Şəkər analizi verərkən hansı qaydalara əməl etmək lazımdır? – Həkimdən vacib xəbərdarlıq
Tibb 16 Noyabr 2026, 09:30
383
Qanda şəkərin səviyyəsinin düzgün müəyyən edilməsi yalnız laborator analizdən keçməklə bitmir. Müayinəyə hazırlıq qaydalarına əməl etmək, analizin hansı vaxtda verildiyini bilmək və nəticələri düzgün qiymətləndirmək olduqca vacibdir. Xüsusilə şəkərli diabetdən əziyyət çəkən və ev şəraitində qanda qlükozanın səviyyəsini mütəmadi ölçən şəxslər göstəricilərin nə ifadə etdiyini bilməlidirlər. Əks halda, yeməkdən sonra yüksələn şəkər səviyyəsi insanı əsassız narahat edə, bəzi hallarda isə normal görünən nəticə yanlış arxayınlıq yarada bilər.
Qastroenteroloq-terapevt Qüdrət Allahverdiyev Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, şəkər analizinin nəticəsini düzgün qiymətləndirmək üçün ilk növbədə onun hansı şəraitdə və nə vaxt aparıldığını nəzərə almaq lazımdır. Həkimin sözlərinə görə, analizdən əvvəl müəyyən qaydalara əməl olunması nəticələrin etibarlılığı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Mütəxəssis qeyd edib ki, acqarına qlükoza analizi verərkən ən azı 8 saat ərzində qida qəbul edilməməlidir. Bu müddətdə adi su içmək mümkündür. Analizin əvvəlcədən yemək yeyildikdən sonra verilməsi isə nəticənin fərqli olmasına səbəb ola bilər. Buna görə də laboratoriyada analiz verərkən onun acqarına, yoxsa yeməkdən sonra aparıldığını mütləq bildirmək lazımdır.
Həkim diqqətə çatdırıb ki, yeməkdən sonra qanda şəkərin səviyyəsinin yüksəlməsi təbii fizioloji prosesdir. Xüsusilə qida qəbulundan sonrakı ilk saatlarda qlükoza göstəricisi arta bilər. Daha sonra insulin hormonunun təsiri ilə şəkər səviyyəsi tədricən aşağı düşür. Lakin bu proses hər kəsdə eyni sürətlə baş vermir. Qəbul edilən qidanın tərkibi, miqdarı, fiziki aktivlik, insulin ifrazı və orqanizmin metabolik vəziyyəti nəticəyə təsir göstərir.Bu səbəbdən yeməkdən bir saat sonra ölçülən şəkər göstəricisini acqarına verilən analizlə müqayisə etmək düzgün deyil. Həmin nəticə yalnız ölçmənin aparıldığı vaxt və şərait nəzərə alınmaqla qiymətləndirilməlidir. Evdə qlükometr vasitəsilə ölçmə aparan şəxslər də cihazın göstərdiyi rəqəmi təkbaşına diaqnoz kimi qəbul etməməlidirlər.
Qüdrət Allahverdiyev vurğulayıb ki, qanda şəkərin normal səviyyəsi ilə bağlı qiymətləndirmə zamanı konkret göstəricilərə diqqət yetirilməlidir. Məsələn, acqarına qlükozanın 4-5 mmol/l civarında olması bir çox sağlam insan üçün adi göstərici hesab olunur. Lakin nəticənin 5,5 mmol/l olması avtomatik olaraq insulin müqavimətinin mövcudluğunu göstərmir. Belə bir nəticə yalnız əlavə müayinələr və digər klinik göstəricilərlə birlikdə dəyərləndirilməlidir.
