Mütəxəssislərdən XƏBƏRDARLIQ: Əsnəmək təhlükəlidir?
Maraqlı 15 Aprel 2025, 13:30
9309
ABŞ Yuxu Təbabəti Akademiyasının yeni hesabatında tez-tez əsnəmə, gündüz diqqətsizlik və artan kofein istəyi kimi simptomların ciddi yuxu çatışmazlığının əlamətləri ola biləcəyi müəyyən edilib. Mütəxəssislərin fikrincə, bu vəziyyət həm fiziki təhlükəsizliyi təhdid edir, həm də uzunmüddətli sağlamlıq problemlərinə yol açır.
CityPost.az xəbər verir ki, hesabatda fikirləri yer alan Yuxu Təbabəti Akademiyasının prezidenti və Mayo Klinikasının Yuxu Mütəxəssisi Dr. Johns Hopkins. Erik Olson var.
Yeddi saatdan az yuxu ciddi risklər yaradır
Mütəxəssislər keyfiyyətli və fasiləsiz bir gecə yuxusunun müddətinin ən az 7-8 saat olması lazım olduğuna diqqət çəkirlər.
Bu müddətdən az yatmaq; Diabet, depressiya, ürək və böyrək xəstəlikləri, yüksək qan təzyiqi, piylənmə və insult kimi xəstəlikləri tətikləyə biləcəyi bildirilir.
ABŞ-da yetkinlərin üçdə birinin həddindən artıq yuxululuqdan şikayətləndiyini qeyd edən Olson, bu problemin erkən diaqnoz və müalicə ilə həll edilməsi lazım olduğunu vurğulayıb.
Əsnəmək və dalğınlıq ciddi qəbul edilməlidir
Mütəxəssislər bildirirlər ki, bir çox insanlar gün ərzində yaşadıqları əsnəməyi və ya görüş zamanı yuxuya getməyi əhəmiyyətsiz hesab edirlər, lakin bu simptomlar ciddi yuxusuzluğun əlaməti ola bilər.
Dr., Şimal-Qərb Universitetinin Yuxu Elmləri Mütəxəssisi Kristen Knutson, "Yaxşı yatan insan nə qədər darıxdırıcı olsa da, görüş əsnasında yuxuya getməz. Əgər sizdə bu simptomlar varsa, mütəxəssisə müraciət etməlisiniz" dedi.
Beyin mikro yuxuya gedir
Yuxu mütəxəssisi Dr. İndira Qurubhaqavatula vurğuladı ki, qeyri-kafi yuxu insanın öz koqnitiv vəziyyətini düzgün qiymətləndirməsinə mane olur.
"Yuxusuzluq artdıqca beyin bir neçə saniyəlik mikro yuxuya girir. Bu müddət ərzində insan avtomobil idarə edə və ya diqqət tələb edən başqa bir işlə məşğul ola bilər. Bu, son dərəcə təhlükəli bir vəziyyətdir" deyə xəbərdarlıq edib.
ABŞ-da hər il təxminən 100 min yol qəzasının yuxulu sürücülük səbəbiylə baş verdiyi bildirilir.
Yuxu keyfiyyətini yoxlamaq mümkündür
Fərdlərin risk vəziyyəti yuxululuğu ölçmək üçün istifadə edilən "Epworth Yuxu Ölçəsi" kimi üsullar sayəsində müəyyən edilə bilər. Dr. "Bu testdə bir şəxsdən gündüz yuxululuğunu 0-dan 3-ə qədər bir miqyasda qiymətləndirməsi xahiş olunur. 10-dan yuxarı ballar müdaxilə tələb edən vəziyyəti göstərir" dedi Gurubhaqavatula.
Qabaqcıl yuxusuzluq fiziki təsirlərə səbəb olur
Mütəxəssislərin fikrincə, ciddi yuxu çatışmazlığı; Bu, göz qapaqlarının aşağı salınması, bədəni irəli əyilmə, başgicəllənmə, titrəmə və hətta impulsiv davranış kimi simptomlarla özünü göstərə bilər. Yuxu apnesi, narahat ayaq sindromu, sirkadiyalı ritm pozğunluqları və bəzi dərmanlar da yuxululuğa səbəb ola bilər.
