Piyada qəfil yola çıxarsa, sürücü həbs olunmalıdırmı? – Vəkil DANIŞDI

Yol-nəqliyyat hadisələri zamanı piyadanın avtomobilin qarşısına qəfil çıxması və sürücünün əyləci basmasına baxmayaraq toqquşmanın qarşısını ala bilməməsi ciddi hüquqi mübahisələrə səbəb olur. Belə hadisələrdə ən çox müzakirə edilən məsələlərdən biri də piyadanın həyatını itirməsi halında sürücünün avtomatik olaraq cinayət məsuliyyətinə cəlb edilib-edilməməsidir. Halbuki hüquqi baxımdan insan ölümünün baş verməsi ilə sürücünün cinayət törətməsi eyni məna daşımır. Burada əsas məsələ hadisənin hansı şəraitdə baş verməsi, sürücünün yol hərəkəti qaydalarına əməl edib-etməməsi və qəzanın qarşısını almaq üçün real texniki imkanının olub-olmamasıdır.

Vəkil Sərdar İsmayılov Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, yol-nəqliyyat hadisəsi nəticəsində piyadanın ölməsi sürücünün avtomatik şəkildə cinayət törətmiş hesab olunması demək deyil. Cinayət məsuliyyətinin yaranması üçün ilk növbədə sürücünün yol hərəkəti və ya nəqliyyat vasitəsinin istismarı qaydalarını pozması, eləcə də həmin pozuntu ilə baş vermiş ölüm nəticəsi arasında səbəbli əlaqənin mövcudluğu müəyyən edilməlidir.

Onun sözlərinə görə, hüquqi qiymətləndirmə aparılarkən yalnız hadisənin nəticəsinə əsaslanmaq düzgün yanaşma deyil. Çünki hər bir yol-nəqliyyat hadisəsinin özünəməxsus şəraiti, başvermə mexanizmi və sürücünün hadisə zamanı malik olduğu imkanlar var. Bəzən sürücü bütün zəruri qaydalara əməl etsə də, piyadanın qəfil və gözlənilməz hərəkəti səbəbindən toqquşmanın qarşısını almaq mümkün olmur. Belə vəziyyətlərdə sürücünün hadisəni qabaqcadan görmək və təhlükədən yayınmaq imkanının olub-olmaması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.Məsələn, sürücü müəyyən edilmiş sürət həddini aşmadan hərəkət edir, yol şəraitini nəzərə alır, diqqətini nəqliyyat vasitəsinin idarə edilməsinə yönəldir və qəfil təhlükə yarandıqda dərhal əyləc sistemindən istifadə edir. Lakin piyada gözlənilmədən avtomobilin hərəkət zolağına çıxır və sürücünün reaksiyasına, əyləci basmasına baxmayaraq qəzanın qarşısını almaq mümkün olmur. Bu halda sürücünün hadisənin baş verməsində təqsirinin olub-olmaması ayrıca araşdırılmalıdır.

Vəkil qeyd edib ki, belə situasiyalarda əsas suallardan biri sürücünün piyadanı gördüyü və ya görməli olduğu andan toqquşmaya qədər hansı müddətə malik olmasıdır. Yəni sürücünün təhlükəni aşkar etmək, qərar qəbul etmək və avtomobili dayandırmaq üçün kifayət qədər vaxtı olubmu? Əgər hadisə elə şəraitdə baş veribsə ki, sürücü təhlükəni aşkar etdikdən sonra dərhal reaksiya versə belə, fiziki və texniki baxımdan avtomobili saxlamaq mümkün olmayıbsa, bu hal cinayət məsuliyyəti məsələsinə qiymət verilərkən nəzərə alınmalıdır.Burada avtotexniki ekspertizanın rolu xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Çünki qəzanın mexanizmini, avtomobilin hərəkət sürətini, əyləc məsafəsini, sürücünün reaksiya müddətini və toqquşmanın qarşısını almaq üçün texniki imkanın olub-olmadığını yalnız ümumi müşahidə ilə müəyyənləşdirmək mümkün deyil. Bunun üçün hadisə yerinə, avtomobilin texniki vəziyyətinə, yolun xüsusiyyətlərinə, görünüş məsafəsinə və digər mühüm göstəricilərə əsaslanan mütəxəssis araşdırması aparılmalıdır.Avtotexniki ekspertiza zamanı xüsusilə təhlükənin yarandığı anın müəyyən edilməsi vacibdir. Çünki sürücünün hərəkətlərinə qiymət verilərkən onun piyadanı ilk dəfə görə biləcəyi anla yanaşı, həmin təhlükənin real olaraq aşkar edilə bildiyi vaxt da nəzərə alınmalıdır. Piyada avtomobilin hərəkət istiqamətinə qəfil çıxıbsa, sürücünün onu hansı məsafədən görə bildiyi, əyləc tətbiq etmək üçün nə qədər vaxtının qaldığı və həmin məsafədə avtomobili dayandırmağın mümkün olub-olmadığı araşdırılmalıdır.Məsələn, ekspertiza müəyyən edə bilər ki, avtomobilin sürəti yol şəraitinə uyğun olub, sürücü təhlükəni aşkar edən kimi əyləci basıb, lakin piyadanın qəfil hərəkəti səbəbindən avtomobili dayandırmaq üçün tələb olunan məsafə qalmayıb. Bu halda sürücünün hadisənin qarşısını almaq üçün texniki imkanının olub-olmaması məsələsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Əksinə, araşdırma zamanı sürücünün sürət həddini aşdığı, diqqətsiz davrandığı, təhlükəni vaxtında görə biləcəyi halda lazımi tədbirləri görmədiyi müəyyən olunarsa, onun məsuliyyəti məsələsi başqa cür qiymətləndirilə bilər.

