Arvadı uşağı götürüb getdi: Ər məhkəməyə nə üçün müraciət edə bilər?

Ailə münasibətlərində baş verən xəyanət, həyat yoldaşlarından birinin uşağı da götürərək evi tərk etməsi və başqa şəxslə münasibət qurması bir sıra hüquqi suallar doğurur. Belə hallarla qarşılaşan şəxslər həyat yoldaşının bu davranışına görə cərimələnə biləcəyini, onun barəsində cinayət işi başlanmasının mümkün olub-olmadığını və mənəvi zərərə görə kompensasiya tələb edə bilib-bilməyəcəyini bilmək istəyirlər. Xüsusilə azyaşlı uşağın valideynlərdən biri ilə birlikdə ailədən ayrılması vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirir.Bəs həyat yoldaşının başqa şəxslə münasibət qurması və uşağı götürərək evi tərk etməsi Azərbaycan qanunvericiliyinə əsasən hansı məsuliyyət yaradır? Bu davranışa görə cərimə tətbiq oluna bilərmi və zərər çəkdiyini düşünən tərəf məhkəməyə müraciət edə bilərmi?

Mövzu ilə bağlı Citypost.az-a danışan vəkil Xəyalə Cəfərova bildirib ki, həyat yoldaşının xəyanət etməsinə və ya başqa şəxslə münasibət qurmasına görə ayrıca inzibati və ya cinayət məsuliyyəti nəzərdə tutulmayıb. Onun sözlərinə görə, belə davranış ailə münasibətlərinə zidd hesab oluna bilsə də, hüquqi məsuliyyət məsələsinə yalnız şəxsi münasibətlər və mənəvi qiymətləndirmə baxımından yanaşmaq olmaz. Bunun üçün qanunvericilikdə konkret hüquqi əsas olmalıdır.

Vəkil qeyd edib ki, ər-arvad arasında münasibətlərin pozulması, tərəflərdən birinin başqa şəxslə münasibət qurması və ya ailəni tərk etməsi özlüyündə həmin şəxsin cərimələnməsi və yaxud cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsi üçün əsas sayılmır. Başqa sözlə, xəyanət faktının mövcudluğu avtomatik olaraq hüquq pozuntusu və ya cinayət törədilməsi demək deyil.

Xəyalə Cəfərovanın sözlərinə görə, belə vəziyyətlərdə tərəflərin hüquqları və qarşılıqlı münasibətləri ailə qanunvericiliyi çərçivəsində qiymətləndirilməlidir. Əgər ər-arvadın birgə yaşayışı mümkün deyilsə və ailə münasibətləri faktiki olaraq sona çatıbsa, tərəflər qanunla müəyyən edilmiş qaydada nikahın pozulması üçün müraciət edə bilərlər. Lakin nikahın pozulması ilə bağlı hüquqi prosedurların mövcudluğu xəyanət edən tərəfin ayrıca cərimələnməsi anlamına gəlmir.

Vəkil bildirib ki, həyat yoldaşının başqa şəxslə münasibət qurması qarşı tərəfdə mənəvi sarsıntı və narahatlıq yarada bilər. Bununla belə, həmin davranışa görə kompensasiya tələb etmək məsələsi ayrıca hüquqi qiymətləndirmə tələb edir. Mənəvi zərərin mövcudluğunu irəli sürmək və məhkəməyə müraciət etmək mümkün olsa da, kompensasiyanın mütləq ödəniləcəyini söyləmək olmaz. Belə tələbin təmin edilməsi üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulan əsaslar və müvafiq sübutlar olmalıdır.

Onun sözlərinə görə, yalnız xəyanət faktının baş verməsi mənəvi zərərə görə kompensasiya almaq üçün avtomatik hüquq yaratmır. Məhkəmə mübahisənin konkret hallarını, iddianın hüquqi əsaslarını və təqdim edilən sübutları nəzərə almalıdır. Buna görə də hər bir hadisəyə fərdi yanaşmaq, şəxsi münasibətlərdə yaranmış narazılıqla hüquqi məsuliyyət doğuran halları bir-birindən fərqləndirmək vacibdir.Məsələnin digər tərəfi isə uşağın valideynlərdən biri ilə birlikdə evi tərk etməsidir. Xəyalə Cəfərova qeyd edib ki, uşağın anası ilə birlikdə başqa ünvana getməsi və ya valideynlərin ayrı yaşamağa başlaması məsələsi yalnız ər-arvad arasındakı münasibətlərlə məhdudlaşmır. Burada uşağın hüquqları, onun hansı valideynlə yaşayacağı, digər valideynlə ünsiyyət imkanları və uşağın mənafeyinin qorunması kimi məsələlər də nəzərə alınmalıdır.

Həmçinin oxuyun

Məşhur filmdəki aktrisa “Lotu Bəxtiyar”ın anası imiş – FOTO

Anar Bayramovun nazirliyə gətirdiyi KADR KİMDİR?

Mir Şahindən SƏRT SÖZLƏR

Ramizin qızı HARDADIR?

Vəkilin sözlərinə görə, uşağın anası ilə birlikdə evi tərk etməsi özlüyündə avtomatik olaraq cinayət və ya inzibati xəta hesab edilmir. Bununla belə, uşağın digər valideynlə ünsiyyətinin qanunsuz şəkildə məhdudlaşdırılması, məhkəmə qərarının icra edilməməsi və ya uşağın hüquqlarının pozulması kimi əlavə hallar yaranarsa, həmin davranışlara ayrıca hüquqi qiymət verilə bilər. Belə vəziyyətlərdə məsələ yalnız xəyanət faktı əsasında deyil, konkret hüquq pozuntusunun olub-olmaması baxımından araşdırılmalıdır.

Xəyalə Cəfərova vurğulayıb ki, valideynlər arasında şəxsi münasibətlərin pozulması uşağın hüquqlarına təsir göstərməməlidir. Uşağın kiminlə yaşayacağı və digər valideynlə hansı qaydada ünsiyyət saxlayacağı müəyyənləşdirilərkən onun üstün mənafeyi əsas götürülməlidir. Valideynlər bu məsələdə razılığa gələ bilmədikdə, mübahisənin qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada həlli üçün aidiyyəti orqanlara və məhkəməyə müraciət edə bilərlər.

Beləliklə, həyat yoldaşının başqa şəxslə münasibət qurması və uşağı götürərək ailədən ayrılması ilə bağlı bütün halları eyni hüquqi çərçivədə qiymətləndirmək düzgün deyil. Xəyanət faktına görə ayrıca cərimə və ya cinayət məsuliyyəti nəzərdə tutulmasa da, uşağın hüquqlarının pozulması, məhkəmə qərarlarının icra edilməməsi və ya başqa qanunazidd əməllərin baş verməsi ayrıca məsuliyyət məsələsi yarada bilər.

Vəkil Xəyalə Cəfərovanın sözlərinə görə, bu cür hallarla üzləşən şəxslər emosional qərarlar vermək əvəzinə, ilk növbədə öz hüquqlarını və uşağın mənafeyini nəzərə almalı, konkret vəziyyətin hüquqi tərəflərini araşdırmalıdırlar. Çünki ailə münasibətlərində baş verən hər bir xoşagəlməz hadisə hüquqi məsuliyyət yaratmasa da, nikahın pozulması, uşağın yaşayış yerinin müəyyənləşdirilməsi və valideynlər arasında ünsiyyət qaydasının tənzimlənməsi kimi məsələlər qanunvericilik çərçivəsində həll edilə bilər.

Əli