Katibə quşunun heyrətamiz ov bacarığı – Maraqlı faktlar
Maraqlı 13 Noyabr 2026, 11:00
394
Afrika savannalarının ən qeyri-adi və diqqətçəkən canlılarından biri katibə quşudur. Uzun ayaqları, fərqli bədən quruluşu və başının arxa hissəsindəki lələk dəstəsi ilə digər quşlardan asanlıqla seçilən bu canlı, xüsusilə ilan ovlamaq bacarığı ilə tanınır. Onun ov zamanı nümayiş etdirdiyi çeviklik, sürət və güc təbiətin yaratdığı maraqlı uyğunlaşma nümunələrindən biridir.
Citypost.az xəbər verir ki, Katibə quşu (Sagittarius serpentarius) əsasən Afrikanın açıq çəmənliklərində, savannalarında və seyrək kolluqlarla örtülmüş ərazilərində yaşayır. Bu quşun görünüşü ilk baxışdan onu digər yırtıcı quşlardan fərqləndirir. Uzun və incə ayaqları, nisbətən kiçik başı, güclü dimdiyi və arxaya doğru uzanan qara lələk dəstəsi ona xüsusi görkəm verir. Başındakı lələklər katiblərin və ya sekretarların əvvəllər istifadə etdiyi qələm lələklərini xatırlatdığı üçün quş bu adla tanınmağa başlayıb.
Katibə quşunun ən maraqlı xüsusiyyəti ovunu tutmaq üçün yalnız dimdiyindən istifadə etməməsidir. Əksər yırtıcı quşlar ovlarını iti caynaqları ilə tutub dimdikləri vasitəsilə parçalayırlar. Katibə quşu isə əsasən yerdə ov edir və güclü ayaqlarından xüsusi silah kimi istifadə edir. O, uzun ayaqları sayəsində yüksək otların arasında rahat hərəkət edir, ərazini diqqətlə müşahidə edir və potensial ovunu müəyyənləşdirir.Bu quşun qida rasionuna həşəratlar, kiçik məməlilər, kərtənkələlər və müxtəlif sürünənlər daxildir. Lakin onun ən çox diqqət çəkən ovlarından biri ilanlardır. Zəhərli ilanlarla qarşılaşarkən katibə quşu son dərəcə ehtiyatlı və çevik davranır. İlanın hərəkətlərini izləyir, onun hücum məsafəsindən yayınır və münasib anı gözləyir. Daha sonra güclü ayaqları ilə sürətli zərbələr endirərək ilanı hərəkətsizləşdirməyə çalışır.
Katibə quşunun ayaqları bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Onun uzun ayaqları ov zamanı həm məsafə saxlamağa, həm də güclü zərbələr endirməyə imkan verir. Ayaqlarının quruluşu və möhkəmliyi ilanla mübarizədə ona üstünlük qazandırır. Quşun əsas məqsədi ilanın baş və bədən nahiyəsinə dəqiq zərbələr vuraraq onun hücum imkanlarını məhdudlaşdırmaqdır. Bu prosesdə sürət və düzgün zamanlama həlledici rol oynayır.İlan ovlamaq kifayət qədər təhlükəli olduğundan katibə quşunun hərəkətləri dəqiq koordinasiya tələb edir. Zəhərli ilanın bircə uğurlu hücumu quş üçün ciddi təhlükə yarada bilər. Buna görə də o, ov zamanı məsafəni qorumağa, ilanın qəfil hərəkətlərindən yayınmağa və zərbələrini düzgün istiqamətləndirməyə çalışır. Onun bu davranışı ov strategiyasının və bədən quruluşunun qarşılıqlı uyğunluğunu nümayiş etdirir.
Bu quşun digər maraqlı xüsusiyyəti ovunu tapmaq üçün əsasən yerdə hərəkət etməsidir. Bir çox yırtıcı quşlardan fərqli olaraq katibə quşu vaxtının böyük hissəsini torpaq üzərində keçirir. O, savannada uzun addımlarla gəzir, otların arasını yoxlayır və hərəkət edən canlıları izləyir. Təhlükə hiss etdikdə isə güclü qanadlarından istifadə edərək havaya qalxa bilir. Beləliklə, həm yerdə hərəkət etmək, həm də uçmaq qabiliyyəti ona müxtəlif şəraitlərdə yaşamaq üstünlüyü verir.Katibə quşunun bədən quruluşu onun həyat tərzinə uyğunlaşmasının maraqlı nümunəsidir. Uzun ayaqları yüksək otların arasından ətrafı müşahidə etməyə və yerdə rahat hərəkət etməyə imkan yaradır. Güclü dimdiyi ovunu parçalamaq üçün istifadə olunur, başındakı lələk dəstəsi isə onu digər quşlardan fərqləndirən xarakterik görünüş formalaşdırır. Geniş qanadları uçuş zamanı ona kömək edir.
