Bizə yazın

Baku

-°C

USD

-

Yüksək qan təzyiqi nədən yaranır və hansı təhlükələrə səbəb olur? – Həkimdən AÇIQLAMA

Tibb 20 Noyabr 2026, 09:30

329

Yüksək qan təzyiqi müasir dövrdə geniş yayılmış sağlamlıq problemlərindən biridir. Təhlükəli tərəfi isə ondan ibarətdir ki, bir çox insan uzun müddət arterial təzyiqinin yüksək olmasından xəbərsiz yaşayır. Çünki bu vəziyyət hər zaman baş ağrısı, başgicəllənmə, ürəkdöyünmə və ya digər nəzərəçarpan əlamətlərlə müşayiət olunmur. İnsan özünü normal hiss etsə də, yüksək təzyiq ürək-damar sisteminə və digər orqanlara tədricən zərər verə bilər. Məhz buna görə arterial hipertenziya bəzən “səssiz təhlükə” kimi xarakterizə olunur.

Terapevt Cəmasəddin Əhmədov Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, yüksək qan təzyiqi orqanizmdə müəyyən dəyişikliklərin və ya sağlamlıq problemlərinin göstəricisi ola bilər. Onun sözlərinə görə, arterial təzyiqin yüksəlməsinə səbəb olan amillər müxtəlifdir və bu vəziyyət yalnız bir orqanın fəaliyyəti ilə əlaqələndirilməməlidir. Qan damarlarının vəziyyəti, böyrəklərin fəaliyyəti, hormonal dəyişikliklər, artıq çəki, stress, düzgün olmayan qidalanma və fiziki hərəkətsizlik təzyiqin yüksəlməsində mühüm rol oynaya bilər.

Həkim qeyd edib ki, arterial təzyiq qanın damar divarlarına göstərdiyi təzyiqdir. Ürək qanı damar sisteminə ötürdükdə qan damarların daxilində müəyyən təzyiq yaradır. Bu göstərici normadan davamlı şəkildə yüksək olduqda arterial hipertenziyadan söhbət gedir. Təzyiqin yüksəlməsi bəzən irsi meyilliliklə, bəzən isə həyat tərzi və müxtəlif xəstəliklərlə bağlı olur. Xüsusilə böyrək xəstəlikləri, hormonal pozuntular və damar sistemində baş verən dəyişikliklər təzyiqin artmasına səbəb ola bilər.

Mütəxəssisin sözlərinə görə, böyrəklər arterial təzyiqin tənzimlənməsində mühüm funksiyaya malikdir. Onlar orqanizmdə su-duz balansını qoruyur və qan təzyiqinə təsir edən hormonal mexanizmlərdə iştirak edirlər. Böyrəklərin fəaliyyətində problem yarandıqda orqanizmdə maye və natriumun saxlanılması arta, nəticədə təzyiq yüksələ bilər. Eyni zamanda bəzi hormonal pozuntular da damarların daralmasına və ya orqanizmdə maye balansının dəyişməsinə gətirib çıxararaq arterial təzyiqə təsir göstərə bilər.

Cəmasəddin Əhmədov bildirib ki, artıq çəki və fiziki hərəkətsizlik də yüksək təzyiqin əsas risk amilləri sırasındadır. Bədən çəkisinin artması ürək-damar sisteminin üzərinə əlavə yük salır. Bu zaman ürək qanı orqanizmə çatdırmaq üçün daha çox işləməli olur. Hərəkətsiz həyat tərzi isə damar sağlamlığına mənfi təsir göstərir, maddələr mübadiləsində və çəkinin tənzimlənməsində problemlər yarada bilər. Duzun həddindən artıq qəbulu, siqaret çəkmək, alkoqoldan sui-istifadə və qeyri-sağlam qidalanma da təzyiqin yüksəlməsi riskini artırır.

Həkim vurğulayıb ki, uzunmüddətli stress və emosional gərginlik də arterial təzyiqə təsir edən amillərdəndir. Stress zamanı orqanizmdə müəyyən hormonların ifrazı artır, ürək döyüntüləri sürətlənir və damarlar darala bilər. Bu dəyişikliklər təzyiqin müvəqqəti yüksəlməsinə səbəb olur. Lakin davamlı stress, yuxu pozuntuları və qeyri-sağlam həyat vərdişləri uzun müddət ərzində ürək-damar sağlamlığı üçün əlavə risk yarada bilər.

