Bizə yazın

Baku

-°C

USD

-

Boşandıqdan sonra aliment ödəmək məcburidirmi? – Vəkildən AÇIQLAMA

Hüquq 20 Noyabr 2026, 10:00

513

Boşanma prosesindən sonra aliment öhdəliyi cəmiyyətdə müzakirə olunan məsələlərdən biri olaraq qalır. Xüsusilə sosial şəbəkələrdə bəzi şəxslər “Həyat yoldaşımdan boşanmışamsa, nə üçün ona aliment ödəməliyəm?”, “Aliment ləğv olunsa, boşanmaların sayı da azalar” kimi fikirlər səsləndirirlər. Bəzən alimentin keçmiş həyat yoldaşına verilən maddi vəsait olduğu düşünülür. Halbuki qanunvericilikdə alimentin əsas məqsədi valideynlərdən birini maddi cəhətdən təmin etmək deyil, uşağın saxlanılması və onun zəruri ehtiyaclarının qarşılanmasıdır. Valideynlərin nikah münasibətlərinə xitam verməsi onların övladları qarşısında daşıdıqları hüquq və vəzifələri aradan qaldırmır.

Vəkil Bahar Dünyamalıyeva Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, aliment məsələsinə münasibət bildirərkən ilk növbədə valideynlərin uşaqlar qarşısında daşıdıqları qanuni öhdəlik nəzərə alınmalıdır. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsinin 75-ci maddəsinə əsasən, valideynlər yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlarını saxlamağa borcludurlar. Bu öhdəlik valideynlərin nikahda olub-olmamasından, birlikdə yaşayıb-yaşamamasından və ya nikahlarının pozulmasından asılı deyil.

Vəkil qeyd edib ki, uşaq dünyaya gəldiyi andan etibarən onun saxlanılması, tərbiyəsi, təhsili, sağlamlığının qorunması və digər zəruri ehtiyaclarının təmin edilməsi valideynlərin məsuliyyətidir. Ana və ata nikah münasibətlərini davam etdirdikləri müddətdə də bu vəzifələri daşıyırlar. Boşanma baş verdikdə isə həmin məsuliyyət valideynlərdən yalnız birinin üzərinə düşmür. Uşağın yanında qalan valideyn gündəlik qaydada onun qayğısını çəkirsə, digər valideyn də maddi təminatda iştirak etməlidir.

Bahar Dünyamalıyevanın sözlərinə görə, alimentin tutulması zərurəti valideynlərdən birinin uşağın saxlanılmasında iştirak etmədiyi və ya bu öhdəliyi könüllü şəkildə yerinə yetirmədiyi hallarda yaranır. Əgər ana və ata öz aralarında razılığa gələrək uşağın bütün ehtiyaclarını qarşılayır, onun saxlanılması üçün maddi vəsaiti könüllü şəkildə təmin edirlərsə, ayrıca aliment tələbi irəli sürülməsinə ehtiyac olmaya bilər. Lakin valideynlərdən biri bu məsuliyyətdən yayınırsa, digər valideyn uşağın hüquqlarının qorunması üçün aliment tələb edə bilər.

Mütəxəssis vurğulayıb ki, aliment keçmiş həyat yoldaşına verilən şəxsi maddi yardım kimi başa düşülməməlidir. Burada əsas məqsəd uşağın mənafeyinin qorunmasıdır. Çünki valideynlərin boşanması uşağın gündəlik xərclərini, qidalanma, geyim, təhsil, müalicə və digər ehtiyaclarını aradan qaldırmır. Uşaq hər iki valideynin övladı olaraq qalır və onların hər ikisi onun maddi təminatında iştirak etməlidir.

Vəkil alimentin tutulmasının qanunvericilikdə iki əsas qaydada həyata keçirilə bildiyini bildirib. Birinci halda valideynlər öz aralarında alimentin ödənilməsi ilə bağlı razılığa gələ bilərlər. Bu razılaşma notariat qaydasında təsdiqlənmiş saziş formasında rəsmiləşdirilir. Sazişdə alimentin məbləği, ödənilmə qaydası, müddəti və tərəflərin razılaşdırdığı digər şərtlər müəyyən edilə bilər. Beləliklə, valideynlər məsələni məhkəmə mübahisəsinə çevirmədən, qarşılıqlı razılıq əsasında həll edə bilərlər.

