Vəkildən xəbərdarlıq: Bağışlanan əmlakı birtərəfli geri almaq olmaz

Vətəndaşları maraqlandıran hüquqi məsələlərdən biri də daşınmaz əmlakın bağışlanması ilə bağlıdır. Xüsusilə ailə münasibətləri çərçivəsində evini həyat yoldaşına bağışlayan şəxsin sonradan bu qərarından imtina edib-etməyəcəyi, əmlakı geri qaytarmaq üçün hansı hüquqi imkanlara malik olduğu tez-tez müzakirə olunur. Bəs kişi evi qanuni şəkildə həyat yoldaşına bağışlayıbsa, sonradan həmin əmlakı geri ala bilərmi? Bağışlama müqaviləsinin ləğvi hansı hallarda mümkün olur?

Vəkil Aytən Abbasova bu barədə Citypost.az saytına açıqlamasında bildirib ki, bağışlama müqaviləsi rəsmiləşdirildikdən sonra əmlakın geri qaytarılması məsələsi sadəcə bağışlayan şəxsin fikrini dəyişməsi ilə həll olunmur. Belə hallarda tərəflər arasında yaranan münasibətlər müqavilənin hüquqi qüvvəsi və onun etibarlılığı baxımından qiymətləndirilməlidir.

Vəkilin sözlərinə görə, bağışlama müqaviləsi bağlandıqda bir tərəf əmlakını digər tərəfə əvəzsiz olaraq verir, digər tərəf isə həmin bağışlamanı qəbul edir. Müqavilə qanunvericiliyin tələblərinə uyğun rəsmiləşdirildikdən və daşınmaz əmlak üzərində mülkiyyət hüququ müvafiq qaydada qeydiyyata alındıqdan sonra əmlakın hüquqi statusu dəyişir. Bu mərhələdən sonra bağışlayan şəxs yalnız əvvəlki qərarından peşman olduğu üçün əmlakı avtomatik şəkildə geri tələb edə bilməz.

Aytən Abbasova qeyd edib ki, bağışlama müqaviləsi tərəflərin iradəsini ifadə edən hüquqi sənəddir. Müqavilənin notariat qaydasında təsdiqlənməsi də onun rəsmiləşdirilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyır. Buna görə də müqavilə bağlandıqdan sonra əmlakın geri qaytarılması məsələsi ortaya çıxarsa, ilk növbədə müqavilənin hansı şəraitdə imzalandığı, tərəflərin həqiqi iradəsinin necə formalaşdığı və qanunvericiliyin tələblərinə əməl edilib-edilmədiyi araşdırılmalıdır.

Vəkilin sözlərinə görə, bağışlayan şəxs müqavilənin aldadılma, yanılma və ya məcburetmə nəticəsində bağlandığını iddia edirsə, bu halları hüquqi qaydada əsaslandırmalıdır. Məsələn, şəxsə müqavilənin mahiyyəti barədə yanlış məlumat verilibsə, o, sənədin hüquqi nəticələrini anlamadan aldadılaraq imzaladığını düşünürsə və ya müqavilə hədə-qorxu, təzyiq altında bağlanıbsa, müvafiq hüquqi müdafiə vasitələrindən istifadə edə bilər.

Aytən Abbasova vurğulayıb ki, bu cür iddiaların irəli sürülməsi özlüyündə bağışlama müqaviləsini etibarsız etmir. Müqavilənin bağlanması zamanı qanun pozuntusunun olub-olmadığı, tərəfin iradəsinə təsir göstərən halların mövcudluğu və həmin halların sübutlarla təsdiqlənməsi vacibdir. Sadəcə sonradan qərarını dəyişmək, ailə münasibətlərində narazılığın yaranması və ya əmlakı geri almaq istəyi müqavilənin ləğvi üçün avtomatik əsas sayılmır.

Həmçinin oxuyun

Ərdoğanın Oktay Saralı vəzifədən azad etməsinin PƏRDƏARXASI - Bakıdan MÖVQE

İlham Əliyev məşhur generalı VƏZİFƏDƏN AZAD ETDİ

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

Vəkilin fikrincə, bağışlama müqaviləsinin etibarlılığı ilə bağlı mübahisə yarandıqda, tərəf hüquqlarının müdafiəsi üçün məhkəməyə müraciət edə bilər. Məhkəmə işin hallarını, tərəflərin izahatlarını, müqavilənin rəsmiləşdirilməsi zamanı təqdim olunan sənədləri və digər sübutları araşdıraraq hüquqi qiymət verir. Müqavilənin etibarsız sayılması üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulan əsasların mövcudluğu müəyyən edilməlidir. Daşınmaz əmlakın bağışlanması ilə bağlı məsələlərdə müqavilənin məzmunu və əmlak üzərində mülkiyyət hüququnun qeydiyyat vəziyyəti də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Əgər əmlak həyat yoldaşına bağışlanıb və mülkiyyət hüququ qanuni qaydada onun adına qeydiyyata alınıbsa, əvvəlki mülkiyyətçinin həmin əmlak üzərində hüquqlarının bərpası üçün müvafiq hüquqi əsas olmalıdır. Bu əsas olmadan əmlakın birtərəfli qaydada geri alınması mümkün deyil.

Aytən Abbasovanın sözlərinə görə, hər bir belə iş fərdi qaydada qiymətləndirilməlidir. Müqavilənin hansı şəraitdə bağlanması, tərəflərin iradəsinin sərbəst olub-olmaması, mümkün aldadılma və ya təzyiq faktları, eləcə də digər hüquqi hallar nəticəyə təsir göstərə bilər. Buna görə də bağışlama müqaviləsinin ləğvini və ya etibarsız sayılmasını istəyən şəxs əvvəlcə sənədləri və mövcud sübutları araşdırmalı, zərurət yarandıqda hüquqi yardım almalıdır.

Beləliklə, evini həyat yoldaşına bağışlayan şəxsin həmin əmlakı geri qaytarması hər vəziyyətdə mümkün olan avtomatik hüquq deyil. Müqavilənin ləğvi və ya etibarsız sayılması üçün qanuni əsaslar mövcud olmalı, mübahisə isə müvafiq hüquqi prosedur çərçivəsində həll edilməlidir. Konkret vəziyyətdə hansı hüquqi yolun mümkün olduğunu müəyyənləşdirmək üçün bağışlama müqaviləsinin şərtləri və işin faktiki halları nəzərdən keçirilməlidir.

Yusif