Gözlərimizi yumanda gördüyümüz işıqlar: Fosfen nədir?

Gözlərimizi yumduqda qarşımıza yalnız qaranlıq çıxacağını düşünürük. Lakin bəzən göz qapaqlarımızın arxasında parlayan nöqtələr, hərəkət edən işıq dalğaları, rəngli ləkələr və hətta ulduzlu səmanı xatırladan qəribə naxışlar görürük. Maraqlısı budur ki, bu görüntülər ətrafımızda heç bir işıq mənbəyi olmadığı halda da meydana gələ bilər. Elm bu maraqlı hadisəni fosfen adlandırır.Fosfenlər insanın görmə sisteminin nə qədər mürəkkəb işlədiyini nümayiş etdirən maraqlı fizioloji hadisələrdən biridir. Çünki görmə prosesi yalnız gözlərimizə düşən işığın beyinə ötürülməsindən ibarət deyil. Beyin gözlərdən aldığı siqnalları emal edir, onları mənalandırır və gördüyümüz görüntünü formalaşdırır. Bəzi hallarda isə xarici işıq mənbəyi olmadan da görmə sistemi daxilində yaranan elektrik aktivliyi işıq təəssüratı yarada bilir.

Citypost.az-ın məlumatına görə, Əslində, gözlərimizi yumduqda görmə sistemi tamamilə fəaliyyətini dayandırmır. Torlu qişada, görmə sinirində və beynin görmə ilə əlaqəli sahələrində müəyyən elektrik və sinir fəaliyyəti davam edir. Bu fəaliyyət nəticəsində insan bəzən işıq parıltılarına, rəngli nöqtələrə və müxtəlif həndəsi fiqurlara bənzər görüntülər hiss edə bilər. Məhz bu görüntülər fosfenlər kimi tanınır.Fosfenlərin yaranmasının müxtəlif səbəbləri var. Bəzən gözə yüngül təzyiq göstərildikdə insan parlaq ləkələr və işıq çaxmaları görə bilər. Bunun səbəbi torlu qişadakı hüceyrələrin mexaniki təsirlə stimullaşdırılmasıdır. Digər hallarda isə bu görüntülər heç bir fiziki təmas olmadan, görmə sisteminin öz spontan fəaliyyəti nəticəsində meydana çıxır. Yorğunluq, qaranlıq mühit və yuxuya keçid mərhələsi də bəzi insanlarda belə vizual təəssüratların hiss olunmasına şərait yarada bilər.

Bu hadisənin ən maraqlı tərəflərindən biri də odur ki, insan gördüyü işıqları sanki öz zehninin daxilində müşahidə edir. Bəzən nöqtələr bir-birinə qarışaraq dalğalara çevrilir, bəzən isə müxtəlif istiqamətlərdə hərəkət edən parlaq formalar yaranır. Bu görüntülər hər kəsdə eyni olmur. Onların rəngi, intensivliyi, forması və davametmə müddəti insandan-insana dəyişə bilər.Fosfenlər bir tərəfdən beynin vizual məlumatları necə yaratdığını anlamaq üçün elmi baxımdan maraqlıdır, digər tərəfdən isə görmə sisteminin xarici dünyadan gələn məlumatlarla yanaşı, daxili sinir fəaliyyətindən də təsirləndiyini göstərir. Yəni gördüyümüz hər şey mütləq ətrafımızda mövcud olan fiziki obyektin əksi olmaya bilər. Bəzi vizual təəssüratlar birbaşa beynin və görmə sisteminin fəaliyyətindən qaynaqlana bilər.Bununla belə, hər işıq çaxmasını və parlaq nöqtəni adi fosfen hesab etmək düzgün deyil. Xüsusilə qəfil başlayan, tez-tez təkrarlanan işıq parıltıları, göz önündə çoxalan qara nöqtələr, pərdə və ya kölgə hissi görmə problemlərinin, o cümlədən torlu qişa ilə bağlı ciddi vəziyyətlərin əlaməti ola bilər. Belə hallarda gecikmədən oftalmoloqa müraciət etmək vacibdir.

Həmçinin oxuyun

Noyabrın pensiyaları BU TARİXDƏ ÖDƏNİLƏCƏK

SON DƏQİQƏ! Qəfil vəfat etdi

Şəmsi Vəfadar: "Ey Sevgili Bayrağım!"

Əli Nağıyevin doğum günüdür

Beləliklə, gözlərimizi yumduqda gördüyümüz parlaq nöqtələr və işıq dalğaları bəzən beynimizin öz daxilində yaratdığı vizual görüntülərdir. Fosfen adlanan bu fenomen insan beyninin yalnız xarici dünyanı qəbul edən deyil, eyni zamanda mürəkkəb sinir fəaliyyəti vasitəsilə müxtəlif vizual təəssüratlar formalaşdıran bir sistem olduğunu göstərir. Bir sözlə, bəzən gözlərimizi yumduğumuz zaman belə beynimiz öz kiçik ulduzlu səmasını yaratmağa davam edir.

Əli