İkinci halda isə valideynlər arasında alimentlə bağlı razılıq əldə olunmadıqda, uşağın yanında qalan valideyn məhkəməyə müraciət edə bilər. Məhkəmə təqdim edilən tələbi, işin hallarını və qanunvericiliyin müvafiq müddəalarını nəzərə alaraq alimentin tutulması barədə qərar qəbul edə bilər. Bu zaman əsas diqqət uşağın hüquqlarının və maddi təminatının qorunmasına yönəldilir.

Bahar Dünyamalıyeva qeyd edib ki, alimentin məbləği də hər bir halda eyni qaydada müəyyən edilmir. Qanunvericilik alimentin valideynin qazancına və ya digər gəlirlərinə uyğun olaraq müəyyən hissə şəklində, yaxud sabit pul məbləğində tutulmasını nəzərdə tutur. Hansı üsulun tətbiq ediləcəyi konkret vəziyyətdən, valideynin gəlirlərindən və məhkəməyə təqdim olunan tələbdən asılıdır.

Ailə Məcəlləsinin 76-cı maddəsinə əsasən, məhkəmə qaydasında uşaqlar üçün aliment tutularkən ümumi qayda olaraq bir uşağa görə valideynin qazancının və başqa gəlirlərinin dörddə biri, iki uşağa görə üçdə biri, üç və daha çox uşağa görə isə yarısı müəyyən edilir. Bununla belə, bu nisbətlər hər bir işdə dəyişməz və avtomatik tətbiq olunan məbləğ kimi qəbul edilməməlidir. Məhkəmə tərəflərin maddi və ailə vəziyyətini, eləcə də diqqətəlayiq digər halları nəzərə alaraq alimentin miqdarını artıra və ya azalda bilər.

Vəkilin sözlərinə görə, alimentin sabit pul məbləğində müəyyən edilməsi də mümkündür. Xüsusilə valideynin müntəzəm gəliri olmadıqda, qazancı dəyişkən olduqda və ya gəlirinin bir hissəsini natura formasında aldığı hallarda sabit məbləğ məsələsi gündəmə gələ bilər. Bu üsul uşağın maddi təminatının davamlılığını qorumaq baxımından əhəmiyyətlidir. Çünki valideynin rəsmi iş yerinin olmaması və ya əməkhaqqı almaması onun uşağı saxlamaq öhdəliyini avtomatik aradan qaldırmır.

Cəmiyyətdə tez-tez səsləndirilən “İşləmirəmsə, alimenti necə ödəyəcəyəm?” sualına münasibət bildirən mütəxəssis qeyd edib ki, işsiz olmaq aliment öhdəliyindən azad edilmək üçün əsas hesab olunmur. Valideynin gəlirinin olmaması uşağın saxlanılması məsuliyyətinin də aradan qalxması demək deyil. Belə hallarda alimentin hansı qaydada və hansı məbləğdə tutulacağı işin konkret hallarına uyğun müəyyənləşdirilir. Buna görə də alimentlə bağlı mübahisələrdə valideynin yalnız rəsmi əməkhaqqısı deyil, ümumi maddi vəziyyəti və digər əhəmiyyətli hallar da nəzərə alınmalıdır.

Bahar Dünyamalıyeva diqqətə çatdırıb ki, alimentin məbləğini məhkəmə öz təşəbbüsü ilə deyil, tərəfin irəli sürdüyü tələb və işin materialları əsasında qiymətləndirir. Yəni aliment tələb edən şəxs məhkəməyə müraciət edərkən tələbinin hansı formada olmasını göstərməlidir. O, qanunvericilikdə nəzərdə tutulan qaydada gəlirin müəyyən hissəsinin tutulmasını və ya sabit pul məbləğinin müəyyən edilməsini tələb edə bilər. Məhkəmə isə təqdim olunan sübutları və qanunun tələblərini nəzərə alaraq müvafiq qərar qəbul edir.

Vəkil hesab edir ki, aliment məsələsinə yalnız boşanmış valideynlər arasındakı münasibətlər prizmasından yanaşmaq düzgün deyil. Çünki bu mübahisənin əsas tərəfi uşağın hüquqlarıdır. Valideynlər arasında münasibətlər pozula, tərəflər ayrı yaşamağa başlaya və ya bir-biri ilə ünsiyyət qurmaqdan imtina edə bilərlər. Lakin bunların heç biri uşağın maddi təminatına olan ehtiyacını dəyişmir. Uşağın saxlanılması valideynlərin şəxsi münasibətlərindən asılı olmayan qanuni məsuliyyətdir.