Katibə quşu yalnız qeyri-adi ov texnikası ilə deyil, ekosistemdəki rolu ilə də əhəmiyyətlidir. O, müxtəlif həşəratların, kiçik gəmiricilərin və sürünənlərin sayının təbii şəkildə tənzimlənməsində iştirak edir. Bu baxımdan savanna ekosistemində qida zəncirinin mühüm halqalarından biridir. Onun mövcudluğu təbiətdəki canlılar arasında qarşılıqlı əlaqələrin və tarazlığın qorunmasına töhfə verir.Katibə quşunun həyat tərzi təbiətdəki canlı müxtəlifliyinin nə qədər zəngin olduğunu bir daha göstərir. Hər bir canlı yaşadığı mühitə uyğun xüsusiyyətlərə malikdir. Bəziləri sürətli qaçmaqla, digərləri güclü dimdikləri və ya iti caynaqları ilə, katibə quşu isə uzun ayaqları və dəqiq zərbələri ilə seçilir. Bu xüsusiyyətlər onun təbii mühitdə sağ qalmasına və qida əldə etməsinə kömək edir.
Həmçinin oxuyun
Bu qeyri-adi quş təbiətin mürəkkəb quruluşu, canlıların müxtəlifliyi və hər bir növün özünəməxsus xüsusiyyətləri barədə düşünməyə əsas verir. Katibə quşunun ilan ovlamaq bacarığı həm təbiətşünasların, həm də heyvanlar aləmi ilə maraqlanan insanların diqqətini cəlb edən heyrətamiz hadisələrdəndir. Onun hərəkətlərini izlədikcə canlıların yaşadıqları mühitə necə uyğunlaşdıqlarını və təbiətdə hər bir xüsusiyyətin müəyyən funksiyaya xidmət etdiyini daha aydın görmək mümkündür.
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Ağacların havaya buraxdığı maddələrin insan orqanizminə təsiri – Maraqlı faktlar
Meşədə gəzərkən insanı əhatə edən təmiz hava, ağacların ətri və təbiətin sakitliyi sadəcə xoş hisslər yaratmır. Bu mühitin insan sağlamlığına, xüsusilə də psixoloji vəziyyətə və immun sisteminə müsbət təsir göstərə biləcəyi elmi araşdırmalarda da diqqət çəkir. Məlum olur ki, meşədə nəfəs aldığımız hava yalnız oksigenlə zəngin olması ilə deyil, ağacların ətraf mühitə buraxdığı xüsusi uçucu maddələrlə də fərqlənir.Citypost.az-ın məlumatına görə, ağaclar və digər bitkilər özlərini zərərverici həşəratlardan, göbələklərdən və bəzi mikroorqanizmlərdən qorumaq üçün müxtəlif kimyəvi birləşmələr ifraz edirlər. Bu maddələrin bir hissəsi fitonsidlər adlanır. Fitonsidlər bitkilərin müdafiə mexanizminin mühüm elementlərindən biridir. Onlar havaya yayılan uçucu üzvi birləşmələrdir və bəzi mikroorqanizmlərin...
13 Noyabr 2026, 10:00
Okeanın dibində suyun içində göllər var: Bu qeyri-adi su hövzələri necə yaranır?
Dəniz və okeanların dərinliklərində elə təbiət hadisələri mövcuddur ki, ilk dəfə eşidənlərə inanılmaz görünə bilər. Təsəvvür edin, okeanın dibində adi göllərə bənzəyən su hövzələri var. Onların öz sahilləri, sərhədləri, hətta səthində dalğaları belə müşahidə olunur. Daha maraqlısı isə budur ki, bu göllər okeanın dibində yerləşsə də, ətrafındakı dəniz suyu ilə dərhal qarışmır. Sanki okeanın içində başqa bir su hövzəsi mövcuddur.Citypost.az xəbər verir ki, elmi ədəbiyyatda bu qeyri-adi təbiət hadisəsi duzlu su hövzələri (brine pools) adlanır. Onlar okean dibində yerləşən, duzluluğu ətrafdakı dəniz suyundan dəfələrlə yüksək olan su kütlələridir. Görünüşünə görə sualtı gölləri xatırladan bu hövzələr xüsusilə dərin okeanlarda, geoloji cəhətdən...
