Təbiətin ən qorxunc ovçularından biri: Tarakanı canlı “zombiyə” çevirən mücəvhər eşşəkarısı

Təbiətdə elə canlılar var ki, xarici görünüşü ilə insanı heyran etsə də, həyat tərzi və ov üsulları ilə əsl dəhşət yaradır. Onlardan biri də parlaq, zümrüdü xatırladan rəngləri ilə diqqət çəkən mücəvhər eşşəkarısıdır. Cəmi 2 santimetrə yaxın uzunluğa malik olan bu həşərat özündən xeyli böyük tarakanı ovlamaqla kifayətlənmir, onu sanki iradəsindən məhrum edərək canlı “zombi”yə çevirir. Kiçik ölçüsünə baxmayaraq, bu həşəratın ov strategiyası təbiətin nə qədər mürəkkəb, heyrətamiz və bəzən də amansız mexanizmlərə malik olduğunu nümayiş etdirir.

Citypost.az xəbər verir ki , məcəvhər eşşəkarısının əsas ovlarından biri Amerika tarakanıdır. Ölçüsünə görə özündən xeyli böyük olan bu həşəratı ələ keçirmək üçün arı fiziki gücündən deyil, son dərəcə dəqiq və mürəkkəb bioloji mexanizmdən istifadə edir. Ovuna yaxınlaşan kimi onun üzərinə atılır və ilk sancmasını tarakanın bədəninin ön hissəsinə, döş nahiyəsinə yönəldir. Bu sancma nəticəsində tarakanın ön ayaqları müvəqqəti olaraq hərəkət qabiliyyətini itirir. Beləliklə, həşəratın qaçmaq və müqavimət göstərmək imkanları xeyli məhdudlaşır.

Lakin mücəvhər eşşəkarısının əsas və ən qeyri-adi hücumu bundan sonra başlayır. Arı ikinci dəfə sancaraq iynəsini tarakanın baş nahiyəsinə, daha dəqiq desək, beyninə yönəldir. Bu proses təsadüfi baş vermir. Mücəvhər eşşəkarısının iynəsinin ucunda yerləşən xüsusi hissiyyat strukturları ona hədəfin daxilində hərəkət edərək lazımi nöqtəni müəyyənləşdirməyə kömək edir. Arı zəhərini tarakanın beynində hərəkətə nəzarət edən müəyyən sinir mərkəzlərinə çatdırır.

Bu zəhərin təsiri nəticəsində tarakan ölmür. Onun bütün hərəkət qabiliyyəti də tamamilə aradan qalxmır. Ən qəribəsi odur ki, tarakanın özbaşına hərəkət etmək və qaçmaq istəyi ciddi şəkildə zəifləyir. Başqa sözlə, həşərat fiziki baxımdan hərəkət edə bilsə də, davranışına nəzarət etmək qabiliyyətini itirir. Elmi araşdırmalara görə, arının zəhəri tarakanın beynindəki müəyyən sinir mexanizmlərinə təsir göstərərək onun könüllü hərəkətlərini məhdudlaşdırır. Nəticədə tarakan sanki öz iradəsini itirmiş canlıya çevrilir.

Hücumdan sonra arı daha bir qəribə davranış nümayiş etdirir. O, tarakanın bığcıqlarının, yəni antenalarının bir hissəsini dişləyərək zədələyir və yaranan nahiyədən sızan mayeni qəbul edir. Daha sonra isə əsas mərhələ başlayır: arı özündən dəfələrlə böyük olan tarakanı yuvasına aparmalıdır. Bu, onun üçün heç də asan məsələ deyil. Çünki ovunun çəkisi onu havaya qaldırmağa imkan vermir.

Buna görə də mücəvhər eşşəkarısı fərqli üsuldan istifadə edir. O, tarakanın antenasından tutur və onu arxasınca aparmağa başlayır. Tarakan isə demək olar ki, heç bir müqavimət göstərmədən arının ardınca hərəkət edir. Bu mənzərə sanki sahibinin arxasınca gedən, lakin əslində öz davranışını idarə edə bilməyən bir canlıya bənzəyir. Arı beləliklə, özündən böyük ovunu sürüyərək yuvasına çatdırır.

