Güzgü sağla solu dəyişir, yoxsa önlə arxanı? – Fizika və beyin qavrayışı barədə maraqlı həqiqət
Maraqlı 19 Noyabr 2026, 09:00
381
Güzgüyə baxdığımız zaman çoxumuz özümüzün sağ və sol tərəflərinin dəyişdiyini düşünürük. Məsələn, sağ əlimizi qaldırdıqda güzgüdəki görüntümüz sanki sol əlini qaldırır. Eyni zamanda, üzümüzün sağ tərəfində olan bir xüsusiyyət güzgüdə sol tərəfdə görünür. Lakin maraqlı məqam budur ki, güzgü əslində sağla solu dəyişmir. O, görüntünü ön-arxa istiqamətində əks etdirir. Bəs onda niyə bizə elə gəlir ki, güzgüdə sağ və sol tərəflərimiz yerini dəyişib?
Citypost.az xəbər verir ki, bunun səbəbi güzgünün işləmə prinsipindən daha çox, insan beyninin görüntünü necə qəbul etməsi ilə bağlıdır. Güzgü qarşısında dayandığımız zaman özümüzə üzbəüz baxırıq. Beynimiz isə qarşı tərəfdə gördüyümüz görüntünü sanki qarşımızda başqa bir insan dayanıbmış kimi qavrayır. Həmin insanın bizimlə eyni istiqamətə baxdığını təsəvvür etmək üçün onu fikrimizdə çevirməli olduğumuzu düşünürük. Məhz bu zaman sağ və sol tərəflərin dəyişdiyi təəssüratı yaranır.Əslində, güzgünün etdiyi iş daha sadədir. O, ona düşən işığı əks etdirir və obyektin güzgüyə yaxın olan hissəsi ilə uzaq olan hissəsinin istiqamətini dəyişmiş kimi göstərir. Fizikada buna ön-arxa istiqamətində əks olunma deyilir. Yuxarı və aşağı istiqamətlər isə dəyişmir. Məsələn, başımızı yuxarı qaldırdıqda güzgüdəki görüntümüz də başını yuxarı qaldırır. Sağ əlimizi qaldırdıqda isə güzgüdəki görüntü də öz sağ əlini deyil, bizim qarşımızda dayanan insanın mövqeyindən baxdıqda sol tərəfə uyğun gələn əlini qaldırmış kimi görünür.
Bunu daha yaxşı anlamaq üçün sadə bir təcrübə aparmaq mümkündür. Kağız üzərində istənilən sözü yazın və onu güzgüyə tərəf tutun. Güzgüdə sözün hərflərinin sağdan sola çevrilmiş şəkildə göründüyünü müşahidə edəcəksiniz. Hərflərin ardıcıllığı və forması adi oxunuşdan fərqli görünəcək. Bunun səbəbi güzgünün sözün mənasını dəyişməsi deyil, işığın əks olunması nəticəsində görüntünün istiqamətinin fərqli təqdim edilməsidir. Maraqlıdır ki, güzgüdəki görüntümüz əslində bizimlə eyni anda hərəkət edir. Biz gülümsədikdə o da gülümsəyir, əlimizi qaldırdıqda o da əlini qaldırır, başımızı çevirdikdə onun da başı eyni hərəkəti edir. Buna baxmayaraq, həmin görüntünü özümüzdən fərqli qəbul edirik. Çünki gündəlik həyatda insanları əsasən qarşıdan deyil, müxtəlif istiqamətlərdən görürük və onların sağ-sol tərəflərini öz baxış bucağımıza uyğun müəyyənləşdiririk.
Bu hadisə insan beyninin gördüyü görüntüləri sadəcə qəbul etmədiyini, eyni zamanda onları şərh etdiyini də göstərir. Gözlərimiz güzgüdən əks olunan işığı qəbul edərək beyinə ötürür. Beyin isə həmin məlumatı əvvəlki təcrübələrimizə, məkan qavrayışımıza və istiqamət anlayışımıza əsasən mənalandırır. Yəni gördüyümüz görüntü ilə həmin görüntünü necə başa düşməyimiz eyni şey deyil.