Mütəxəssisin diqqətə çatdırdığı əsas məqamlardan biri də yüksək təzyiqin orqanizmdə yaratdığı fəsadlardır. Arterial təzyiq uzun müddət yüksək qaldıqda damarların divarları əlavə təzyiqə məruz qalır. Zaman keçdikcə damarların elastikliyi azala, ürəyin iş yükü arta və müxtəlif orqanların qan təchizatı zədələnə bilər. Bu proses xüsusilə ürək, beyin, böyrəklər və göz damarları üçün təhlükəlidir.

Yüksək qan təzyiqi ürəyin daha çox işləməsinə səbəb olur. Nəticədə ürək əzələsi qalınlaşa, ürəyin normal fəaliyyəti zəifləyə və ürək çatışmazlığı riski arta bilər. Eyni zamanda arterial hipertenziya damarların zədələnməsinə və aterosklerozun inkişafına şərait yaradan əsas risk amillərindən biridir. Bu dəyişikliklər infarkt və insult ehtimalını əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Beyin damarlarının zədələnməsi isə insultla yanaşı, uzunmüddətli dövrdə yaddaş və idrak funksiyalarına da mənfi təsir göstərə bilər.

Həkim bildirib ki, yüksək təzyiqin ən təhlükəli xüsusiyyətlərindən biri onun hər zaman özünü hiss etdirməməsidir. Bəzi insanlar təzyiqi yüksəldiyi halda heç bir ağrı və ya narahatlıq yaşamırlar. Bu səbəbdən özünü yaxşı hiss etmək arterial təzyiqin normal olması demək deyil. İnsanlar yalnız baş ağrısı və ya başgicəllənmə yarananda deyil, heç bir şikayətləri olmadıqda da vaxtaşırı təzyiqlərini ölçməlidirlər.

Cəmasəddin Əhmədovun sözlərinə görə, arterial təzyiq göstəricilərinin mütəmadi olaraq 130–140 mm civə sütunu və daha yüksək olması diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Bununla belə, yalnız yuxarı göstəriciyə əsasən insanda hipertoniya diaqnozu qoymaq düzgün deyil. Aşağı təzyiq göstəricisi, ölçmələrin təkrarlanması, insanın yaşı, yanaşı xəstəlikləri və digər risk amilləri də nəzərə alınmalıdır. Təzyiqin düzgün qiymətləndirilməsi üçün ölçmə sakit vəziyyətdə, uyğun cihazla və bir neçə dəfə aparılmalıdır. Ev şəraitində ölçülən göstəricilərin qeyd edilməsi də həkimə müraciət zamanı faydalı ola bilər.

Mütəxəssis qeyd edib ki, təzyiqin yüksəlməsi aşkarlandıqda əsas məqsəd yalnız göstəricini aşağı salmaq deyil, bu vəziyyətin səbəbini də müəyyənləşdirməkdir. Bunun üçün həkim xəstənin ümumi sağlamlıq vəziyyətini qiymətləndirir, ehtiyac olduqda qan və sidik analizləri, böyrək funksiyasının yoxlanılması, elektrokardioqram və digər müayinələr təyin edir. Çünki bəzi hallarda yüksək təzyiq müstəqil xəstəlik, bəzi hallarda isə başqa bir sağlamlıq probleminin nəticəsi ola bilər.

Həkim yüksək təzyiqi olan şəxslərə özbaşına dərman qəbul etməməyi, başqasına təyin edilmiş preparatlardan istifadə etməməyi tövsiyə edir. Müalicə hər bir pasiyentin vəziyyətinə uyğun seçilməlidir. Bəzi insanlarda həyat tərzinin dəyişdirilməsi mühüm nəticə versə də, digərlərində dərman müalicəsi də zəruri olur. Dərmanların dozasını özbaşına azaltmaq, artırmaq və ya təzyiq normallaşdıqda müalicəni dayandırmaq düzgün deyil.

Arterial təzyiqin nəzarətdə saxlanılması üçün duz qəbulunun azaldılması, balanslı qidalanma, artıq çəkidən xilas olmaq, müntəzəm fiziki aktivlik, siqaretdən imtina və normal yuxu rejiminin qorunması vacibdir. Bu tədbirlər həm yüksək təzyiqin yaranma riskini azaltmağa, həm də artıq hipertoniya diaqnozu qoyulmuş şəxslərdə müalicənin effektivliyini artırmağa kömək edə bilər.

