Marka hüququ pozulanda hansı hüquqi yol var? – Vəkil izah etdi

Sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər arasında yaranan mübahisələrin mühüm bir hissəsini əqli mülkiyyət hüquqlarının pozulması ilə bağlı məsələlər təşkil edir. Xüsusilə bir sahibkarlıq subyektinin digərinə məxsus əmtəə nişanından, ticarət adından və ya tanınmış markadan qanunsuz istifadə etməsi həm hüquqi, həm də iqtisadi baxımdan ciddi problemlərə səbəb olur. Belə hallar bazarda sağlam rəqabət mühitinə zərər vurmaqla yanaşı, öz məhsulunun tanıdılması və müştəri bazasının formalaşdırılması üçün uzun müddət və vəsait sərf etmiş sahibkarın maraqlarını da təhlükə altına qoyur.

Vəkil Bəhruz Orucov Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, əqli mülkiyyət hüquqlarının pozulması ilə bağlı mübahisələr də kommersiya mübahisələri hesab olunur. Çünki bu mübahisələr, bir qayda olaraq, sahibkarlıq fəaliyyətindən irəli gəlir və sahibkarlıq subyektlərinin iqtisadi maraqları ilə birbaşa əlaqəlidir.

Onun sözlərinə görə, praktikada kifayət qədər tez-tez rast gəlinən hallardan biri sahibkarların digər sahibkarlıq subyektlərinə məxsus əmtəə nişanlarından və ticarət adlarından qanunsuz istifadə etməsidir. Bəzi hallarda bir şirkət müəyyən markanı uzun müddət ərzində bazarda tanıdır, onun nüfuzunun formalaşmasına və məhsullarının satışının artırılmasına ciddi sərmayə qoyur. Lakin sonradan başqa bir sahibkarlıq subyekti həmin markadan və ya onunla qarışdırılacaq dərəcədə oxşar addan istifadə etməklə bazara daxil olmağa çalışır.

Vəkil qeyd edib ki, belə vəziyyətlərdə əsas hüquqi məsələlərdən biri əmtəə nişanlarının oxşarlıq dərəcəsinin müəyyən edilməsidir. Çünki bəzən digər sahibkar əvvəlki markanın adını olduğu kimi təkrarlamır, sadəcə ona çox yaxın səslənən, yazılışı və ya vizual görünüşü baxımından oxşar olan başqa bir addan istifadə edir. İlk baxışdan bu adların fərqli olduğu düşünülə bilər. Lakin istehlakçı həmin məhsulları gördükdə onların eyni istehsalçıya və ya bir-biri ilə əlaqəli şirkətlərə məxsus olduğunu zənn edə bilər.Bu isə bazarda istehlakçıların çaşdırılması, məhsulların mənşəyi ilə bağlı yanlış təsəvvürün yaranması və hüquq sahibinin kommersiya maraqlarına zərər dəyməsi ilə nəticələnə bilər. Xüsusilə əmtəə nişanının tanıdılması üçün uzun müddət reklam, marketinq və satış strategiyalarına vəsait yatıran sahibkar üçün belə hallar ciddi maliyyə itkiləri yarada bilər.

Bəhruz Orucov bu məsələyə nümunə olaraq dərman vasitələrinin marketinqi və satışı sahəsində yaranan mübahisələri göstərib. Belə ki, bir sahibkarlıq subyekti müəyyən dərman vasitəsinin bazarda tanıdılması, satış həcminin artırılması və istehlakçılar arasında həmin məhsula marağın formalaşdırılması üçün əhəmiyyətli vəsait sərf edir. Şirkət reklam və marketinq tədbirləri həyata keçirir, məhsulun tanınması istiqamətində sərmayə yatırır və nəticədə bazarda müəyyən kommersiya mövqeyi əldə edir.Lakin sonradan başqa bir sahibkarlıq subyekti həmin məhsulun adından və ya ona qarışdırılacaq dərəcədə oxşar addan istifadə etməklə fərqli bir məhsulu ölkəyə idxal edir və bazara çıxarmağa çalışır. Bu zaman ikinci sahibkarın fəaliyyəti birinci sahibkarın uzun müddət ərzində formalaşdırdığı bazar mövqeyinə, markanın tanınmasına və kommersiya maraqlarına mənfi təsir göstərə bilər.Belə mübahisələrdə məsələ yalnız iki məhsulun adlarının bir-birinə bənzəməsindən ibarət olmur. Burada əsas diqqət istehlakçının həmin adları necə qəbul etməsinə, məhsulların mənşəyini qarışdırmaq ehtimalına, əmtəə nişanlarının hüquqi qorunmasına və sahibkarın müstəsna hüquqlarına yönəlir. Xüsusilə dərman vasitələri ilə bağlı hallarda bu məsələ daha həssas xarakter daşıyır. Çünki istehlakçıların məhsulun istehsalçısı, mənşəyi və keyfiyyəti barədə yanlış təsəvvürə düşməsi arzuolunmaz nəticələrə səbəb ola bilər.