13 Noyabr 2026, 09:00
Zəli niyə “canlı dərman” adlandırılır? - MARAQLI FAKT
Təbiətdə ilk baxışdan xoşagəlməz görünən, lakin tibbdə mühüm əhəmiyyətə malik olan canlılar var. Onlardan biri də əsrlərdir müxtəlif müalicə üsullarında istifadə edilən zəlidir. Bəziləri bu kiçik canlını iyrənc və faydasız hesab etsə də, müasir tibbdə onun xüsusi tətbiq sahələri mövcuddur. Xüsusilə plastik və rekonstruktiv cərrahiyyədə zəlilər müəyyən hallarda qan dövranının bərpasına kömək edən bioloji vasitə kimi istifadə olunur.Citypost.az-ın məlumatına görə, zəlilərin ən maraqlı xüsusiyyətlərindən biri bədən quruluşudur. Onların sinir sistemi insanlardakı kimi 32 müstəqil beyindən ibarət deyil. Bədənləri boyunca yerləşən sinir düyünləri və baş hissəsindəki sinir mərkəzi birlikdə mürəkkəb sinir sistemi yaradır. Bəzi zəli növlərində 10-a qədər göz nöqtəsi olur....
12 Noyabr 2026, 10:30
Qızıl böcək nədir? – Maraqlı həyat tərzi ilə diqqət çəkən həşərat
Təbiətdə xarici görünüşü ilə diqqəti cəlb edən çoxsaylı həşərat növləri var. Onların arasında parlaq, qızılı-yaşıl rəngləri ilə seçilən qızıl böcək də xüsusi yer tutur. Bəzən gül böcəyi adlandırılan bu həşərat xüsusilə yaz və yay aylarında çiçəklərin ətrafında daha çox görünür. Günəş işığı altında metalı xatırladan parıltısı ilə seçilən qızıl böcək ilk baxışdan sanki üzəri qızıl və ya yaşıl metal təbəqəsi ilə örtülmüş kimi təsir bağışlayır. Qızıl böcək sərtqanadlılar dəstəsinə aid həşəratlardandır. Onun ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri bədəninin parlaq rəngə və xüsusi quruluşa malik olmasıdır. Əksər nümayəndələrində yaşıl, qızılı-yaşıl və bəzən mis çalarlarına çalan rənglər müşahidə olunur. Bu rənglər işığın düşmə...
12 Noyabr 2026, 09:30
Tonqalın tüstüsü niyə həmişə insan tərəfə gəlir? – Bunun maraqlı elmi izahı var
Tonqalın ətrafında oturarkən tez-tez rast gəlinən vəziyyətlərdən biri tüstünün məhz sizin olduğunuz istiqamətə gəlməsidir. Bir az əvvəl rahatlıqla oturduğunuz yerdə tüstü gözlərinizi yandırmağa başlayır, nəfəs almağınızı çətinləşdirir. Yerinizdən qalxıb bir neçə addım kənara çəkilirsiniz, amma bir müddət sonra tüstü yenə də sizi tapır. Hətta bəzən elə təsəvvür yaranır ki, sanki tonqalın tüstüsü hamının arasından məhz sizi seçir.Citypost.az xəbər verir ki, bu vəziyyətlə bağlı xalq arasında maraqlı bir deyim də var: “Tüstü gözələ gedər”. İnsanlar tüstünün daim eyni adama tərəf gəlməsini zarafatla onun gözəlliyi ilə əlaqələndirirlər. Ancaq elmi baxımdan bunun gözəlliklə heç bir əlaqəsi yoxdur. Tüstünün hansı istiqamətə yayılması əsasən havanın...
12 Noyabr 2026, 08:30
Təbiətin “fantastik film” səhnəsi: Parazitoid eşşəkarılarının sirri
Təbiətdə elə canlılar var ki, nəsillərini davam etdirmək üçün başqa həşəratların bədənindən istifadə edirlər. İlk baxışda fantastik film səhnəsini xatırladan bu proses əslində təbiətdə mövcud olan real bioloji hadisədir. Söhbət parazitoid eşşəkarılarından gedir. Bu həşəratlar yumurtalarını başqa canlıların bədəninə yerləşdirir, sürfələri isə inkişaf etmək üçün həmin orqanizmdən qida mənbəyi kimi istifadə edirlər. Daha maraqlısı odur ki, bəzi növlərdə sürfələr sahib olduqları həşəratı dərhal öldürmür, əksinə, öz inkişaflarını tamamlayana qədər onu müəyyən müddət canlı saxlayırlar.Citypost.az-ın məlumatına görə, parazitoid eşşəkarıları adi eşşəkarılarından həyat tərzinə görə fərqlənirlər. Onların bir çoxu tək yaşayır, koloniya yaratmır, pətək qurmur və kraliçaya tabe olmur. Yetkin fərdlər əsasən...
11 Noyabr 2026, 10:30
