İndoneziyada meşə yanğınlarının tüstüsü sentyabrda 3560 nəfərin ölümünə səbəb olub

İndoneziyada aylarla davam edən meşə yanğınlarının yaratdığı hava çirkliliyi ciddi insan tələfatına yol açıb. Yeni araşdırmaya əsasən, yalnız sentyabr ayında yanğınlardan yayılan tüstünün təsiri nəticəsində təxminən 3560 nəfər həyatını itirib, milyonlarla insan isə sağlamlıq üçün təhlükəli hava ilə nəfəs almağa məcbur olub.

Citypost.az AFP-yə istinadən xəbər verir ki, Helsinkidə yerləşən Enerji və Təmiz Hava üzrə Tədqiqat Mərkəzinin (CREA) açıqlamasına görə, sentyabr ayında İndoneziyada təxminən 57,8 milyon insan zərərli hava çirkliliyinə məruz qalıb. Araşdırmada meşə və torpaq yanğınlarının yaratdığı PM2.5 hissəciklərinin təsiri nəticəsində ölüm hallarının avqust ayı ilə müqayisədə iki dəfə artdığı bildirilir.PM2.5 adlanan mikroskopik hissəciklər ağciyərlərin dərinliklərinə, hətta qan dövranına nüfuz edə bilir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı bu hissəciklərə məruz qalmağı müxtəlif xəstəliklər və vaxtından əvvəl ölüm riskinin artması ilə əlaqələndirir.

Araşdırmaya əsasən, yanğınlarla bağlı ölüm hallarının əksəriyyəti Borneo adasının İndoneziyaya məxsus hissəsində, həmçinin Yava və Sumatra adalarında qeydə alınıb. Bununla yanaşı, elektrik enerjisi istehsalı, sənaye müəssisələri, nəqliyyat vasitələrinin tullantıları və digər mənbələrdən yaranan hava çirkliliyi də ciddi nəticələrə səbəb olub. Bu amillərlə əlaqədar sentyabr ayında daha 1750 nəfərin öldüyü ehtimal edilir. Beləliklə, yanğınlardan və digər çirklənmə mənbələrindən qaynaqlanan ümumi ölüm sayının 5310 nəfərə çatdığı bildirilir.

Hesabatda qeyd olunur ki, sentyabr ayında ölkə üzrə PM2.5 çirklənməsinin səviyyəsi ÜST-ün illik tövsiyə etdiyi həddi yeddi dəfədən çox üstələyib. Sumatrada bu göstərici 10, Borneonun Kalimantan bölgəsində isə 24 dəfəyə çatıb. Eyni dövrdə ölkədə 330 mindən çox kəskin respirator infeksiya halı qeydə alınıb.Meşə yanğınlarının miqyası da narahatlıq doğurur. Meşələrin qırılmasını izləyən Nusantara Atlas mərkəzinin məlumatına görə, 2026-cı ilin ilk doqquz ayında İndoneziyada 1,9 milyon hektardan çox ərazi yanğınlar nəticəsində məhv olub. Ölkə hakimiyyəti isə bu rəqəmi hələ təsdiqləməyib və ya təkzib etməyib.El-Ninyo hava hadisəsinin gücləndirdiyi quraqlıq yanğınların yayılmasını daha da sürətləndirib. Yaranan tüstü və duman yalnız İndoneziya ilə məhdudlaşmayaraq Malayziya, Sinqapur, Filippin və Şərqi Timor kimi qonşu ölkələrdə də hava keyfiyyətinin pisləşməsinə səbəb olub.

Həmçinin oxuyun

Məşhur filmdəki aktrisa “Lotu Bəxtiyar”ın anası imiş – FOTO

Anar Bayramovun nazirliyə gətirdiyi KADR KİMDİR?

Mir Şahindən SƏRT SÖZLƏR

Ramizin qızı HARDADIR?

Mütəxəssislər yanğınların böyük hissəsinin ağac emalı, palma yağı istehsalı və mədənçilik fəaliyyəti ilə məşğul olan şirkətlərin torpaq sahələrini təmizləməsi nəticəsində baş verdiyini bildirirlər. Landscape Indonesia konsaltinq şirkətinin baş direktoru Agus Sari hökumətin bu fəlakətə qarşı hazırlığını tənqid edərək, vəziyyətin əvvəlcədən proqnozlaşdırıla və qarşısı alına bilən olduğunu vurğulayıb. CREA mütəxəssisləri hökuməti yanğınlarla mübarizə tədbirlərini gücləndirməyə, torf sahələrinin bərpasına, qanunsuz torpaq yandırılmasına qarşı sərt tədbirlər görməyə və yanğınlara görə şirkətlərin hüquqi məsuliyyətini artırmağa çağırıblar. Həmçinin sənaye və nəqliyyat tullantılarının azaldılması üçün daha sərt ekoloji standartların tətbiqinin vacibliyi qeyd olunub.

İndoneziya hökuməti isə həyata keçirilən tədbirləri müdafiə edib. Rəsmi açıqlamaya görə, yanğınlarla mübarizə, süni yağış yaradılması və digər əməliyyatlara 72 mindən çox insan cəlb olunub. Ən çox zərər çəkmiş ərazilərdə 2100-dən çox həkim və səhiyyə işçisi fəaliyyət göstərib, əhaliyə isə 5,3 milyon maska paylanıb.

Turan