Uşaqlarda D vitamini çatışmazlığı niyə yaranır? – Pediatrdan valideynlərə vacib xəbərdarlıq
Tibb 16 Noyabr 2026, 08:30
373
Uşaqların sağlam böyüməsi, sümük və dişlərinin normal inkişafı, eləcə də orqanizmdə kalsium-fosfor mübadiləsinin düzgün tənzimlənməsi üçün D vitamini mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu vitaminin çatışmazlığı xüsusilə körpəlik və erkən uşaqlıq dövründə ciddi problemlərə yol aça bilər. Bəzi hallarda D vitamini çatışmazlığı uşaq hələ ana bətnində olarkən formalaşmağa başlayır, digər hallarda isə doğuşdan sonra düzgün qidalanmama, günəş işığından kifayət qədər faydalanmama və ya müəyyən sağlamlıq problemləri nəticəsində meydana çıxır.
Pediatr Mahir Məmmədov Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, uşaqlarda D vitamini çatışmazlığının yaranmasına bir sıra amillər təsir göstərir. Xüsusilə vaxtından əvvəl doğulmuş körpələr, hamiləlik dövründə anasında D vitamini çatışmazlığı olan uşaqlar və qidalanması düzgün təşkil edilməyən körpələr bu baxımdan risk qrupuna daxildirlər.
Həkimin sözlərinə görə, vaxtından əvvəl doğulan uşaqlarda D vitamini ehtiyatı daha az ola bilər. Bunun əsas səbəblərindən biri dölün hamiləliyin son dövrlərində anadan aldığı D vitamini və digər mineral ehtiyatlarının əhəmiyyətli hissəsinin formalaşmasıdır. Hamiləlik vaxtından əvvəl başa çatdıqda körpə həmin ehtiyatları kifayət qədər toplaya bilmir. Bu səbəbdən vaxtından əvvəl doğulmuş uşaqlarda D vitamini çatışmazlığı riski daha yüksək olur və onların qidalanması, vitamin təminatı pediatr tərəfindən xüsusi nəzarətdə saxlanılmalıdır.
Pediatrın sözlərinə görə, doğuşdan sonra yaranan D vitamini çatışmazlığının əsas səbəblərindən biri körpənin gündəlik tələbatının qidalanma vasitəsilə tam ödənilməməsidir. Xüsusilə yalnız ana südü ilə qidalanan uşaqlarda bu məsələyə diqqət yetirilməlidir. Çünki ana südünün tərkibində D vitamininin miqdarı, adətən, körpənin gündəlik ehtiyacını qarşılamaq üçün kifayət etmir. Bir litr ana südündə orta hesabla 60-70 beynəlxalq vahid D vitamini ola bilər. Halbuki körpələrin əksəriyyəti üçün həyatın ilk ilində gündəlik 400 beynəlxalq vahid D vitamini tövsiyə edilir. Buna görə də yalnız ana südü ilə qidalanan körpələrə, bir qayda olaraq, əlavə D vitamini verilməsi tövsiyə olunur.
Həkim diqqətə çatdırıb ki, günəş işığı D vitamininin orqanizmdə sintezində mühüm rol oynayır. Lakin uşağın günəş altında qalma müddətini əsas götürərək onun D vitamini ehtiyacının tam ödənildiyini söyləmək mümkün deyil. Çünki bu prosesə fəsil, coğrafi mövqe, günün saatı, hava şəraiti, dəri xüsusiyyətləri və digər amillər təsir göstərir. Xüsusilə körpələrin dərisi həssas olduğundan onları uzun müddət birbaşa günəş şüaları altında saxlamaq təhlükəli ola bilər. Təmiz havada gəzinti uşağın ümumi sağlamlığı üçün faydalıdır, lakin D vitamini çatışmazlığının qarşısını almaq üçün həkimin tövsiyə etdiyi vitamin təminatını əvəz etmir. Bundan başqa, qaraciyər və böyrək xəstəlikləri də D vitamininin orqanizmdə aktiv formaya çevrilməsi prosesinə təsir göstərə bilər. D vitamini əvvəlcə qaraciyərdə, daha sonra isə böyrəklərdə müəyyən dəyişikliklərə uğrayaraq orqanizmin istifadə edə biləcəyi aktiv formaya çevrilir. Bu orqanların fəaliyyətində ciddi problem olduqda vitaminin normal metabolizmi pozula bilər. Nəticədə uşağın orqanizmində kalsium-fosfor tarazlığı dəyişə, sümük toxumasının inkişafı və möhkəmlənməsi çətinləşə bilər. D vitamini çatışmazlığı hər zaman ilkin mərhələdə aydın əlamətlərlə özünü göstərmir. Bəzi uşaqlarda narahatlıq, yuxu problemləri, həddindən artıq tərləmə, əzələ zəifliyi və inkişafla bağlı müəyyən dəyişikliklər müşahidə oluna bilər. Lakin bu əlamətlər yalnız D vitamini çatışmazlığına xas deyil və başqa səbəblərlə də əlaqəli ola bilər. Buna görə də valideynlər hər hansı əlamət əsasında özbaşına diaqnoz qoymamalı, pediatrın müayinəsinə müraciət etməlidirlər.
