Dünya bir günlüyünə işıqlarını söndürsə, nə baş verər?

Təsəvvür edin ki, dünyanın bütün ölkələrində insanlar bir gün ərzində lazımsız işıqları söndürür, binaların fasadları, reklam lövhələri, küçələr və evlər əvvəlki kimi işıqlandırılmır. Şəhərlərin parlaq görüntüsü yox olur, gecə səması yenidən ulduzlarla dolur və təbiət bir günlük də olsa, süni işıqlandırmanın təsirindən xilas olur. İlk baxışdan bu, sadəcə kiçik bir qənaət addımı kimi görünə bilər. Lakin belə bir təşəbbüsün həm ətraf mühit, həm enerji istehlakı, həm də canlı aləm üçün əhəmiyyətli nəticələri ola bilər.

Citypost.az-ın məlumatına görə, dünyanın hər yerində insanlar bir gün ərzində zəruri olmayan işıqları söndürsələr, enerji istehlakında müəyyən azalma əldə etmək mümkündür. Bu, elektrik enerjisinin istehsalı üçün istifadə olunan resurslara tələbatın azalmasına və nəticə etibarilə atmosferə atılan istixana qazlarının müəyyən qədər məhdudlaşdırılmasına kömək edə bilər. Bəzi hesablamalarda belə bir təşəbbüsün təxminən 1 milyard dollar dəyərində enerji qənaəti və 5 min ton karbon qazı emissiyasının qarşısının alınması ilə nəticələnə biləcəyi qeyd olunur. Bununla belə, bu rəqəmlər bütün dünyanın bir gün ərzində işıqlandırmanı azaltması ilə bağlı konkret ssenaridən asılıdır və universal, dəqiq nəticə kimi qəbul edilməməlidir.

Belə bir addımın ən mühüm faydalarından biri də işıq çirklənməsinin azalması ola bilər. İşıq çirklənməsi gecə saatlarında küçələrdən, binalardan, reklam lövhələrindən və digər süni mənbələrdən yayılan həddindən artıq işığın təbii qaranlığı pozmasıdır. Bu hal yalnız insanların ulduzları müşahidə etməsinə mane olmur, eyni zamanda bir çox canlıların həyat ritminə, qidalanmasına, çoxalmasına və istiqamət tapmasına mənfi təsir göstərir.Xüsusilə dəniz tısbağalarının balaları bu problemdən ciddi şəkildə təsirlənir. Yumurtadan çıxdıqdan sonra balalar təbii şəraitdə üfüqdəki işıq və dəniz səthindən əks olunan parlaqlıq istiqamətində hərəkət edərək suya çatmağa çalışırlar. Lakin sahilboyu ərazilərdəki otellərin, evlərin, küçələrin və reklam lövhələrinin işıqları onların istiqamət hissini poza bilər. Nəticədə balalar dənizə doğru deyil, şəhər işıqlarına tərəf hərəkət edir, yollara və digər təhlükəli ərazilərə düşərək həyatlarını itirə bilirlər.

Süni işıqlandırmanın azalması yalnız dəniz tısbağalarına deyil, quşlara, həşəratlara və digər gecə canlılarına da müsbət təsir göstərə bilər. Gecə miqrasiya edən quşlar güclü şəhər işıqları səbəbindən istiqamətlərini itirə, binalarla toqquşa bilərlər. Süni işıq isə gecə aktiv olan həşəratların davranışını dəyişdirərək onların qidalanmasına və çoxalmasına mane ola bilər. Bir günlük qaranlıq bu problemləri tamamilə aradan qaldırmasa da, işıq çirklənməsinin canlı aləmə təsirini daha aydın göstərmək üçün mühüm fürsət yarada bilər.Digər maraqlı nəticə isə insanların gecə səmasını yenidən kəşf etməsi olardı. Böyük şəhərlərdə yaşayan insanların əksəriyyəti ulduzları, Süd Yolunu və digər səma cisimlərini aydın şəkildə müşahidə edə bilmir. Bunun əsas səbəblərindən biri şəhərlərdəki süni işıqlandırmanın yaratdığı işıq çirklənməsidir. Lazımsız işıqlar azaldıqda bəzi ərazilərdə gecə səması daha aydın görünə, insanlar təbiətin min illər boyu müşahidə etdiyi mənzərə ilə yenidən qarşılaşa bilərlər.

Həmçinin oxuyun

Noyabrın pensiyaları BU TARİXDƏ ÖDƏNİLƏCƏK

SON DƏQİQƏ! Qəfil vəfat etdi

Şəmsi Vəfadar: "Ey Sevgili Bayrağım!"

Əli Nağıyevin doğum günüdür

Dünyada bu istiqamətdə keçirilən ən tanınmış təşəbbüslərdən biri də “Yer saatı”dır. Bu kampaniya çərçivəsində insanlar, müəssisələr və müxtəlif qurumlar müəyyən edilmiş vaxtda zəruri olmayan işıqları bir saatlıq söndürərək iqlim dəyişikliyinə və təbiətin qorunmasına diqqət çəkirlər. Burada əsas məqsəd yalnız elektrik enerjisinə qənaət etmək deyil, həm də insanların ətraf mühit qarşısında məsuliyyətini xatırlatmaqdır.Əlbəttə, bütün dünyada işıqların bir günlüyünə söndürülməsi mümkün və ya təhlükəsiz yanaşma deyil. Xəstəxanalar, hava limanları, nəqliyyat sistemləri, təhlükəsizlik xidmətləri və digər həyati əhəmiyyətli obyektlər fasiləsiz işıqlandırmaya ehtiyac duyur. Söhbət məhz zəruri olmayan işıqların azaldılmasından, enerji israfının qarşısının alınmasından və gecə təbii qaranlığın qorunmasından gedir.

Beləliklə, dünyanın bir günlüyünə lazımsız işıqlarını söndürməsi təkcə enerji qənaəti deyil, həm də planetə göstərilən diqqət və qayğının simvoluna çevrilə bilər. Bəzən təbiəti qorumaq üçün böyük texnoloji yeniliklərə deyil, gündəlik vərdişlərimizdə kiçik dəyişikliklərə ehtiyac duyulur. Çünki işıqları söndürdüyümüz zaman yalnız elektrik enerjisinə qənaət etmirik, həm də gecənin təbii ritmini, canlıların həyatını və gələcək nəsillər üçün daha sağlam ətraf mühiti qorumağa töhfə veririk.

Yeganə