Alkoqol və kofein yuxuya mənfi təsir göstərir
Mütəxəssislər həmçinin spirt və yuxuya kömək etdiyi düşünülən bəzi maddələrin yuxunu əslində pozduğuna diqqət çəkirlər.
Dr. "Alkoqol ilkin olaraq yuxuya getməyi asanlaşdıra bilər, lakin gecənin ortasında oyanmağa da səbəb ola bilər. Bir içkidən belə imtina edən xəstələrimdə yuxu keyfiyyətinin əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdığını gördüm", - Gurubhaqavatula bildirib.
Eyni şəkildə çox kofein, gecə gec saatlarda ekranlardan istifadə, qeyri-kafi fiziki fəaliyyət, həddindən artıq səs-küylü və ya işıqlı bir mühitdə yatmaq da yuxu rejiminə mənfi təsir edən amillərdəndir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Dejavu nədir? – Beynimiz keçmişi xatırlayır, yoxsa bu günün özünü təkrar yaşayırıq?
Heç başınıza gəlibmi? Biri ilə söhbət edirsiniz, küçədə gedirsiniz və ya tamamilə adi bir məkandasınız. Birdən qəribə bir hiss yaranır. Sanki bu anı əvvəllər də yaşamısınız. Hətta qarşınızdakı insanın dediyi cümləni, ətrafdakı insanların hərəkətini, olduğunuz məkanı və baş verən hadisənin gedişini belə əvvəlcədən bilirmiş kimi hiss edirsiniz. “Mən bu anı artıq yaşamışam” düşüncəsi yaranır. Məhz bu qəribə təcrübəyə déjà vu deyilir.Citypost.as xəbər verir ki, fransız dilində “artıq görülmüş” mənasını verən déjà vu əslində insanın hazırda yaşadığı hadisəni sanki keçmişdən tanıması hissidir. Maraqlısı isə budur ki, insan çox vaxt həmin hadisənin nə vaxt və harada baş verdiyini xatırlaya bilmir. Yəni ortada...
25 Sentyabr 2026, 11:30
Dünyadakı oksigen cəmi 5 saniyəlik yox olsaydı, nə baş verərdi? – Elm bu suala necə cavab verir?
Təsəvvür edin ki, Yer kürəsində atmosferdəki bütün molekulyar oksigen – yəni nəfəs aldığımız O₂ – bir anda yox olur və cəmi 5 saniyə sonra yenidən geri qayıdır. İlk baxışdan belə bir hadisənin insan həyatı üçün böyük təhlükə yaratmayacağı düşünülə bilər. Axı insan bir neçə saniyə nəfəsini saxlaya bilir. Lakin məsələ yalnız nəfəs almaqdan ibarət deyil. Atmosferin tərkibindəki oksigenin birdən-birə yox olması təzyiqdən yanma proseslərinə, heyvan və bitkilərin fəaliyyətindən müxtəlif texnoloji sistemlərə qədər bir çox prosesə təsir göstərərdi. Bununla belə, internetdə bu ssenari ilə bağlı yayılan bəzi məşhur iddialar elmi baxımdan doğru deyil.Citypost.az xəbər verir ki,İlk növbədə qeyd etmək lazımdır ki,...
25 Sentyabr 2026, 10:00
Alimlərin hələ də tam izah edə bilmədiyi 3 sirli hadisə
Dünyada elmin illərdir araşdırdığı, haqqında saysız-hesabsız nəzəriyyələrin irəli sürüldüyü, lakin bəzi sualları hələ də tam cavablandırılmayan sirli hadisələr var. Bəziləri qədim əlyazmalarda gizlənir, bəziləri yüz illər əvvəl çəkilmiş xəritələrdə qarşımıza çıxır, bəziləri isə okeanın kilometrlərlə dərinliyindən gələn müəmmalı səslərlə bağlıdır. Bu hadisələrin ətrafında zamanla çoxlu əfsanələr və fərziyyələr yaranıb. Lakin onların hamısının sirli görünməsi elmi baxımdan izahının olmadığı anlamına gəlmir.Citypost.az xəbər verir ki, bu sirli nümunələr arasında ilk olaraq Voynich əlyazması xüsusi yer tutur. Təxminən XV əsrin sonu və ya XVI əsrin əvvəllərinə aid edilən bu qəribə kitab hazırda ABŞ-ın Yale Universitetinin Beinecke Nadir Kitablar və Əlyazmalar Kitabxanasında saxlanılır. Əlyazmanın...