Mahir Məmmədov valideynlərə tövsiyə edib ki, uşaqların qidalanmasına və vitamin təminatına xüsusi diqqət yetirsinlər. Körpələrə D vitamini verilməsi məsələsi doğuşdan sonrakı dövrdə pediatrla müzakirə olunmalı, preparatın dozası və istifadə müddəti həkim tərəfindən müəyyən edilməlidir. Vaxtından əvvəl doğulmuş, bağırsaq sorulma problemi və ya digər xroniki xəstəlikləri olan uşaqlarda isə fərdi yanaşma xüsusilə vacibdir.
Həmçinin oxuyun
Beləliklə, D vitamini çatışmazlığı uşaqlarda yalnız qidalanma ilə bağlı problem deyil, həm də hamiləlik dövründən başlayaraq müxtəlif amillərin təsiri ilə formalaşa bilən sağlamlıq məsələsidir. Vaxtında aşkarlanmayan çatışmazlıq sümük inkişafına və kalsium-fosfor mübadiləsinə mənfi təsir göstərə bilər. Buna görə də valideynlər uşağın vitamin ehtiyacını özbaşına deyil, pediatrın tövsiyələri əsasında təmin etməli, profilaktik tədbirləri və müayinələri diqqətdən kənarda saxlamamalıdırlar.
Əli
Diş ətindəki ağrısız şişkinlik təhlükəli xəstəliyin əlaməti ola bilər – Stomatoloqdan xəbərdarlıq
Diş ətində yaranan kiçik şişkinlik, qızartı və ya digər dəyişikliklər bir çox insan tərəfindən ciddi qəbul edilmir. Xüsusilə ağrı olmadığı zaman insanlar bu əlamətlərin öz-özünə keçəcəyini düşünərək stomatoloqa müraciəti təxirə salırlar. Halbuki diş ətində müşahidə olunan kiçik bir şişkinlik bəzən dişin kök nahiyəsində və ya ətraf toxumalarda gedən iltihabi prosesin göstəricisi ola bilər. Belə problemlər vaxtında aşkarlanmadıqda dişin ətrafındakı yumşaq toxumaların və sümük toxumasının zədələnməsinə, hətta dişin itirilməsinə gətirib çıxara bilər.Bəs diş ətində ağrı verməyən şişkinlik hansı xəstəliklərdən xəbər verir? Bu əlamət nə zaman təhlükəli hesab olunur və dişi itirmək riskinin qarşısını almaq üçün hansı tədbirlər görülməlidir?Mövzu ilə bağlı stomatoloq...
13 Noyabr 2026, 10:30
Sinə ağrısını özbaşına reflüks hesab etməyin – Qastroenteroloqdan xəbərdarlıq
Mədə-bağırsaq sistemi xəstəlikləri müasir dövrdə geniş yayılmış sağlamlıq problemləri sırasındadır. Xüsusilə qastroezofageal reflüks xəstəliyi (QERX) insanların gündəlik həyat keyfiyyətinə ciddi təsir göstərən problemlərdən biridir. Mədə turşusunun qida borusuna geri qayıtması nəticəsində yaranan bu xəstəlik qıcqırma, döş sümüyü arxasında yanma, boğaza acı və ya turş mayenin gəlməsi, göynəmə kimi əlamətlərlə özünü göstərə bilər. Bəzi insanlar bu şikayətləri adi həzm pozuntusu hesab edərək uzun müddət həkimə müraciət etmir, apteklərdən özbaşına dərman alaraq qəbul edirlər. Lakin simptomların müvəqqəti azalması xəstəliyin tam müalicə olunduğu anlamına gəlmir.Mövzu ilə bağlı qastroenteroloq Şahnaz Atayeva Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, gündəlik tibbi praktikada reflüks və digər xroniki mədə-bağırsaq xəstəliklərindən...