Yuvaya gətirilən tarakanın taleyi isə daha dəhşətli olur. Mücəvhər eşşəkarısı onun bədəninə, adətən, bir yumurta yerləşdirir və yuvanın girişini torpaq, daş və digər materiallarla bağlayır. Bundan sonra arı oranı tərk edir. Tarakan isə hələ də sağdır, lakin artıq özünü müdafiə etmək və baş verənlərdən xilas olmaq imkanından məhrumdur. Beləliklə, o, gələcək sürfə üçün canlı qida mənbəyinə çevrilir.

Həmçinin oxuyun

Bunu edən sürücülər cərimələnəcək - 100 manat və 2 bal

Noyabrın 5-i ilə bağlı rəsmi xəbərdarlıq

Prezidentdən nazirin qayınatası ilə bağlı SƏRƏNCAM

Prezidentin yüksək vəzifə verdiyi şəxs görün KİMİN OĞLUDUR

Bir müddət sonra yumurtadan sürfə çıxır. Sürfə tarakanın bədəninə daxil olaraq onun toxumaları ilə qidalanmağa başlayır. Burada da təbiətin olduqca maraqlı, eyni zamanda qorxunc mexanizmi işə düşür. Sürfə qurbanını dərhal öldürmür. O, əvvəlcə həyat üçün o qədər də vacib olmayan toxuma və orqanları yeməyə üstünlük verir. Həyati orqanların mümkün qədər uzun müddət fəaliyyət göstərməsi isə tarakanın canlı qalmasına şərait yaradır. Beləliklə, sürfə inkişafı üçün lazım olan qidanı əldə edir, tarakan isə bir müddət daha yaşamağa davam edir.

Bu proses parazit həşəratların inkişaf strategiyalarının ən diqqətçəkən nümunələrindən biridir. Sürfə böyüdükcə tarakanın bədənindəki toxumaların böyük hissəsini istehlak edir. İnkişaf mərhələsi başa çatdıqda isə artıq öz çevrilməsini tamamlamış yeni arı xarici aləmə çıxır. Təxminən bir ay davam edə bilən bu proses mücəvhər eşşəkarısının həyat dövrünün ən qeyri-adi mərhələlərindən biridir. Kiçik və gözəl görünüşlü bir həşəratın özündən böyük canlı üzərində belə mürəkkəb nəzarət mexanizmi qurması təbiətdəki bioloji uyğunlaşmanın nə qədər fərqli formalarda ortaya çıxdığını göstərir.

Məcəvhər eşşəkarısı ilə bağlı maraqlı məqamlardan biri də onun elmi və populyar mədəniyyətdə yaratdığı təəssüratdır. Bu həşəratın bəzi yaxın qohumları da qeyri-adi adlarla tanınır. Məsələn, Ampulex dementor adlı başqa bir eşşəkarısı növünün adı “Harri Potter” əsərlərindəki insanın ruhunu və həyat enerjisini sovuran dementorlardan ilhamlanaraq seçilib. Bu adlandırma həmin həşəratların qeyri-adi ov davranışlarını xatırladır və onların təbiətdəki fərqli xüsusiyyətlərinə diqqət çəkir.

Mücəvhər eşşəkarısının həyat tərzi göstərir ki, təbiətdə sağ qalmaq uğrunda mübarizə heç də həmişə fiziki gücə əsaslanmır. Bəzən kiçik ölçülü bir canlı özündən dəfələrlə böyük rəqibini mürəkkəb bioloji mexanizmlər vasitəsilə nəzarət altına ala bilir. Bu həşəratın ov strategiyası həm davranış biologiyası, həm də sinir sisteminin fəaliyyəti baxımından elmi maraq doğurur. Onun zəhərinin tarakanın beyninə təsiri, qurbanın hərəkətlərinin dəyişməsi və sürfənin inkişafı üçün canlı qida mənbəyindən istifadə etməsi təbiətin nə qədər mürəkkəb olduğunu bir daha ortaya qoyur.

Nəticə etibarilə, mücəvhər eşşəkarısı zahirən qiymətli daşı xatırladan parlaq görünüşünün arxasında olduqca qeyri-adi və qorxunc həyat strategiyası gizlədir. İnsan üçün fantastik film səhnəsini xatırladan bu proses təbiətdə tamamilə realdır. Bəzən ən gözəl görünən canlıların belə arxasında təbiətin ən qaranlıq, sirli və heyrətamiz mexanizmlərindən biri dayanır.

Yeganə