Beləliklə, yüksək qan təzyiqi sadəcə müəyyən rəqəmin normadan artıq olması deyil, uzun müddət davam etdikdə ürək, beyin, böyrəklər və damarlar üçün ciddi təhlükə yaradan sağlamlıq problemidir. Əlamətlərin olmaması insanı arxayınlaşdırmamalıdır. Təzyiq mütəmadi yoxlanılmalı, davamlı yüksək göstəricilər aşkarlandıqda isə səbəblərin müəyyənləşdirilməsi və düzgün müalicə üçün mütəxəssisə müraciət edilməlidir.

Yeganə 

Problemlərinizi bizə bildirin

077 323 55 66

Yemək zamanı su içmək köp yaradır? – Qastroenteroloqdan AÇIQLAMA

Su içməyin həzm prosesinə təsiri ilə bağlı cəmiyyətdə müxtəlif fikirlər mövcuddur. Xüsusilə yemək zamanı su qəbul etməyin köpə səbəb olduğu, mədə şirəsini durulaşdırdığı və qəbul edilən qidanın həzminə mane olduğu barədə geniş yayılmış qənaətlər var. Bəzi insanlar isə yeməkdən dərhal sonra su içməyin düzgün olmadığını düşünür. Lakin bu yanaşmaların hər biri elmi baxımdan əsaslandırılmayıb. Əksinə, su orqanizmin normal fəaliyyəti, həzm prosesinin tənzimlənməsi və ümumi sağlamlığın qorunması üçün vacib amillərdən biridir.Qastroenteroloq-hepatoloq Qoşqar Məhərrəmov Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, ümumiyyətlə, suyun yemək zamanı qəbul edilməsi köp yaranmasının birbaşa səbəbi hesab olunmur. Onun sözlərinə görə, su içməklə bağlı əsas məqam onun hansı vaxtda qəbul...

20 Noyabr 2026, 08:30

Qarın ağrısı zamanı ağrıkəsici içmək təhlükəlidirmi? – Cərrahdan mühüm AÇIQLAMA

Qarın nahiyəsində yaranan ağrılar bəzən adi həzm pozuntusu, qida zəhərlənməsi və ya müvəqqəti narahatlıqla əlaqəli olsa da, bəzi hallarda ciddi və təxirəsalınmaz tibbi müdaxilə tələb edən xəstəliklərin əlaməti ola bilər. Xüsusilə qəfil başlayan, getdikcə şiddətlənən və uzun müddət davam edən qarın ağrılarını adi narahatlıq kimi qiymətləndirmək təhlükəlidir. Belə hallarda ağrının öz-özünə keçəcəyini gözləmək, ev şəraitində müxtəlif vasitələrlə onu aradan qaldırmağa çalışmaq xəstəliyin ağırlaşmasına və vaxtında tibbi müdaxilə imkanının itirilməsinə səbəb ola bilər.Məsələ ilə bağlı Citypost.az-a açıqlamasında ümumi cərrah, tibb üzrə fəlsəfə doktoru Anar Mehdiyev bildirib ki, qarın boşluğunda qəfil yaranan və intensiv xarakter daşıyan ağrılar zamanı pasiyent vaxt itirmədən həkimə...

19 Noyabr 2026, 10:30

Ailədə Hepatit C xəstəsi varsa, nə etməli? – Həkimdən vacib tövsiyələr

Hepatit C virusu ilə bağlı cəmiyyətdə hələ də bir sıra yanlış təsəvvürlər mövcuddur. Xəstəlik aşkarlanan şəxslər bəzən ailə üzvləri və yaxınları tərəfindən ehtiyatla qarşılanır, hətta onlarla gündəlik ünsiyyətdən belə çəkinənlər olur. Halbuki Hepatit C adi məişət təması, əl görüşmə, qucaqlaşma və ya öpüşmə yolu ilə yayılmır. Bu virusun əsas yoluxma mexanizmi qan vasitəsilədir. Buna görə də xəstəliyin yayılmasının qarşısını almaq üçün Hepatit C daşıyıcısı olan insanlardan uzaq durmaq deyil, qanla təmas riski yaradan əşyaların ortaq istifadəsindən çəkinmək vacibdir.Məsələ ilə bağlı Citypost.az-a açıqlamasında hepatoloq Vüsalə Ağayeva bildirib ki, Hepatit C virusu olan şəxslərlə gündəlik ünsiyyətdən qorxmağa və onların həyatını çətinləşdirməyə ehtiyac...