Həmçinin oxuyun
Beləliklə, güzgü əslində sağ və solu dəyişdirmir. Bizim sağ-sol dəyişikliyi kimi qəbul etdiyimiz hadisə beynimizin güzgüdəki görüntünü şərh etmə tərzindən qaynaqlanır. Bu sadə gündəlik hadisə göstərir ki, bəzən gözlərimizin gördüyü ilə beynimizin anladığı arasında düşündüyümüzdən daha böyük fərq ola bilər.
Yeganə
100 faiz şarj telefonun batareyasına zərər verir? Mütəxəssislərdən AÇIQLAMA
Bir çox insan yatmazdan əvvəl telefonunu enerji yığmağa qoyur və səhər oyanana qədər şarj cihazından ayırmır. Bu, gündəlik həyatda geniş yayılmış vərdişlərdən biridir. Lakin telefonun saatlarla, xüsusilə də bütün gecə şarjda qalmasının batareyaya zərər verib-vermədiyi ilə bağlı suallar yaranır. Bəziləri hesab edir ki, telefon 100 faizə çatdıqdan sonra da enerji qəbul etməyə davam edir və bu, cihazın partlamasına səbəb ola bilər. Əslində isə müasir smartfonlarda bu proses xüsusi elektron idarəetmə sistemi vasitəsilə tənzimlənir.Citypost.az xəbər verir ki, müasir telefonların əksəriyyətində batareyanın enerji səviyyəsini izləyən və şarj prosesini idarə edən xüsusi sistem mövcuddur. Telefonun enerji səviyyəsi 100 faizə çatdıqda sistem batareyanın doldurulmasını...
18 Noyabr 2026, 11:40
Qarışqalar bir-birini xilas etmək üçün amputasiya edir – ALİMLƏRDƏN MARAQLI KƏŞF
Təbiətdəki canlıların davranışları bəzən insanları heyrətləndirən xüsusiyyətlər ortaya qoyur. Alimlərin apardığı araşdırmalar göstərib ki, bəzi qarışqa növləri yaralanan həmcinslərinə kömək etməklə kifayətlənmir, hətta onların həyatını xilas etmək üçün cərrahi müdaxiləyə bənzər üsullardan istifadə edirlər. Florida dülgər qarışqaları kimi tanınan bu canlılar yaralı qarışqaların vəziyyətini qiymətləndirir, yaranın yerindən və ağırlığından asılı olaraq fərqli müalicə üsulları seçirlər.Citypost.az xəbər verir ki, Almaniyanın Vürtsburq Universitetinin alimlərinin araşdırmasına əsasən, Florida dülgər qarışqaları (Camponotus floridanus) ayağından ciddi xəsarət alan yuva yoldaşlarına müdaxilə edərək zədələnmiş ətrafı amputasiya edirlər. Bu davranış təsadüfi dişləmə və ya aqressiya deyil. Qarışqalar yaralanmanın yerini müəyyənləşdirir, vəziyyəti qiymətləndirir və infeksiyanın yayılma təhlükəsini azaltmaq...
18 Noyabr 2026, 10:40
Mürəkkəb balığının heyrətamiz müdafiə və hərəkət sistemi
Dənizlərin ən maraqlı canlılarından biri olan mürəkkəb balığı həm hərəkət mexanizmi, həm ovlanma üsulu, həm də özünü təhlükələrdən qorumaq qabiliyyəti ilə diqqət çəkir. Bu canlı suyun dərinliklərində yaşamasına baxmayaraq, olduqca sürətli hərəkət edə, ovunu xüsusi uzantıları vasitəsilə tuta və təhlükə anında düşməninin diqqətini yayındırmaq üçün suya mürəkkəbəbənzər tünd maye buraxa bilir. Onun sahib olduğu bu xüsusiyyətlər dəniz həyatına uyğunlaşmanın nə qədər mürəkkəb və maraqlı olduğunu göstərir.Citypost.az-ın məlumatına görə, mürəkkəb balığının sürətli hərəkət etməsini təmin edən əsas mexanizm reaktiv hərəkət sistemi hesab olunur. Bu proses zamanı canlı mantiya adlanan əzələli bədən boşluğuna su qəbul edir. Daha sonra həmin suyu sifon adlanan...