Həmçinin oxuyun

Noyabrın pensiyaları BU TARİXDƏ ÖDƏNİLƏCƏK

SON DƏQİQƏ! Qəfil vəfat etdi

Şəmsi Vəfadar: "Ey Sevgili Bayrağım!"

Əli Nağıyevin doğum günüdür

Sərdar İsmayılovun diqqətə çatdırdığı digər mühüm məqam isə piyadanın özünün yol hərəkəti qaydalarını pozması ilə bağlıdır. Bəzən piyadalar yolu müəyyən edilməmiş yerlərdən keçir, qəfil şəkildə avtomobilin hərəkət zolağına daxil olur və ya nəqliyyat vasitələrinin yaxınlaşmasını nəzərə almadan hərəkət edirlər. Lakin piyadanın qaydanı pozması sürücünün avtomatik olaraq məsuliyyətdən azad edilməsi demək deyil.Çünki sürücünün də yol hərəkəti iştirakçısı kimi üzərinə düşən vəzifələri var. O, yol şəraitini, görünüş məsafəsini, piyadaların hərəkət ehtimalını və digər təhlükə amillərini nəzərə almalıdır. Piyadanın qayda pozuntusu baş versə belə, sürücünün həmin təhlükəni əvvəlcədən görmək və qəzanın qarşısını almaq imkanı olub-olmadığı araşdırılmalıdır. Əgər sürücü təhlükəni vaxtında aşkar edə və lazımi tədbirləri görməklə hadisənin qarşısını ala bilərdisə, piyadanın davranışı onun məsuliyyətini avtomatik aradan qaldırmır.Bu baxımdan hər bir yol-nəqliyyat hadisəsinə fərdi yanaşılmalı, tərəflərin hərəkətləri və hadisənin başvermə şəraiti kompleks şəkildə araşdırılmalıdır. Hadisə yerinin müayinəsi, şahid ifadələri, müşahidə kameralarının görüntüləri, avtomobilin texniki vəziyyəti, əyləc izləri və ekspertiza rəyi birlikdə qiymətləndirilməlidir. Yalnız bu məlumatlar əsasında sürücünün hadisənin qarşısını almaq imkanının olub-olmadığı və onun hərəkətlərində cinayət tərkibinin əlamətlərinin mövcudluğu barədə əsaslandırılmış nəticəyə gəlmək mümkündür.Digər tərəfdən, avtotexniki ekspertiza rəyi də hüquqi qiymətləndirmənin yeganə əsası hesab edilə bilməz. Ekspert texniki məsələlərə dair xüsusi biliklər əsasında rəy verir, sürücünün təqsirli olub-olmaması barədə yekun hüquqi qərarı isə istintaq orqanı və məhkəmə qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq müəyyən edir. Ekspertiza nəticələri digər sübutlarla birlikdə araşdırılmalı, zəruri hallarda əlavə və ya təkrar ekspertiza keçirilməsi məsələsi də nəzərdən keçirilməlidir.

Beləliklə, piyadanın avtomobilin qarşısına qəfil çıxması və nəticədə həyatını itirməsi hər bir halda sürücünün cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsini zəruri etmir. Əsas məsələ sürücünün konkret şəraitdə yol hərəkəti qaydalarını pozub-pozmadığını, qəzanın qarşısını almaq üçün real texniki imkanının olub-olmadığını və ehtimal olunan qayda pozuntusu ilə ölüm nəticəsi arasında səbəbli əlaqənin mövcudluğunu müəyyən etməkdir. Hüquqi qərar yalnız hadisənin ağır nəticəsinə deyil, obyektiv sübutlara və hərtərəfli araşdırmaya əsaslanmalıdır.

Yusif