Vəkilin sözlərinə görə, bu cür hallarla üzləşən sahibkarlıq subyekti hüquqlarının müdafiəsi üçün məhkəməyə müraciət edə bilər. Lakin əmtəə nişanlarının qarışdırılacaq dərəcədə oxşar olub-olmamasının müəyyənləşdirilməsi bəzən xüsusi bilik və araşdırma tələb edir. Bu səbəbdən məhkəmə prosesində ekspertiza keçirilməsi zərurəti yaranır.Ekspertiza zamanı mübahisəli əmtəə nişanları və məhsul adları müqayisə edilir, onların fonetik, qrafik və semantik xüsusiyyətləri araşdırılır. Başqa sözlə, adların necə səslənməsi, necə yazılması, vizual görünüşü və istehlakçıda hansı assosiasiyanı yaratması qiymətləndirilir. Məqsəd həmin nişanların adi istehlakçı tərəfindən bir-biri ilə qarışdırılması ehtimalının olub-olmadığını müəyyən etməkdir.

Həmçinin oxuyun

Noyabrın pensiyaları BU TARİXDƏ ÖDƏNİLƏCƏK

SON DƏQİQƏ! Qəfil vəfat etdi

Şəmsi Vəfadar: "Ey Sevgili Bayrağım!"

Əli Nağıyevin doğum günüdür

Bəhruz Orucov bildirib ki, qeyd olunan nümunədə də xüsusi biliyə malik mütəxəssisin rəyinin alınmasına ehtiyac yaranıb və müvafiq ekspertiza həyata keçirilib. Ekspert araşdırma nəticəsində mübahisəli adların qarışdırılacaq dərəcədə oxşar olması qənaətinə gəlib. Bu rəy məhkəmə araşdırması zamanı əhəmiyyətli sübutlardan biri kimi qiymətləndirilib.Nəticədə məhkəmə müdafiəsi vasitəsilə hüququ pozulan sahibkarlıq subyektinin maraqlarının bərpası üçün şərait yaranıb. Bu, yalnız konkret şirkətin kommersiya maraqlarının qorunması baxımından deyil, bütövlükdə bazarda qanuni rəqabət prinsiplərinin təmin edilməsi baxımından da əhəmiyyətlidir. Çünki sahibkarın öz vəsaiti hesabına yaratdığı, tanıtdığı və bazarda mövqeyini formalaşdırdığı markadan başqa şəxslərin qanunsuz şəkildə faydalanmasının qarşısının alınması vacibdir.

Vəkil diqqətə çatdırıb ki, əmtəə nişanından istifadə ilə bağlı mübahisələrdə hər bir oxşarlıq avtomatik olaraq hüquq pozuntusu hesab edilmir. Məsələnin hüquqi qiymətləndirilməsi zamanı əmtəə nişanının qeydiyyat vəziyyəti, hüquqi mühafizəsinin əhatə dairəsi, məhsulların növü, istifadə olunan adların oxşarlıq dərəcəsi və istehlakçının çaşdırılması ehtimalı kimi hallar nəzərə alınmalıdır. Buna görə də sahibkarlar öz hüquqlarını qorumaq üçün əmtəə nişanlarının qeydiyyatına, sənədləşməyə və mümkün hüquq pozuntularına vaxtında diqqət yetirməlidirlər.

Beləliklə, əqli mülkiyyət hüquqlarının müdafiəsi sahibkarlıq mühitində sağlam rəqabətin qorunmasının əsas şərtlərindən biridir. Bir sahibkarın illərlə formalaşdırdığı marka və kommersiya nüfuzundan digər şəxsin qanunsuz şəkildə faydalanması yolverilməzdir. Bu cür mübahisələrin məhkəmə qaydasında həlli isə hüquqları pozulmuş sahibkarın maraqlarının bərpasına, bazarda ədalətli rəqabətin təmin olunmasına və sahibkarlıq subyektlərinin öz fəaliyyətlərini qanun çərçivəsində sərbəst davam etdirməsinə xidmət edir.

Yeganə