Beləliklə, aliment boşanmanın qarşısını almaq və ya keçmiş həyat yoldaşını maddi cəhətdən təmin etmək üçün nəzərdə tutulmuş ödəniş deyil. Onun əsas mahiyyəti uşağın hər iki valideyn tərəfindən maddi baxımdan təmin edilməsidir. Nikahın davam etməsi və ya pozulması bu öhdəliyə təsir göstərmir. Valideynlər uşağın saxlanılması məsələsini könüllü razılaşma ilə həll edə bilərlər. Razılıq əldə olunmadıqda isə qanunvericilikdə nəzərdə tutulan qaydada məhkəməyə müraciət etmək mümkündür.

Yusif 

Problemlərinizi bizə bildirin

077 323 55 66

Sayğaca müdaxilə iddiası ilə yüzlərlə manat əlavə borc yazılıbsa, nə etməli? – Vəkildən AÇIQLAMA

Kommunal xidmətlərdən istifadə edən vətəndaşların qarşılaşdığı problemlərdən biri də sayğaclara müdaxilə edildiyi iddiası ilə əlavə borcun hesablanmasıdır. Bəzən abonentlər uzun müddət ərzində ödənişlərini vaxtında həyata keçirsələr də, sonradan onların hesabına külli miqdarda əlavə borc daxil edilir. Vətəndaş isə bu məbləğin hansı əsasla hesablandığını, sayğaca müdaxilə faktının necə müəyyənləşdirildiyini və ödəniş tarixçəsi olduğu halda niyə əlavə borcun yarandığını aydınlaşdırmağa çalışır. Belə vəziyyətlərdə qurumlara müraciət etməklə yanaşı, hüquqların müdafiəsi üçün məhkəməyə üz tutmaq da mümkündür.Vəkil İlkin Xəlilov Citypost.az-a açıqlamasında bu cür halların vətəndaşlar tərəfindən diqqətdən kənarda saxlanılmamalı olduğunu bildirib. O, şəxsi təcrübəsində də belə bir problemlə qarşılaşdığını qeyd edərək, istifadə etdiyi sayğaca...

20 Noyabr 2026, 09:00

Ata illərdir evdə yaşamayan oğlunu qeydiyyatdan çıxara bilərmi? – Hüquqşünasdan AÇIQLAMA

Bəzi ailələrdə valideynlə övlad arasında yaranan mübahisələr mənzildən istifadə və yaşayış yeri üzrə qeydiyyat məsələlərinə qədər uzanır. Xüsusilə uzun müddətdir valideynlərinin evində yaşamayan, lakin həmin ünvanda rəsmi qeydiyyatda qalan övladlarla bağlı suallar yaranır. Belə vəziyyətdə ev sahibi olan ata oğlunu öz razılığı olmadan qeydiyyatdan çıxara bilərmi? Bunun üçün hansı hüquqi prosedurlardan keçmək lazımdır? Övladın həmin mənzildə başqa yaşayış yerinin olmaması məsələyə necə təsir edir və qeydiyyatdan çıxarılma zamanı kompensasiya ödənilməsi tələb oluna bilərmi?Məsələ ilə bağlı Citypost.az-a açıqlamasında vəkil Mircəlal Muradlı bildirib ki, valideynin öz mənzilində qeydiyyatda olan övladının qeydiyyatdan çıxarılması qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hallarda mümkündür. Lakin burada əsas məsələ yalnız...

19 Noyabr 2026, 11:40

İpotekada olan ev boşanma zamanı necə bölünür? – Vəkildən vacib AÇIQLAMA

Nikah dövründə ipoteka krediti ilə alınan evlərin boşanma zamanı necə bölünməsi cütlüklər arasında mübahisə doğuran məsələlərdən biridir. Bəzi hallarda tərəflərdən biri ilkin ödənişi həyata keçirir, digəri isə kreditin aylıq ödənişlərini qarşılayır. Digər vəziyyətlərdə isə həm ilkin ödəniş, həm də sonrakı kredit borcu ər-arvadın ümumi gəlirləri hesabına ödənilir. Boşanma zamanı belə evlərin kimə qalacağı, indiyədək ödənilmiş məbləğin necə bölünəcəyi və qalan ipoteka borcuna görə kimin məsuliyyət daşıyacağı sualları yaranır.Məsələ ilə bağlı Citypost.az-a açıqlamasında vəkil Bahar Dünyamalıyeva bildirib ki, nikah müddətində əldə edilmiş əmlak, bir qayda olaraq, ər-arvadın ümumi birgə mülkiyyəti hesab olunur. Bu prinsip yalnız tam ödənilmiş əmlaka deyil, nikah dövründə...

