Xoruldama hansı hallarda təhlükəli xəstəliyin əlamətidir? – Həkimdən xəbərdarlıq

Xoruldama bir çox insan tərəfindən adi hal kimi qəbul edilsə də, bəzi hallarda ciddi sağlamlıq problemlərinin, xüsusilə də yuxu apnesinin əlaməti ola bilər. Burun çəpərinin əyriliyi, yumşaq damağın boşalması, dilin ölçüsü və artıq çəki xoruldamanın yaranmasına səbəb olan amillər sırasındadır. Əsas təhlükə isə yuxu zamanı tənəffüsün müvəqqəti dayanması və orqanizmin oksigenlə təminatının pozulmasıdır. Bəs xoruldamanın hansı hallarda xəstəlik hesab edilməsi mümkündür və problemin müalicəsi necə aparılır?

Mütəxəssis həkim Nuru Əliyev Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, xoruldama müxtəlif səbəblərdən yarana bilər və hər zaman ayrıca bir xəstəlik kimi qiymətləndirilməməlidir. Bununla belə, xoruldamanın müntəzəm xarakter alması, gecə ərzində nəfəsin dayanması və insanın səhərlər yorğun oyanması problemin daha ciddi araşdırılmasını zəruri edir.

Həkimin sözlərinə görə, xoruldama əsasən yuxu zamanı yuxarı tənəffüs yollarından keçən havanın yaratdığı titrəyiş nəticəsində meydana çıxır. İnsan yatarkən boğaz və yumşaq damaq ətrafındakı əzələlər boşalır. Tənəffüs yolları daraldıqda hava həmin nahiyədən keçərkən ətraf toxumalarda titrəyiş yarada və nəticədə xoruldama səsi meydana gələ bilər. Bu səsin intensivliyi və davamlılığı isə problemin səbəbindən, insanın anatomik xüsusiyyətlərindən və yuxu vəziyyətindən asılı olaraq dəyişir.

Nuru Əliyev qeyd edib ki, xoruldamanın yaranmasına burun çəpərinin əyriliyi, burun daxilindəki toxumaların böyüməsi, yumşaq damağın quruluşu və dilin ölçüsü təsir göstərə bilər. Burun tənəffüsünün çətinləşməsi də insanın yatarkən daha çox ağızdan nəfəs almasına və xoruldamanın güclənməsinə səbəb ola bilər. Bəzi hallarda yorğunluq və yuxu zamanı əzələlərin həddindən artıq boşalması da bu vəziyyətə təsir edir.

Artıq çəki də xoruldamanın əsas risk amillərindən biri hesab olunur. Boyun nahiyəsində piy toxumasının artması yuxarı tənəffüs yollarının daralmasına şərait yarada bilər. Bu isə hava axınının çətinləşməsinə, xoruldamanın güclənməsinə və bəzi insanlarda yuxu apnesi riskinin yüksəlməsinə səbəb ola bilər.

Xoruldama nə zaman təhlükəli hesab olunur?

Mütəxəssis vurğulayıb ki, xoruldamanın təhlükəli olub-olmadığını müəyyənləşdirmək üçün yalnız səsin yüksəkliyinə əsaslanmaq düzgün deyil. Əsas diqqət yetirilməli məqam yuxu zamanı tənəffüsün necə dəyişməsidir. Əgər insan xoruldayarkən nəfəsi müəyyən müddətə dayanır, daha sonra qəfil nəfəs alaraq və ya boğulurmuş kimi səslər çıxararaq oyanırsa, bu, obstruktiv yuxu apnesinin əlaməti ola bilər.

Yuxu apnesi zamanı yuxarı tənəffüs yolları yuxuda təkrar-təkrar daralır və ya tam bağlanır. Nəticədə hava axını azalır, yaxud müvəqqəti dayanır. Bu epizodlar gecə ərzində dəfələrlə təkrarlana və insanın yuxusunun keyfiyyətini ciddi şəkildə poza bilər. Bəzi insanlar gecə boyunca baş verən tənəffüs fasilələrini özləri hiss etməsələr də, onların yanında yatan şəxslər bu halları müşahidə edə bilərlər.

Həkimin sözlərinə görə, insanın mövqeyini dəyişməsinə baxmayaraq xoruldamanın davam etməsi də diqqət tələb edən məqamdır. Lakin təkcə bu əlamət yuxu apnesinin mövcudluğunu təsdiqləmir. Xoruldama ilə yanaşı nəfəsin dayanması, gecə tez-tez oyanma, səhərlər baş ağrısı, ağız quruluğu, gün ərzində yuxululuq, diqqətin zəifləməsi və daimi yorğunluq müşahidə edilirsə, mütləq həkimə müraciət etmək lazımdır.

Yuxu apnesi ürək-damar sisteminə necə təsir edir?

Nuru Əliyev bildirib ki, yuxu apnesi vaxtında aşkarlanmadıqda müxtəlif sağlamlıq problemlərinin yaranmasına və ya mövcud xəstəliklərin ağırlaşmasına şərait yarada bilər. Tənəffüsün təkrar-təkrar pozulması orqanizmdə oksigen səviyyəsinin azalmasına, yuxunun parçalanmasına və ürək-damar sisteminə əlavə yük düşməsinə səbəb olur.

Həmçinin oxuyun

Məşhur filmdəki aktrisa “Lotu Bəxtiyar”ın anası imiş – FOTO

Anar Bayramovun nazirliyə gətirdiyi KADR KİMDİR?

