlərinə görə, əgər uyuşma əsasən baş barmaqda, şəhadət barmağında və orta barmaqda hiss olunursa, gecələr güclənərək...
26 Oktyabr 2026, 08:30
Pediatrdan valideynlərə qızdırmasalıcı dərmanlarla bağlı xəbərdarlıq
Uşaqlarda hərarət yüksəldikdə valideynlərin ən çox yol verdiyi səhvlərdən biri qızdırmasalıcı dərmanları müəyyən saat intervalına uyğun olaraq, hərarətin olub-olmamasından asılı olmayaraq verməkdir. Bəzi valideynlər dərmanın təlimatında "4-6 saatdan bir" ifadəsini gördükdə bunu preparatın mütləq həmin müddətdən bir qəbul edilməli olduğu kimi başa düşürlər. Digər hallarda isə uşağa eyni təsiredici maddəni ehtiva edən həm sirop, həm də şam verilir. Bu isə dozanın bilmədən artırılmasına və arzuolunmaz təsirlərin yaranmasına səbəb ola bilər.Pediatr Aytən İsmayılzadə Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, uşaqlara qızdırmasalıcı dərman verərkən yalnız saat intervalına deyil, uşağın hazırkı vəziyyətinə, hərarətin səviyyəsinə, narahatlığının olub-olmamasına və preparatın dozasına diqqət yetirilməlidir. Onun sözlərinə görə, təlimatda...
23 Oktyabr 2026, 10:30
Kardioloqdan ürək xəstəlikləri ilə bağlı xəbərdarlıq: Bu simptomları gözardı etməyin
Bəzi sağlamlıq problemləri ilkin mərhələdə zəif əlamətlərlə özünü göstərsə də, müəyyən simptomlar ciddi xəstəliklərin xəbərçisi ola bilər. Xüsusilə döş qəfəsində sıxıcı və təzyiq hissi yaradan ağrılar, fiziki fəaliyyət zamanı təngnəfəslik, adi işlərdən sonra həddindən artıq yorğunluq, başgicəllənmə və bayılma diqqətdən kənarda qalmamalıdır. İnsanlar bəzən bu əlamətləri yorğunluq, stress və ya yuxusuzluqla əlaqələndirərək həkimə müraciəti gecikdirirlər. Halbuki belə şikayətlər bəzi hallarda ürək-damar sistemi ilə bağlı ciddi problemlərin göstəricisi ola bilər.Kardioloq Natavan İsmayılova Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, orqanizmdə baş verən dəyişikliklərə, xüsusilə əvvəllər müşahidə edilməyən və təkrarlanan əlamətlərə diqqətlə yanaşmaq vacibdir. Onun sözlərinə görə, döş qəfəsində sıxıcı və təzyiqedici ağrılar, fiziki aktivlik...
23 Oktyabr 2026, 09:30
Hamiləlik zamanı genetik analizlər nə vaxt aparılmalıdır? Genetik izah etdi
Hamiləlik dövründə dölün sağlamlığının qiymətləndirilməsi, mümkün xromosom anomaliyalarının vaxtında müəyyənləşdirilməsi və gələcək valideynlərin məlumatlandırılması üçün müxtəlif müayinə üsullarından istifadə olunur. Müasir tibbdə ultrasəs müayinəsi ilə yanaşı, ikili, üçlü və dördlü skrininq testləri, eləcə də son illərdə geniş yayılan qeyri-invaziv prenatal testlər xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu müayinələr hamiləliyin müxtəlif mərhələlərində dölün inkişafı və müəyyən genetik pozuntuların ehtimalı barədə məlumat əldə etməyə imkan verir.Genetik Bayram Bayramov Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, hamiləlik zamanı genetik analizlərin aparılması mümkündür və müayinənin növü hamiləliyin müddətinə, tibbi göstərişlərə və qiymətləndirilməli olan risklərə uyğun seçilməlidir. Onun sözlərinə görə, bu prosesdə ultrasəs müayinəsi mühüm rol oynayır, çünki dölün inkişaf...
23 Oktyabr 2026, 08:30