25 Sentyabr 2026, 09:00
Qoz ağacının altında niyə bəzi bitkilər az olur?
Heç diqqət etmisinizmi ki, bəzi qoz ağaclarının altında digər ağacların ətrafı ilə müqayisədə bitkilər daha seyrək görünür? İlk baxışdan bunun səbəbi kifayət qədər sadə təsir bağışlayır. Qoz ağacının geniş və sıx yarpaqları günəş işığının torpağa çatmasını azaldır. Ağacın güclü kök sistemi isə torpaqdakı su və mineral maddələr uğrunda ətrafdakı bitkilərlə rəqabət aparır. Lakin qoz ağacının ətrafındakı bitki örtüyünün seyrək olmasının bununla bitməyən, daha maraqlı bir tərəfi də var.Citypost.az xəbər verir ki, qoz ağaclarının bəzi növləri digər bitkilərin inkişafına təsir göstərə bilən təbii kimyəvi birləşmələr əmələ gətirir. Bu maddələr arasında ən çox tanınanlardan biri juglondur. Xüsusilə qara qoz ağacı – Juglans...
24 Sentyabr 2026, 11:46
Özünü partladaraq koloniyasını qoruyan qarışqa
Təbiətdə sağ qalmaq uğrunda mübarizə bəzən o qədər qeyri-adi formalarda baş verir ki, insan bunu ilk eşidəndə inanmaqda çətinlik çəkir. Elə canlılar var ki, təhlükə qarşısında qaçmır, gizlənmir və hətta özünü müdafiə etmək üçün rəqibinə hücum da etmir. Bunun əvəzinə öz bədənini məhv edərək koloniyasının digər üzvlərini qorumağa çalışır. “Partlayan qarışqalar” kimi tanınan bəzi qarışqa növlərinin davranışı məhz belə heyrətamiz nümunələrdəndir.Citypost.az xəbər verir ki, bu qarışqalar əsasən Cənub-Şərqi Asiyanın tropik meşələrində yaşayan Colobopsis cinsinin müəyyən növləridir. Onların ən maraqlı xüsusiyyəti təhlükə zamanı istifadə etdikləri qeyri-adi müdafiə mexanizmidir. Elmi ədəbiyyatda bu davranış autotizis adlanır. Sadə dillə desək, qarışqa təhlükə ilə qarşılaşdıqda...
24 Sentyabr 2026, 10:18
Su yaddaşı həqiqətən mövcuddurmu? – Suyun keçmişini “xatırlaması” ilə bağlı MÜBAHİSƏ
Su həyatımızın ən adi və eyni zamanda ən sirli maddələrindən biridir. Onu içirik, yemək hazırlayırıq, təbiətdə müşahidə edirik və insan orqanizminin böyük hissəsinin sudan ibarət olduğunu bilirik. Lakin illərdir elmi və populyar mühitdə başqa bir iddia da müzakirə olunur: su əvvəllər təmasda olduğu maddələr haqqında məlumatı yadda saxlaya bilərmi?Citypost.az xəbər verir ki, “Su yaddaşı” adlandırılan nəzəriyyəyə görə, su müəyyən maddə ilə təmasda olduqdan və həmin maddə sonradan çoxsaylı seyreltmələrlə artıq məhlulda fiziki olaraq qalmadıqdan sonra belə, onun xüsusiyyətləri haqqında bir növ “iz” saxlaya bilər. Bu fikir xüsusilə homeopatiya ilə bağlı müzakirələrdə geniş yayılıb. Lakin burada mühüm məqam var: bu günə...
23 Sentyabr 2026, 10:30