Mir Şahindən SƏRT SÖZLƏR

Ramizin qızı HARDADIR?

Müalicə edilməyən obstruktiv yuxu apnesi yüksək arterial təzyiq, ürək ritminin pozulması və digər ürək-damar problemləri ilə əlaqələndirilir. Həmçinin insult və digər ciddi damar xəstəlikləri ilə bağlı riskin artması mümkündür. Bununla yanaşı, keyfiyyətsiz yuxu gün ərzində diqqətin və iş qabiliyyətinin azalmasına, yaddaş və konsentrasiya problemlərinə gətirib çıxara bilər.

Xüsusilə sükan arxasında olan şəxslər üçün gündüz yuxululuğu ciddi təhlükə yaradır. Yuxu apnesi səbəbindən kifayət qədər dincələ bilməyən insanın reaksiyası zəifləyə və qəza riski arta bilər. Buna görə də xoruldamanı yalnız ailə üzvlərinin rahatlığını pozan səs kimi qiymətləndirmək düzgün deyil. Əgər problem tənəffüs pozuntusu ilə müşayiət olunursa, onun vaxtında araşdırılması vacibdir.

Xoruldamanın müalicəsi necə aparılır?

Həkimin sözlərinə görə, müalicə üsulu ilk növbədə xoruldamanın səbəbindən və xəstənin vəziyyətindən asılı olaraq müəyyənləşdirilir. Bütün xəstələrə eyni müalicə üsulunun tətbiq edilməsi düzgün yanaşma deyil. Əvvəlcə burun və boğaz nahiyəsi müayinə edilməli, tənəffüs yollarının vəziyyəti qiymətləndirilməli və yuxu apnesinin olub-olmadığı araşdırılmalıdır.

Artıq çəkisi olan insanlarda çəkinin azaldılması xoruldamanın zəifləməsinə və yuxu apnesinin ağırlığının azalmasına kömək edə bilər. Çəki itkisi tənəffüs yollarına düşən təzyiqi azaltmaqla nəfəsalmanı asanlaşdıra bilər. Bununla belə, arıqlamaq hər bir xəstədə problemi tam aradan qaldırmır. Xoruldamanın anatomik səbəbləri və ya yuxu apnesi davam edirsə, əlavə müayinə və müalicə tələb oluna bilər.

Yuxu vəziyyətinin dəyişdirilməsi də bəzi insanlarda faydalı ola bilər. Xüsusilə arxası üstə yatarkən xoruldaması artan şəxslərdə böyrü üstə yatmaq simptomları azalda bilər. Lakin bu üsul hər kəs üçün eyni nəticəni vermir və yuxu apnesi olan insanlarda tibbi müayinənin əvəzi sayıla bilməz.

Nuru Əliyev bildirib ki, burun çəpərinin əyriliyi, burun daxilindəki toxumaların böyüməsi, dilin ölçüsü və yumşaq damağın quruluşu ilə əlaqəli problemlər olduqda cərrahi müdaxilə məsələsi də nəzərdən keçirilə bilər. Bu zaman əməliyyatın məqsədi tənəffüs yollarında hava axınını məhdudlaşdıran anatomik maneələri aradan qaldırmaqdır. Lakin cərrahi müalicəyə ehtiyac olub-olmadığı müayinələrin nəticələrinə əsasən müəyyənləşdirilməlidir. Hər xoruldayan şəxsə əməliyyat tövsiyə edilmir və əməliyyatın nəticəsi problemin səbəbindən asılıdır.

Yuxu apnesi diaqnozu təsdiqlənən bəzi xəstələrdə isə davamlı müsbət hava təzyiqi yaradan CPAP cihazından istifadə tövsiyə oluna bilər. Bu cihaz yuxu zamanı tənəffüs yollarının açıq qalmasına kömək edir və xüsusilə obstruktiv yuxu apnesinin müalicəsində geniş istifadə olunur. Müalicə üsulunun seçimi xəstəliyin ağırlığına, yanaşı xəstəliklərə və fərdi xüsusiyyətlərə uyğun aparılmalıdır.

Mütəxəssis onu da diqqətə çatdırıb ki, xoruldama uzun müddət davam edirsə və ya tənəffüs fasilələri ilə müşayiət olunursa, problemin öz-özünə keçəcəyini gözləmək əvəzinə həkimə müraciət etmək daha doğrudur. Yuxu apnesinin müəyyənləşdirilməsi üçün həkim göstərişinə əsasən yuxu müayinəsi, o cümlədən polisomnoqrafiya aparıla bilər. Bu müayinə yuxu zamanı tənəffüsün, oksigen səviyyəsinin və digər göstəricilərin qiymətləndirilməsinə imkan verir.

Beləliklə, xoruldama hər zaman təhlükəli xəstəlik əlaməti olmasa da, onun nəfəsin dayanması, gündüz yuxululuğu və davamlı yorğunluqla müşayiət olunması ciddi yanaşma tələb edir. Artıq çəkinin azaldılması, uyğun həyat tərzi dəyişiklikləri, tibbi cihazlardan istifadə və zəruri hallarda cərrahi müdaxilə müalicə variantları arasında yer alır. Əsas məsələ xoruldamanın səbəbini düzgün müəyyənləşdirmək və müalicəni həkim məsləhəti əsasında seçməkdir.