17 Noyabr 2026, 10:30
Səhra qarışqaları yuvalarına qayıtmaq üçün addımlarını sayırlar: Bunu onlara kim öyrədib?
Səhrada yaşayan qarışqalar yuvalarından çıxan kimi addımlarını saymağa başlayırlar. İlk baxışdan inanılmaz görünsə də, bu kiçik canlılar istiqaməti müəyyənləşdirmək və yuvalarına geri qayıtmaq üçün olduqca maraqlı mexanizmdən istifadə edirlər.Citypost.az-ın məlumatına görə, Adi qarışqalar hərəkət etdikləri yol boyunca feromon adlanan kimyəvi maddələrdən ibarət qoxu izləri buraxırlar. Digər qarışqalar da həmin izləri izləyərək qida mənbəyinə və ya yuvaya doğru hərəkət edirlər. Lakin səhrada yüksək temperatur və güclü günəş şüaları bu kimyəvi izlərin tez itirilməsinə səbəb ola bilər. Belə şəraitdə qarışqalar başqa bir üsula əl atırlar: addımlarını sayırlar.Alimlərin apardığı təcrübələr bu bacarığın necə işlədiyini daha aydın göstərib. Tədqiqat zamanı bəzi qarışqaların ayaqları süni...
17 Noyabr 2026, 09:30
İlan zəhəri kremlərdə: ilham mənbəyi, yoxsa reklam hiyləsi?
Təbiətin ən təhlükəli canlılarından biri hesab edilən ilanların zəhəri əsrlərdir insanlarda qorxu yaradır. Lakin elm və kosmetologiyanın inkişafı bu təhlükəli maddəyə tamamilə fərqli prizmadan yanaşmağa imkan verib. Bir vaxtlar yalnız zəhərlənmə və həyati təhlükə ilə əlaqələndirilən ilan zəhəri bu gün qırışıq əleyhinə kosmetik vasitələrin hazırlanmasında istifadə edilən maddələrin ilham mənbəyinə çevrilib. Xüsusilə ilan zəhərinin bəzi komponentlərinin sinir-əzələ əlaqəsinə təsir göstərməsi alimlərin diqqətini çəkib. Bu xüsusiyyətlərdən ilhamlanan tədqiqatçılar zəhərin təsir mexanizmini təqlid edən sintetik peptidlər hazırlayıblar. Nəticədə estetik kosmetologiyada dəri qırışlarının görünüşünü azaltmağa yönəlmiş yeni məhsullar meydana çıxıb.Citypost.az xəbər verir ki, ilk baxışdan ilan zəhərinin bahalı üz kremlərinin tərkibində yer alması...
17 Noyabr 2026, 08:30
Arılar niyə bəzi insanları izləyir? – Sizi cəlb edən səbəblər düşündüyünüzdən fərqli ola bilər
Heç arıların bir müddət sizin ətrafınızda dövrə vurduğunu, hətta haraya getsəniz, arxanızca gəldiyini müşahidə etmisinizmi? Belə vəziyyətlə qarşılaşan insanların əksəriyyəti qorxuya düşərək arıların hücum etmək istədiyini düşünür. Lakin arıların insanın ətrafında uçmasının hər zaman aqressiv davranışla əlaqəsi yoxdur. Bəzən onların diqqətini insanın bədən qoxusu, istifadə etdiyi kosmetik vasitələr və hətta geyiminin rəngi cəlb edə bilər.Citypost.az xəbər verir ki, Arılar ətraf mühiti əsasən qoxu, görmə və digər hiss orqanları vasitəsilə qiymətləndirirlər. Onların qoxu hissi kifayət qədər inkişaf edib. Buna görə də insanın üzərindəki müxtəlif qoxular arıların diqqətini çəkə bilər. Xüsusilə tər qoxusu, ətir, şampun, sabun və digər kosmetik məhsulların tərkibindəki bəzi...
16 Noyabr 2026, 11:40