Pişiklər qaranlıqda necə görür? Gecələr onları əsl “ninjalara” çevirən sirr nədir?

Pişiklərin gecə saatlarında qaranlıq mühitdə belə rahat hərəkət etməsi, ətrafdakı əşyaları asanlıqla seçməsi və ovunu dəqiqliklə izləməsi hər zaman insanlarda maraq doğurub. Gün işığında olduğu kimi, zəif işıqlandırılmış yerlərdə də çevik hərəkət edə bilən pişiklər sanki qaranlığı görürmüş kimi davranırlar. Bəs onların gözlərində hansı xüsusi mexanizm var ki, insan gözünün çətinliklə seçdiyi görüntüləri onlar daha rahat görə bilirlər?

Citypost.az-ın məlumatına görə, pişiklərin gecə görmə qabiliyyətinin əsas sirri gözlərinin quruluşunda, xüsusilə də “Tapetum lucidum” adlanan xüsusi reflektiv təbəqədə gizlənir. Bu təbəqə pişiyin gözünün arxa hissəsində, torlu qişanın arxasında yerləşir və gözə daxil olan işığı əks etdirmək xüsusiyyətinə malikdir.

Belə ki, zəif işıq gözə daxil olduqda onun bir hissəsi torlu qişadan keçərək bu xüsusi təbəqəyə çatır. Tapetum lucidum həmin işığı yenidən torlu qişaya doğru əks etdirir. Nəticədə işıq gözün işığa həssas hüceyrələri ilə ikinci dəfə qarşılıqlı təsirdə olur. Başqa sözlə, gözə daxil olan zəif işıqdan daha səmərəli istifadə edilir və pişiklər ətrafdakı obyektləri qaranlıq şəraitdə daha yaxşı seçə bilirlər.Məhz bu xüsusiyyət pişiklərin gecə görmə qabiliyyətini insanlarla müqayisədə xeyli gücləndirir. Müxtəlif elmi mənbələrdə pişiklərin zəif işıqda insanlardan təxminən 6 dəfə daha yaxşı görə bildiyi qeyd olunur. Bununla belə, bu göstərici bütün işıqlandırma şəraitində dəyişməz deyil. Pişiklərin üstünlüyü əsasən işığın az olduğu mühitlərdə özünü göstərir.

Pişiklərin gözlərindəki başqa bir mühüm xüsusiyyət isə bəbəklərinin genişlənmə qabiliyyətidir. İnsanlarda olduğu kimi, pişiklərdə də bəbəyin ölçüsü gözə daxil olan işığın miqdarını tənzimləyir. Lakin onların bəbəkləri işıq zəif olduqda xeyli genişlənərək daha çox işığın gözə daxil olmasına imkan verir. Güclü işıqda isə bəbəklər daralaraq nazik şaquli xətt formasını alır. Bu mexanizm həm görmənin tənzimlənməsinə, həm də gözün həddindən artıq işıqdan qorunmasına kömək edir.

Həmçinin oxuyun

Leysan olacaq, şimşək çaxacaq - SABAHIN HAVASI

Milli Məclisin deputatı Rövşən Muradov:Bu nəticənin arxasında uzunmüddətli dövlət quruculuğu dayanır

Ərdoğan sabah Qarabağa gəlir

Nazirdən məktəblərlə bağlı MÜHÜM AÇIQLAMA

Bununla yanaşı, pişiklərin torlu qişasında çubuqcuq adlanan işığa həssas hüceyrələrin sayı da çoxdur. Bu hüceyrələr xüsusilə zəif işıqda görüntünün qəbul edilməsində mühüm rol oynayır. İnsan gözündə isə rəngləri və detalları ayırd etməyə kömək edən kolbacıq hüceyrələrinin rolu daha böyükdür. Pişiklərin gözlərinin quruluşu onları zəif işıqda görməyə daha uyğunlaşdırır.Ancaq bu üstünlüyün müəyyən qarşılığı da var. Pişiklər qaranlıqda insanlardan daha yaxşı görsələr də, rəngləri insanlardakı kimi geniş diapazonda ayırd edə bilmirlər. Onların rəng qavrayışı daha məhduddur və görüntülər əsasən mavi, sarımtıl və boz çalarlar üzərindən qəbul olunur. Yəni pişiklər üçün gecə görməsində əsas üstünlük rənglərin zənginliyi deyil, zəif işıqda obyektləri seçmək və hərəkəti izləmək qabiliyyətidir.Pişiklərin gecə ovçuluğunda uğurlu olmasının səbəbi yalnız gözlərinin quruluşu ilə də məhdudlaşmır. Onların eşitmə və toxunma hissləri də bu prosesdə mühüm rol oynayır. Xüsusilə bığları ətrafdakı obyektlərin yaxınlığını və hava axınındakı dəyişiklikləri hiss etməyə kömək edir. Bu xüsusiyyətlər bir araya gəldikdə pişiklər zəif işıqlı mühitdə belə ətraflarını daha yaxşı qavrayır, ovlarının hərəkətini izləyir və maneələrdən yayınırlar.Pişiklərin gözlərinin qaranlıqda parlaması da məhz həmin reflektiv təbəqə ilə əlaqədardır. İşıq mənbəyindən gələn şüalar gözə düşdükdə tapetum lucidum onları geri əks etdirir. Buna görə də avtomobil farası, fənər və ya kameranın işığı pişiyin gözünə düşəndə gözlərində parıltı müşahidə olunur. Bu, onların gözündə xüsusi işıq olması deyil, daxil olan işığın əks olunmasıdır.

Beləliklə, pişiklərin gecə qaranlıqda çevik hərəkət etməsi təsadüfi deyil. Tapetum lucidum təbəqəsi, genişlənən bəbəklər və torlu qişadakı işığa həssas hüceyrələr onların zəif işıqdan maksimum faydalanmasına imkan verir. Məhz bu bioloji xüsusiyyətlər pişikləri gecə həyatına uyğunlaşmış canlılara çevirir. Bununla belə, pişiklər də tamamilə işıqsız, zülmət qaranlıqda görə bilmirlər; onların üstünlüyü çox zəif də olsa, mövcud işıqdan səmərəli istifadə etmələrindədir.

Əli