13 Noyabr 2026, 09:30
Ailə insanı gündəlik stressdən necə qoruyur? – Kardioloq-terapevtdən maraqlı açıqlama
Müasir dövrdə insanların gündəlik həyatı gərginlik, məsuliyyət, iş qayğıları və müxtəlif problemlərlə müşayiət olunur. İnsan hər gün həm sosial münasibətlərdə, həm iş həyatında, həm də şəxsi müstəvidə müəyyən çətinliklərlə üzləşir. Bu gərginliyin öhdəsindən gəlmək üçün isə onun etibar edə biləcəyi, özünü rahat və təhlükəsiz hiss etdiyi bir mühitə ehtiyacı var. Belə mühitin əsasını çox vaxt ailə təşkil edir. Sağlam ailə münasibətləri insanın emosional tarazlığını qorumağa, stressin təsirlərini azaltmağa və gündəlik çətinliklər qarşısında daha güclü olmağa kömək edə bilər.Bəs ailə insanın stressdən qorunmasında hansı rolu oynayır? Ailə daxilində mənəvi dəstəyin və qarşılıqlı anlaşmanın olmaması insanın psixoloji vəziyyətinə necə təsir göstərir? Ailədə...
13 Noyabr 2026, 08:30
İnqalyasiya uşaqlara zərərlidirmi, asılılıq yaradırmı? – Pediatrdan valideynlərə vacib xəbərdarlıq
Uşaqlarda öskürək, bronxit, bronxial astma və digər tənəffüs sistemi xəstəlikləri zamanı istifadə olunan müalicə üsullarından biri də inqalyasiyadır. Xüsusilə soyuqdəymə və respirator infeksiyaların artdığı dövrlərdə valideynlər uşaqlarına inqalyasiya etdirməyə üstünlük verirlər. Lakin bu üsulla bağlı cəmiyyətdə bir sıra suallar və yanlış təsəvvürlər mövcuddur. Bəzi valideynlər inqalyasiyanın uşağın ağciyərlərinə zərər verəcəyindən, digərləri isə uzun müddət istifadə edildikdə asılılıq yaradacağından narahat olurlar. Əslində, inqalyasiya düzgün dərman, uyğun doza və həkim göstərişi ilə tətbiq edildikdə tənəffüs yolu xəstəliklərinin müalicəsində faydalı üsullardan biri hesab olunur.Pediatr Günay Rəsulova bu barədə Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, inqalyasiya müasir tibbdə geniş istifadə edilən müalicə üsullarındandır və onun əsas...
12 Noyabr 2026, 11:00
Təkrarlanan boğulma tutmaları panik atak yaradır? – ALLERQOLOQ CAVAB VERDİ
Bronxial astma yalnız tənəffüs yollarına təsir göstərən xəstəlik deyil, uzun müddət nəzarətsiz qaldıqda insanın psixoloji vəziyyətinə və gündəlik həyatına da ciddi təsir edə bilər. Xüsusilə təkrarlanan boğulma tutmaları, nəfəs darlığı və hava çatışmazlığı hissi yaşayan xəstələrdə zamanla güclü təşviş, həyəcan və panik atak əlamətləri meydana çıxa bilər. Belə insanlar hər an yenidən boğulma tutması keçirəcəklərindən, nəfəs ala bilməyəcəklərindən, hətta həyatlarını itirəcəklərindən qorxurlar.Allerqoloq Gülnar Quliyeva bu barədə Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, bronxial astmadan uzun müddət əziyyət çəkən, lakin düzgün və davamlı müalicə almayan pasiyentlərdə belə psixoloji problemlərə tez-tez rast gəlinir. Onun sözlərinə görə, təkrarlanan boğulma tutmaları xəstələrdə yalnız fiziki narahatlıq yaratmır,...
12 Noyabr 2026, 10:00
Təmiz angioqrafiya ürək problemini tam istisna etmir – KARDİOLOQDAN XƏBƏRDARLIQ
Sinədə göynəmə, yanma və ağrı şikayətləri ilə həkimə müraciət edən bəzi xəstələrdə aparılan müayinələr gözlənilməz nəticə ortaya çıxarır. Belə ki, xəstənin fiziki yüklənmə zamanı ürəyində qan dövranı pozuntusuna işarə edən əlamətlər müşahidə olunur, treadmill testinin nəticəsi müsbət çıxır. Lakin daha sonra aparılan koronar angioqrafiya zamanı ürəyi qidalandıran əsas damarlarda hər hansı ciddi daralma və ya tıxanıqlıq aşkarlanmır. Bu isə xəstələrdə haqlı olaraq sual yaradır: Əgər ürək damarları təmizdirsə, bəs sinədəki ağrı və yanmanın səbəbi nədir?Kardioloq Sahilə Tacəddinova bu barədə Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, belə hallarda söhbət ürəyin kiçik damarlarında qan dövranının pozulması ilə əlaqəli olan və kardiologiyada mikrovaskulyar angina, yaxud...
12 Noyabr 2026, 09:00