19 Noyabr 2026, 10:40

Həyat yoldaşı vəfat etdikdə onun bank borcunu kim ödəməlidir? – VƏKİL VACİB MƏQAMLARI AÇIQLADI

Həyat yoldaşını itirən şəxslər bəzən mənəvi itki ilə yanaşı, mərhumun bank qarşısında qalan kredit öhdəlikləri ilə də üzləşirlər. Xüsusilə bankın borcun müəyyən hissəsinin ödənilməsini tələb etməsi vətəndaşlarda haqlı suallar yaradır. Bəzi hallarda bank mərhumun həyat yoldaşına kredit borcunun yarısını ödəməli olduğunu bildirir. Halbuki bu məsələdə yalnız nikah münasibətinin mövcudluğu əsas götürülə bilməz. Mirasın qəbul edilib-edilməməsi, miras əmlakının dəyəri, borcun hansı məqsədlə götürülməsi və kredit vəsaitinin ailənin ehtiyaclarına sərf olunub-olunmaması kimi məqamlar hüquqi baxımdan əhəmiyyət daşıyır.Mövzu ilə bağlı Citypost.az-a açıqlama verən vəkil Nicat Mehtixanov bildirib ki, həyat yoldaşının vəfat etməsi digər tərəfin avtomatik olaraq mərhumun bütün kredit borclarına görə məsuliyyət daşıması...

18 Noyabr 2026, 11:00

Əmək müqaviləsi ilə işləyən şəxslərə bank kredit verə bilərmi? – VƏKİL AÇIQLADI

Əmək müqaviləsi əsasında işləyən şəxslərin banklardan kredit götürmək imkanları ilə bağlı müxtəlif suallar yaranır. Xüsusilə müddətli əmək müqaviləsi ilə çalışan vətəndaşlar müqavilələrinin daimi olmamasının kredit əldə etmələrinə mane olub-olmadığını bilmək istəyirlər. Bəzi şəxslər hesab edirlər ki, yalnız müddətsiz əmək müqaviləsi ilə işləyənlər banklardan kredit ala bilərlər. Bəs müddətli əmək müqaviləsi ilə çalışan şəxsin kredit götürmək hüququ varmı? Bank belə müraciətləri hansı şərtlərlə qəbul edə bilər?Mövzu ilə bağlı Citypost.az-a açıqlama verən vəkil Aysel Həsənova bildirib ki, əmək müqaviləsi əsasında işləyən şəxsin müddətli müqavilə ilə çalışması onun avtomatik olaraq kredit almaq imkanından məhrum edilməsi demək deyil. Onun sözlərinə görə, şəxs hər hansı...

18 Noyabr 2026, 10:00

Müddətsiz əlillik dayandırıla bilərmi? – VƏKİL AÇIQLADI

Müddətsiz əlillik statusu alan şəxslərin hüquqları, bu statusun hansı hallarda dayandırıla bilməsi və qanunvericilikdə edilən dəyişikliklərin əvvəlki əlillik qərarlarına təsiri cəmiyyətdə müzakirə olunan məsələlərdəndir. Xüsusilə uzun illər əlillik statusu əsasında pensiya və ya müavinət alan şəxslərin sonradan bu hüquqdan məhrum edilməsi ciddi narahatlıq yaradır. Bəs müddətsiz əlillik statusu hansı hallarda ləğv edilə bilər? Yeni meyarlar əvvəllər əlillik təyin edilmiş şəxslərə də şamil oluna bilərmi?Mövzu ilə bağlı Citypost.az-a açıqlama verən vəkil Cahangir Qasımzadə bildirib ki, müddətsiz əlillik anlayışının özü şəxsin əlillik statusunun konkret zaman aralığı ilə məhdudlaşdırılmadığını ifadə edir. Onun sözlərinə görə, şəxs əvvəlki dövrlərdə müəyyən müddətə əlillik statusu aldıqdan sonra...

18 Noyabr 2026, 09:00