Arıların yuvasını tapır, insanları köməyə çağırır – Təbiətin ən ağıllı quşlarından biri

Təbiətdə elə canlılar var ki, qida əldə etmək üçün gücündən deyil, daha çox zəkasından, müşahidə qabiliyyətindən və digər canlılarla qurduğu qeyri-adi əlaqələrdən istifadə edir. Afrikada yaşayan bal bələdçisi quşu da bu baxımdan dünyanın ən maraqlı canlılarından biri hesab olunur. Bu quş arı yuvalarını tapmaqda xüsusi bacarığa malikdir. Lakin onun daha təəccüblü xüsusiyyəti pətəyi özü aça bilməməsi və bu işi başqa canlıların köməyi ilə həyata keçirməsidir.

Citypost.az xəbər verir ki, Bal bələdçisi quşu (Honeyguide) əsasən Afrika ərazilərində yayılıb və arı koloniyalarının yerləşdiyi yuvaları müəyyənləşdirmək qabiliyyəti ilə tanınır. Onun güclü müşahidə bacarığı və qida mənbələrini tapmaq qabiliyyəti bu quşu digər növlərdən fərqləndirir. Bal bələdçisi arıların yaşadığı ağac oyuqlarını, torpaq altındakı yuvaları və digər gizli pətəkləri müəyyən edə bilir. Ancaq burada onun qarşısında ciddi bir maneə var: arıların müdafiə etdiyi pətəyi öz gücü ilə açmaq imkanına malik deyil.Məhz bu məqamda təbiətin ən maraqlı əməkdaşlıq nümunələrindən biri ortaya çıxır. Bal bələdçisi arı yuvasını tapdıqdan sonra bal porsuğu, babunlar və hətta insanlar kimi pətəyi aça bilən canlıların diqqətini cəlb etməyə çalışır. Quş xüsusi səslər çıxararaq və müəyyən istiqamətdə hərəkət edərək onları arı yuvasına doğru aparır. Bu davranış təsadüfi deyil. Quş sanki qarşı tərəfə qida mənbəyinin yerini göstərir və onun köməyi ilə pətəyə çatmağa çalışır.

Xüsusilə Afrikanın bəzi bölgələrində insanlar da bal bələdçisi quşunun bu qabiliyyətindən istifadə edirlər. Yerli icmalarda insanlar quşun çağırışını izləyərək arı yuvalarını tapır, daha sonra pətəyi açıb balı götürürlər. İnsanlar üçün bu, bal əldə etməyin bir yolu olduğu halda, quş üçün də qida mənbəyinə çıxış imkanı yaradır. Pətək açıldıqdan və insanlar balı götürdükdən sonra arxada qalan bal mumu, arı sürfələri və digər qalıqlar quşun qidalanmasına şərait yaradır.Bal bələdçisinin qidalanmasında məhz bal mumu xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Maraqlıdır ki, quşların əksəriyyəti mumu həzm etmək qabiliyyətinə malik olmadığı halda, bal bələdçilərinin həzm sistemi bu maddədən qida kimi istifadə etməyə uyğunlaşıb. Onların bağırsaq sistemində mumun parçalanmasına kömək edən mikroorqanizmlərin olduğu düşünülür. Bundan başqa, arı sürfələri və digər qalıqlar da bu quşlar üçün mühüm qida mənbəyidir. Beləliklə, bal bələdçisi pətəyi özü açmasa da, digər canlıların fəaliyyəti nəticəsində əldə edilən qidadan faydalanır.

Bu münasibət təbiətdə qarşılıqlı faydaya əsaslanan əməkdaşlığın maraqlı nümunəsidir. İnsan və ya digər heyvan pətəyi açaraq bal əldə edir, quş isə həmin prosesdən sonra qalan qida ilə təmin olunur. Bununla belə, bu əməkdaşlıq hər zaman eyni formada baş vermir. Bal bələdçisi ilə insanlar arasında qurulan əlaqə bəzi Afrika icmalarında xüsusi çağırış səsləri və ənənəvi davranışlarla müşayiət olunur. İnsanların quşun çağırışına cavab verməsi, quşun isə onları arı yuvasına aparması bu qarşılıqlı münasibətin nə qədər mürəkkəb olduğunu göstərir.Bal bələdçisi quşunun qeyri-adi xüsusiyyətləri bununla da bitmir. Bu quşlar çoxalma davranışlarına görə də diqqət çəkirlər. Onlar kuluçka parazitliyi adlandırılan üsuldan istifadə edirlər. Yəni öz yumurtalarını başqa quş növlərinin yuvalarına qoyurlar və balalarını həmin quşların hesabına böyüdürlər. Bu davranış ququ quşlarında da müşahidə olunan çoxalma strategiyasına bənzəyir.

Həmçinin oxuyun

Sərəncam bu  gündən qüvvəyə minir

İlham Əliyevin adından saxta məlumat YAYILIR -DİQQƏT!

Quşlar yüksək gərginlikli elektrik xətlərində dayanır-Bəs niyə elektrik onları vurmur?

Qatarla gedənlərə ŞAD XƏBƏR!Bilet ucuzlaşdı

Bal bələdçilərinin bəzi növlərində yumurtalarını başqa quşların yuvalarına qoyduqdan sonra onların balaları ev sahibi quşun balalarına qarşı aqressiv davranış nümayiş etdirə bilər. Hətta bəzi növlərin balaları yumurtadan çıxdıqdan sonra digər yumurtaları və ya balaları yuvadan kənarlaşdırmağa imkan verən xüsusi uyğunlaşmalara malikdir. Nəticədə ev sahibi quş öz balaları ilə yanaşı, başqa növə aid olan balanı da böyütmək məcburiyyətində qalır.Alimlər bal bələdçilərinin bu davranışlarını uzun müddətdir araşdırırlar. Çünki burada həm qida əldə etmək üçün digər canlılarla əməkdaşlıq, həm də çoxalma zamanı başqa növlərin imkanlarından istifadə etmək kimi iki fərqli strategiya bir araya gəlir. Bir tərəfdən quş arı yuvasını açmaq üçün özündən daha güclü canlıları istiqamətləndirir, digər tərəfdən isə balalarını böyütmək məsuliyyətini başqa quşların üzərinə qoyur.

Bu quşun davranışları təbiətdə yaşamaq uğrunda mübarizənin yalnız fiziki güclə aparılmadığını bir daha göstərir. Bəzi canlılar öz imkanlarının məhdud olduğu hallarda ətraf mühitə uyğunlaşır, digər növlərin davranışlarından faydalanır və mürəkkəb strategiyalar qururlar. Bal bələdçisi də arıların müdafiəsini birbaşa aşmaq əvəzinə, bu işi bacaran canlı

Əli