Həkimin sözlərinə görə, şəkərli diabet diaqnozu olan şəxslərdə qanda qlükoza göstəriciləri fərqli ola bilər. Bəzi xəstələrdə şəkər səviyyəsi uzun müddət yüksək qalır, bəzilərində isə müalicə və qidalanma rejiminin təsiri ilə daha aşağı göstəricilər əldə olunur. Buna görə də diabet xəstəsinin analiz nəticəsini sağlam insan üçün nəzərdə tutulan göstəricilərlə birbaşa müqayisə etmək doğru deyil. Hər bir xəstə üçün hədəf şəkər səviyyəsi onun yaşı, xəstəliyin müddəti, yanaşı xəstəlikləri və ümumi sağlamlıq vəziyyəti nəzərə alınmaqla həkim tərəfindən müəyyənləşdirilməlidir.
Mütəxəssis əlavə edib ki, bəzi insanlar evdə şəkər ölçərkən nəticənin aşağı düşməsinə sevinir və bunun xəstəliyin tam nəzarət altına alınması anlamına gəldiyini düşünürlər. Halbuki qlükometrdə bir dəfə normal və ya aşağı göstəricinin qeydə alınması diabetin nəzarətdə olduğunu sübut etmir. Eyni zamanda, davamlı yüksək göstəricilər də ciddi diqqət tələb edir. Xəstəliyin ümumi vəziyyətini qiymətləndirmək üçün təkcə bir ölçmə deyil, müxtəlif vaxtlarda aparılan analizlər və digər müayinələrin nəticələri nəzərə alınmalıdır.Bu baxımdan HbA1c analizi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Qlikohemoqlobin kimi tanınan bu göstərici son təxminən üç ay ərzində qanda şəkərin orta səviyyəsi barədə məlumat verir. Laboratoriyada HbA1c göstəricisinin 6,5 faiz və ya daha yüksək olması diabetin diaqnostik meyarlarından biridir. Lakin diaqnozun təsdiqlənməsi üçün həkim digər klinik məlumatları və lazım gəldikdə təkrar analizləri də nəzərə alır.
Həmçinin oxuyun
Qüdrət Allahverdiyev böyrəklərin də orqanizmdə qlükoza mübadiləsi ilə əlaqəli proseslərdə iştirak etdiyini diqqətə çatdırıb. Böyrəklər qanın süzülməsində, qlükozanın geri sorulmasında və orqanizmin daxili tarazlığının qorunmasında mühüm rol oynayır. Lakin qanda şəkərin aşağı düşməsini birbaşa böyrək yumaqcıqlarının zədələnməsi kimi qiymətləndirmək düzgün deyil. Aşağı qlükoza göstəricisinin müxtəlif səbəbləri ola bilər və bu vəziyyət ayrıca araşdırılmalıdır.Diabet xəstələrində böyrək sağlamlığının qiymətləndirilməsi üçün kreatinin, eGFR və sidikdə albumin kimi göstəricilər yoxlanıla bilər. Xüsusilə uzun müddət davam edən yüksək qan şəkəri böyrəklərin zədələnməsi riskini artıra bilər. Buna görə diabetli şəxslərin yalnız qlükoza səviyyəsini deyil, böyrəklərin fəaliyyətini də mütəmadi nəzarətdə saxlaması vacibdir.
Həkimlər xatırladırlar ki, qanda şəkərin ölçülməsi zamanı cihazın düzgün istifadəsi də nəticəyə təsir göstərir. Ölçmədən əvvəl əllər yuyulmalı və qurudulmalı, test zolaqlarının istifadə müddəti yoxlanılmalı, qlükometrin təlimatlarına əməl edilməlidir. Gözlənilməz nəticə əldə olunduqda ölçməni təkrarlamaq və nəticəni laborator analizlə dəqiqləşdirmək məqsədəuyğundur.
Qastroenteroloq-terapevt Qüdrət Allahverdiyev vurğulayıb ki, şəkər göstəricilərinin düzgün qiymətləndirilməsi üçün yalnız rəqəmlərə əsaslanmaq kifayət deyil. Analizin hansı vaxtda verilməsi, insanın qidalanması, mövcud xəstəlikləri və digər laborator göstəricilər birlikdə nəzərə alınmalıdır. Şəkərli diabetdən əziyyət çəkən şəxslər isə müalicə və qidalanma rejimini özbaşına dəyişməməli, nəticələri mütəmadi olaraq həkimlə müzakirə etməlidirlər.