19 Noyabr 2026, 09:30

Təzyiq normaya düşdükdə müalicəni dayandırmaq olarmı? – KARDİOLOQ AÇIQLADI

Arterial təzyiqin normallaşması hipertoniya xəstəliyinin tamamilə aradan qalxdığı anlamına gəlmir. Buna görə də təzyiq dərmanlarını həkim məsləhəti olmadan dayandırmaq və ya qəbul qaydasını özbaşına dəyişmək orqanizmdə ciddi fəsadlara səbəb ola bilər. Bəzi pasiyentlər təzyiqlərinin müəyyən müddət ərzində normal olduğunu gördükdə artıq dərman qəbul etməyə ehtiyac qalmadığını düşünürlər. Lakin bu, yol verilən yanlış yanaşmalardan biridir. Çünki təzyiqin normada saxlanılması çox vaxt məhz qəbul edilən dərmanların təsiri nəticəsində mümkün olur.Məsələ ilə bağlı Citypost.az-a açıqlamasında kardioloq Səyyarə Abdullayeva bildirib ki, arterial hipertoniya əksər hallarda uzunmüddətli nəzarət və müalicə tələb edən xroniki xəstəlikdir. Təzyiqin dərman vasitəsilə normallaşması müalicənin başa çatması demək deyil. Əksinə, bu,...

19 Noyabr 2026, 08:30

İctimai tualetlərdən HPV-yə yoluxmaq mümkündürmü? – UROLOQ MİFƏ AYDINLIQ GƏTİRDİ

İnsan papilloma virusu (HPV) dünyada geniş yayılan virus infeksiyalarından biridir. Bu virusla bağlı cəmiyyətdə çoxsaylı suallar və yanlış təsəvvürlər mövcuddur. Xüsusilə ictimai tualetlərdən, unitazlardan və ümumi istifadə olunan sanitar qovşaqlardan HPV-yə yoluxma ehtimalı insanları narahat edən məsələlərdəndir. Bəzi şəxslər HPV diaqnozu aldıqdan sonra virusa məhz ictimai tualetdə yoluxduqlarını düşünürlər. Lakin tibbi məlumatlar virusun əsas ötürülmə yolunun fərqli olduğunu göstərir.Mövzu ilə bağlı Citypost.az-a açıqlama verən uroloq-androloq Bəxtiyar Hüseynov bildirib ki, HPV əsasən intim və cinsi təmas zamanı, xüsusilə də dəri-dəriyə kontakt vasitəsilə ötürülür. Onun sözlərinə görə, ictimai tualetlərdən və unitazlardan bu virusa yoluxma ehtimalı barədə insanlar arasında geniş yayılmış fikirlər olsa...

18 Noyabr 2026, 10:30

Qrip ürəyə də zərər verə bilər:Bu əlamətlərə diqqət edin – KARDİOLOQ DANIŞDI

Qrip və digər yuxarı tənəffüs yolları infeksiyaları yalnız burun, boğaz və ağciyərlərə təsir etməklə məhdudlaşmır. Bəzi hallarda infeksion xəstəliklər ürək-damar sistemində də fəsadlara səbəb ola bilər. Xüsusilə virus infeksiyalarından sonra davam edən halsızlıq, təngnəfəslik, döş qəfəsində ağrı və ürək döyüntülərində dəyişikliklər diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Çünki bəzi infeksiyalar ürək əzələsində və ya ürəyi əhatə edən qişada iltihabi proses yarada bilər.Mövzu ilə bağlı Citypost.az-a açıqlama verən kardioloq Aytən Yüzbaşıyeva bildirib ki, qrip və digər infeksion xəstəliklər zamanı ürək də risk altında ola bilər. Onun sözlərinə görə, infeksiyanın gedişində yaranan iltihabi proses bəzi hallarda ürək əzələsinə, ürəyi əhatə edən qişaya və nadir hallarda...

18 Noyabr 2026, 09:30