30 il evdə yaşayan şəxs çıxarış ala bilərmi? Vəkil izah etdi

Uzun illər yaşadığı evin kommunal xərclərini ödəyən, torpaq sahəsindən istifadə edən, lakin daşınmaz əmlaka dair çıxarışı olmayan vətəndaşların hüquqi vəziyyəti tez-tez müzakirə olunur. Bəzi vətəndaşlar hesab edirlər ki, əgər onlar onilliklər ərzində evdə yaşayıb, elektrik, qaz, su və digər kommunal xidmətlərin ödənişlərini həyata keçiriblərsə, bu faktlar həmin əmlakı öz adlarına rəsmiləşdirmək üçün kifayət edə bilər. Bəs 30 il ərzində kommunal xərcləri ödəmək evə və ya torpaq sahəsinə çıxarış almaq üçün hüquqi əsas yaradırmı?

Vəkil Mircavad Miryev bu barədə Citypost.az saytına açıqlamasında bildirib ki, ümumi qaydada kommunal ödənişlərin uzun müddət həyata keçirilməsi özlüyündə daşınmaz əmlak üzərində mülkiyyət hüququ yaratmır. Bununla belə, müəyyən hallarda həmin ödənişlər şəxsin əmlaka uzun müddət faktiki sahiblik etdiyini və ondan istifadə etdiyini göstərən sübutlardan biri kimi əhəmiyyət daşıya bilər.

Vəkilin sözlərinə görə, daşınmaz əmlakın rəsmiləşdirilməsi məsələsində yalnız kommunal xidmətlərə görə ödənilən məbləğlərə əsaslanmaq düzgün deyil. Çünki elektrik, qaz, su və digər xidmətlərə görə ödənişlərin edilməsi şəxsin həmin evdə yaşadığını və ya əmlakdan istifadə etdiyini göstərə bilər, lakin bu fakt avtomatik olaraq onun evin mülkiyyətçisi olduğunu təsdiqləmir. Əmlak üzərində mülkiyyət hüququnun tanınması üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulan hüquqi əsaslar və müvafiq sübutlar olmalıdır.

Mircavad Miryev qeyd edib ki, daşınmaz əmlaka uzun müddət faktiki sahiblik edilməsi ilə bağlı qanunvericilikdə xüsusi hüquqi mexanizmlər mövcuddur. Bu mexanizmlər müəyyən şərtlər daxilində əmlaka uzun müddət sahiblik edən şəxsin hüquqlarının tanınması məsələsini gündəmə gətirə bilər. Lakin burada əsas məsələ yalnız neçə il yaşamaq deyil, sahiblik müddətinin hansı tarixdən hesablanması, şəxsin əmlaka hansı əsasla sahib olması və qanunvericiliyin tələb etdiyi digər şərtlərin mövcudluğudur.

Vəkilin diqqətə çatdırdığı məqamlardan biri də bu müddətin hesablanması ilə bağlı hüquqi yanaşmadır. Onun sözlərinə görə, məsələ üzrə Konstitusiya Məhkəməsinin hüquqi mövqeyi və müvafiq qərarları əhəmiyyət daşıyır. Bu yanaşmaya əsasən, müəyyən hallarda daşınmaz əmlaka sahiblik müddətinin hesablanmasında 2001-ci il başlanğıc tarix kimi nəzərə alınır. Belə olduqda, 30 illik müddətin tamamlanması məsələsi də həmin başlanğıc tarixdən hesablanmaqla müəyyənləşdirilməlidir.

Bu səbəbdən, məsələn, vətəndaş 1990-cı illərdən etibarən evdə yaşadığını və bütün kommunal ödənişləri özü həyata keçirdiyini bildirsə belə, yalnız həmin tarixdən başlayaraq 30 ilin tamamlandığını əsas götürərək əmlakın avtomatik şəkildə onun adına keçirilməsini tələb edə bilməz. Müddətin hesablanmasına tətbiq edilən hüquqi qaydalar, əmlakın statusu və sahiblik şərtləri ayrıca araşdırılmalıdır. Müddətin hansı tarixdən hesablanması məsələsi konkret iş üzrə tətbiq olunan qanunvericilik və məhkəmə təcrübəsi əsasında dəqiqləşdirilməlidir.

Həmçinin oxuyun

Ərdoğanın Oktay Saralı vəzifədən azad etməsinin PƏRDƏARXASI - Bakıdan MÖVQE

İlham Əliyev məşhur generalı VƏZİFƏDƏN AZAD ETDİ

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

Mircavad Miryev vurğulayıb ki, kommunal ödənişlər bu cür mübahisələrdə əhəmiyyətli sübut vasitələrindən biri ola bilər. Uzun illər ərzində eyni şəxs tərəfindən həyata keçirilən ödənişlər, həmin ünvanda yaşayışı təsdiqləyən sənədlər, əmlakdan faktiki istifadəni göstərən digər materiallar birlikdə qiymətləndirilə bilər. Bununla belə, kommunal qəbzlərin mövcudluğu təkbaşına mülkiyyət hüququnun tanınmasına zəmanət vermir.

Onun sözlərinə görə, belə vəziyyətlə üzləşən vətəndaşlar ilk növbədə yaşadıqları evin və ya istifadə etdikləri torpaq sahəsinin hüquqi statusunu müəyyənləşdirməlidirlər. Əmlakın əvvəllər kimə məxsus olması, onunla bağlı hər hansı sənədin mövcudluğu, torpaq sahəsinin ayrılması və tikilinin hüquqi vəziyyəti araşdırılmalıdır. Əgər əmlakın rəsmiləşdirilməsi üçün hüquqi əsaslar varsa, müvafiq sənədlər toplanmalı və aidiyyəti qurumlara müraciət edilməlidir.

Vəkil hesab edir ki, əmlak üzərində hüquqların tanınması ilə bağlı mübahisə yarandıqda, məsələnin məhkəmə qaydasında həlli də gündəmə gələ bilər. Belə hallarda məhkəmə yalnız şəxsin nə qədər müddət ərzində həmin evdə yaşadığını deyil, sahiblik üçün tələb olunan hüquqi şərtlərin yerinə yetirilib-yetirilmədiyini, təqdim olunan sənədlərin mötəbərliyini və əmlakın hüquqi statusunu da qiymətləndirməlidir.

Beləliklə, 30 il ərzində kommunal xərcləri ödəmək və evdə yaşamaq çıxarış almaq üçün avtomatik əsas sayılmır. Bununla belə, həmin ödənişlər və digər sənədlər əmlaka faktiki sahibliklə bağlı sübut kimi istifadə oluna bilər. Çıxarışın əldə edilməsinin mümkünlüyü isə əmlakın hüquqi vəziyyətindən, sahiblik müddətinin hesablanması qaydalarından və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan şərtlərin yerinə yetirilməsindən asılıdır.

Yeganə