Yeganə
Uşaqlarda D vitamini çatışmazlığı niyə yaranır? – Pediatrdan valideynlərə vacib xəbərdarlıq
Uşaqların sağlam böyüməsi, sümük və dişlərinin normal inkişafı, eləcə də orqanizmdə kalsium-fosfor mübadiləsinin düzgün tənzimlənməsi üçün D vitamini mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu vitaminin çatışmazlığı xüsusilə körpəlik və erkən uşaqlıq dövründə ciddi problemlərə yol aça bilər. Bəzi hallarda D vitamini çatışmazlığı uşaq hələ ana bətnində olarkən formalaşmağa başlayır, digər hallarda isə doğuşdan sonra düzgün qidalanmama, günəş işığından kifayət qədər faydalanmama və ya müəyyən sağlamlıq problemləri nəticəsində meydana çıxır.Pediatr Mahir Məmmədov Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, uşaqlarda D vitamini çatışmazlığının yaranmasına bir sıra amillər təsir göstərir. Xüsusilə vaxtından əvvəl doğulmuş körpələr, hamiləlik dövründə anasında D vitamini çatışmazlığı olan uşaqlar və qidalanması düzgün təşkil...
16 Noyabr 2026, 08:30
Diş ətindəki ağrısız şişkinlik təhlükəli xəstəliyin əlaməti ola bilər – Stomatoloqdan xəbərdarlıq
Diş ətində yaranan kiçik şişkinlik, qızartı və ya digər dəyişikliklər bir çox insan tərəfindən ciddi qəbul edilmir. Xüsusilə ağrı olmadığı zaman insanlar bu əlamətlərin öz-özünə keçəcəyini düşünərək stomatoloqa müraciəti təxirə salırlar. Halbuki diş ətində müşahidə olunan kiçik bir şişkinlik bəzən dişin kök nahiyəsində və ya ətraf toxumalarda gedən iltihabi prosesin göstəricisi ola bilər. Belə problemlər vaxtında aşkarlanmadıqda dişin ətrafındakı yumşaq toxumaların və sümük toxumasının zədələnməsinə, hətta dişin itirilməsinə gətirib çıxara bilər.Bəs diş ətində ağrı verməyən şişkinlik hansı xəstəliklərdən xəbər verir? Bu əlamət nə zaman təhlükəli hesab olunur və dişi itirmək riskinin qarşısını almaq üçün hansı tədbirlər görülməlidir?Mövzu ilə bağlı stomatoloq...
13 Noyabr 2026, 10:30
Sinə ağrısını özbaşına reflüks hesab etməyin – Qastroenteroloqdan xəbərdarlıq
Mədə-bağırsaq sistemi xəstəlikləri müasir dövrdə geniş yayılmış sağlamlıq problemləri sırasındadır. Xüsusilə qastroezofageal reflüks xəstəliyi (QERX) insanların gündəlik həyat keyfiyyətinə ciddi təsir göstərən problemlərdən biridir. Mədə turşusunun qida borusuna geri qayıtması nəticəsində yaranan bu xəstəlik qıcqırma, döş sümüyü arxasında yanma, boğaza acı və ya turş mayenin gəlməsi, göynəmə kimi əlamətlərlə özünü göstərə bilər. Bəzi insanlar bu şikayətləri adi həzm pozuntusu hesab edərək uzun müddət həkimə müraciət etmir, apteklərdən özbaşına dərman alaraq qəbul edirlər. Lakin simptomların müvəqqəti azalması xəstəliyin tam müalicə olunduğu anlamına gəlmir.Mövzu ilə bağlı qastroenteroloq Şahnaz Atayeva Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, gündəlik tibbi praktikada reflüks və digər xroniki mədə-bağırsaq xəstəliklərindən...
