Ata evini oğluna bağışlayıb vəfat edərsə, bacıların hüquqları necə müəyyən olunur?

Valideynlər sağlığında sahib olduqları əmlakı övladlarından birinə bağışlaya, digər övladlarına isə həmin əmlakdan pay ayırmaya bilərlər. Lakin belə hallarda valideyn vəfat etdikdən sonra digər vərəsələrin hüquqları ilə bağlı suallar yaranır. Xüsusilə ata evinin oğula bağışlanması, bağışlama müqaviləsinin rəsmiləşdirilməsi və üstündən bir neçə il keçməsi bacıların həmin evdən pay tələb etmək imkanlarına təsir göstərə bilər. Bəs ata sağlığında evini oğluna bağışlayıbsa və bağışlamadan dörd il sonra vəfat edibsə, digər övladlar həmin əmlakdan məcburi pay tələb edə bilərlərmi?

Mövzu ilə bağlı Citypost.az-a danışan vəkil Əminə İsmayılzadə bildirib ki, belə məsələlərdə ilk növbədə əmlakın hüquqi statusu, bağışlama müqaviləsinin nə vaxt və hansı qaydada rəsmiləşdirilməsi, eləcə də mübahisənin hansı hüquqi əsasla qaldırılması nəzərə alınmalıdır. Onun sözlərinə görə, valideynin sağlığında öz mülkiyyətində olan evi övladlarından birinə bağışlaması ilə həmin əmlakın ölümündən sonra miras kimi bölüşdürülməsi eyni hüquqi vəziyyət deyil.

Vəkil qeyd edib ki, əgər ata evini sağlığında oğluna bağışlayıb, bağışlama müqaviləsi qanunvericiliyə uyğun şəkildə rəsmiləşdirilib və mülkiyyət hüququ oğlun adına dövlət qeydiyyatına alınıbsa, həmin əmlak, bir qayda olaraq, artıq atanın ölümündən sonra açılan mirasın tərkibinə daxil olmur. Bu halda evin digər vərəsələr arasında miras əmlakı kimi bölüşdürülməsi məsələsi avtomatik şəkildə yaranmır.

Əminə İsmayılzadənin sözlərinə görə, valideynin sağlığında öz əmlakını övladlarından birinə bağışlaması digər övladların həmin əmlaka avtomatik mülkiyyət hüququ əldə etməsi demək deyil. Ata öz mülkiyyətində olan əmlak barəsində qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq sərəncam verə bilər. Buna görə də bacıların yalnız mərhumun övladları olmalarına əsaslanaraq bağışlanmış evdən mütləq pay tələb etmək hüququna malik olduqlarını söyləmək düzgün olmaz.

Vəkil bildirib ki, bu cür hallarda “məcburi pay” anlayışına da xüsusi diqqət yetirilməlidir. Məcburi pay vərəsəlik hüququ ilə bağlı qanunvericilikdə nəzərdə tutulan hüquqi institutdur və müəyyən şəxslərə mirasdan qanunla qorunan pay almaq imkanı verir. Lakin əmlakın sağlığında bağışlanması ilə həmin əmlakın miras kimi bölüşdürülməsi arasında hüquqi fərq var. Bağışlanmış evin məcburi payın hesablanmasına və ya vərəsələrin hüquqlarına təsir edib-etməməsi konkret vəziyyətə və tətbiq olunan qanun normalarına əsasən müəyyənləşdirilməlidir.

Əminə İsmayılzadə diqqətə çatdırıb ki, bağışlama müqaviləsinin rəsmiləşdirilməsindən dörd il keçməsi də özlüyündə bütün mümkün iddiaların müddətinin bitməsi anlamına gəlmir. Müddət məsələsi mübahisənin hansı hüquqi əsasla qaldırılmasından asılıdır. Məsələn, müqavilənin etibarsızlığı, mülkiyyət hüququnun tanınması və ya başqa əsasla irəli sürülən tələblər üçün fərqli hüquqi qaydalar tətbiq oluna bilər. Bu səbəbdən yalnız dörd ilin keçməsinə əsaslanaraq bacıların bütün hüquqlarını itirdiyini qəti şəkildə demək olmaz.

Həmçinin oxuyun

Məşhur filmdəki aktrisa “Lotu Bəxtiyar”ın anası imiş – FOTO

Anar Bayramovun nazirliyə gətirdiyi KADR KİMDİR?

Mir Şahindən SƏRT SÖZLƏR

Ramizin qızı HARDADIR?

Vəkilin sözlərinə görə, bağışlama müqaviləsi qanuni şəkildə bağlanıbsa, mülkiyyət hüququ dövlət qeydiyyatına alınıbsa və müqavilənin etibarlılığına dair əsaslı mübahisə yoxdursa, digər vərəsələrin həmin evi miras əmlakı kimi bölüşdürmək tələbinin təmin olunması üçün hüquqi əsas olmaya bilər. Bununla belə, müqavilənin bağlanması zamanı qanun pozuntusuna yol verilməsi, əmlak sahibinin iradəsi ilə bağlı problem və ya başqa hüquqi hallar barədə iddialar irəli sürülərsə, həmin məsələlər ayrıca araşdırılmalıdır.

O, həmçinin qeyd edib ki, mübahisə yarandıqda evin çıxarışı, bağışlama müqaviləsi, dövlət qeydiyyatı məlumatları və digər sənədlər mühüm əhəmiyyət daşıyır. Əmlakın həqiqətən atanın mülkiyyətində olub-olmaması, müqavilənin hansı tarixdə bağlanması, mülkiyyət hüququnun nə vaxt keçməsi və müqavilənin qanunvericiliyin tələblərinə uyğunluğu hüquqi qiymətləndirmə zamanı nəzərə alınmalıdır.

Beləliklə, ata evini sağlığında oğluna bağışlayıbsa və bu əməliyyat qanuni qaydada rəsmiləşdirilibsə, bacıların həmin evdən avtomatik olaraq pay tələb etmək hüququ yaranmır. Lakin bağışlama müqaviləsindən dörd il keçməsi onların mümkün hüquqi iddialarının müddətinin mütləq başa çatdığını da göstərmir. Hər bir halda məsələnin həlli müqavilənin hüquqi qüvvəsindən, əmlakın dövlət qeydiyyatından, iddianın əsasından və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan müddətlərdən asılıdır.

Vəkil Əminə İsmayılzadə bu cür mübahisələrlə üzləşən şəxslərə sənədləri hüquqi baxımdan araşdırmağı və konkret vəziyyətə uyğun məsləhət almağı tövsiyə edib. Çünki vərəsələrin hüquqları ilə bağlı məsələlərdə düzgün nəticəyə gəlmək üçün yalnız əmlakın kimə bağışlandığını və hadisədən neçə il keçdiyini deyil, işin bütün hüquqi hallarını nəzərə almaq vacibdir.

Yusif