13 Noyabr 2026, 09:30
Ailə insanı gündəlik stressdən necə qoruyur? – Kardioloq-terapevtdən maraqlı açıqlama
Müasir dövrdə insanların gündəlik həyatı gərginlik, məsuliyyət, iş qayğıları və müxtəlif problemlərlə müşayiət olunur. İnsan hər gün həm sosial münasibətlərdə, həm iş həyatında, həm də şəxsi müstəvidə müəyyən çətinliklərlə üzləşir. Bu gərginliyin öhdəsindən gəlmək üçün isə onun etibar edə biləcəyi, özünü rahat və təhlükəsiz hiss etdiyi bir mühitə ehtiyacı var. Belə mühitin əsasını çox vaxt ailə təşkil edir. Sağlam ailə münasibətləri insanın emosional tarazlığını qorumağa, stressin təsirlərini azaltmağa və gündəlik çətinliklər qarşısında daha güclü olmağa kömək edə bilər.Bəs ailə insanın stressdən qorunmasında hansı rolu oynayır? Ailə daxilində mənəvi dəstəyin və qarşılıqlı anlaşmanın olmaması insanın psixoloji vəziyyətinə necə təsir göstərir? Ailədə...
13 Noyabr 2026, 08:30
İnqalyasiya uşaqlara zərərlidirmi, asılılıq yaradırmı? – Pediatrdan valideynlərə vacib xəbərdarlıq
Uşaqlarda öskürək, bronxit, bronxial astma və digər tənəffüs sistemi xəstəlikləri zamanı istifadə olunan müalicə üsullarından biri də inqalyasiyadır. Xüsusilə soyuqdəymə və respirator infeksiyaların artdığı dövrlərdə valideynlər uşaqlarına inqalyasiya etdirməyə üstünlük verirlər. Lakin bu üsulla bağlı cəmiyyətdə bir sıra suallar və yanlış təsəvvürlər mövcuddur. Bəzi valideynlər inqalyasiyanın uşağın ağciyərlərinə zərər verəcəyindən, digərləri isə uzun müddət istifadə edildikdə asılılıq yaradacağından narahat olurlar. Əslində, inqalyasiya düzgün dərman, uyğun doza və həkim göstərişi ilə tətbiq edildikdə tənəffüs yolu xəstəliklərinin müalicəsində faydalı üsullardan biri hesab olunur.Pediatr Günay Rəsulova bu barədə Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, inqalyasiya müasir tibbdə geniş istifadə edilən müalicə üsullarındandır və onun əsas...
12 Noyabr 2026, 11:00
Təkrarlanan boğulma tutmaları panik atak yaradır? – ALLERQOLOQ CAVAB VERDİ
Bronxial astma yalnız tənəffüs yollarına təsir göstərən xəstəlik deyil, uzun müddət nəzarətsiz qaldıqda insanın psixoloji vəziyyətinə və gündəlik həyatına da ciddi təsir edə bilər. Xüsusilə təkrarlanan boğulma tutmaları, nəfəs darlığı və hava çatışmazlığı hissi yaşayan xəstələrdə zamanla güclü təşviş, həyəcan və panik atak əlamətləri meydana çıxa bilər. Belə insanlar hər an yenidən boğulma tutması keçirəcəklərindən, nəfəs ala bilməyəcəklərindən, hətta həyatlarını itirəcəklərindən qorxurlar.Allerqoloq Gülnar Quliyeva bu barədə Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, bronxial astmadan uzun müddət əziyyət çəkən, lakin düzgün və davamlı müalicə almayan pasiyentlərdə belə psixoloji problemlərə tez-tez rast gəlinir. Onun sözlərinə görə, təkrarlanan boğulma tutmaları xəstələrdə yalnız fiziki narahatlıq yaratmır,...
12 Noyabr 2026, 10:00