Bizə yazın

Baku

-°C

USD

-

İnsan adlarını unutmaq yaddaş zəifliyindən qaynaqlanmır? – Maraqlı izah

Maraqlı 20 Noyabr 2026, 10:40

432

İnsanlarla ilk dəfə tanış olarkən onların adını eşitsək də, bəzən cəmi bir neçə saniyə sonra həmin adı unuduruq. Bu hal bir çox insanda müşahidə olunur və çox vaxt yaddaşın zəif olması, diqqətsizlik və ya qarşı tərəfə kifayət qədər önəm verməmək kimi qiymətləndirilir. Halbuki bunun arxasında beynin informasiyanı qəbul etmə və emal etmə mexanizmi ilə bağlı maraqlı bir proses dayanır.

Citypost.az-ın məlumatına görə, İlk tanışlıq anı beynimiz üçün eyni vaxtda bir neçə fərqli işi yerinə yetirməyi tələb edən sosial vəziyyətdir. Qarşımızdakı insanın üz ifadəsini izləmək, göz təmasını qorumaq, düzgün bədən dili nümayiş etdirmək, əl sıxmaq, özümüzü təqdim etmək və söhbətin necə davam edəcəyini düşünmək həmin anda diqqətimizi məşğul edən əsas amillərdir. Beyin bütün bu prosesləri koordinasiya etməyə çalışarkən eşitdiyimiz məlumatların hamısını eyni dərəcədə yadda saxlaya bilmir.

Məhz bu səbəbdən tanış olduğumuz şəxsin adını eşitsək də, onu yaddaşımıza düzgün şəkildə yerləşdirə bilməyə bilərik. Çünki həmin anda beynimiz üçün əsas məsələ sosial ünsiyyəti uğurla qurmaq, qarşı tərəfin davranışlarını anlamaq və öz reaksiyalarımızı düzgün tənzimləməkdir. Ad isə çox vaxt həmin saniyələrdə təcili reaksiya tələb etməyən məlumat kimi arxa plana keçir.Bu proses psixologiyada “Next-in-line effect” – növbədə olma effekti kimi tanınan hadisə ilə əlaqələndirilir. Bu effektə görə, insan öz növbəsinin çatmasını, nə deyəcəyini və necə cavab verəcəyini düşündüyü zaman qarşısındakı şəxsin dediklərinə diqqəti zəifləyə bilər. Başqa sözlə, insan dinləməkdən çox, danışmağa hazırlaşmağa fokuslanır. Nəticədə eşitdiyi məlumatı yaddaşında saxlamaq üçün kifayət qədər diqqət ayıra bilmir.

İlk tanışlıq zamanı da buna bənzər vəziyyət yaranır. Qarşımızdakı insan adını deyərkən biz artıq özümüzü necə təqdim edəcəyimizi, hansı ifadəni işlədəcəyimizi və söhbəti necə davam etdirəcəyimizi düşünə bilərik. Beyin eyni anda bir neçə məlumatı emal etdiyi üçün adın yaddaşa köçürülməsi zəifləyir. Beləliklə, insan həmin adı əslində eşidir, lakin onu yadda saxlamaq üçün lazımi diqqəti göstərmədiyindən qısa müddət sonra unudur. Burada mühüm məqam odur ki, adın unudulması mütləq şəkildə yaddaşın zəif olması və ya qarşı tərəfə hörmətsizlik edilməsi demək deyil. Bəzən insan yeni tanış olduğu şəxsin adını unutsa da, onun üzünü, danışıq tərzini, geyimini və söhbət zamanı deyilən digər detalları xatırlaya bilir. Bu da yaddaşın müxtəlif məlumatları fərqli şəkildə emal etdiyini göstərir.

Bəs bu halın qarşısını necə almaq olar? Mütəxəssislərin tövsiyə etdiyi üsullardan biri insanın adını eşidən kimi onu söhbət zamanı təkrar etməkdir. Məsələn, qarşınızdakı şəxs adını söylədikdən sonra “Tanış olduğuma şadam, Elvin” demək həmin məlumatın yaddaşda möhkəmlənməsinə kömək edə bilər. Bundan başqa, tanışlıq zamanı diqqəti bir neçə istiqamətə bölmək əvəzinə, bir neçə saniyəlik bütün diqqəti qarşı tərəfə yönəltmək də faydalıdır. Adı yadda saxlamaq üçün onu tanış bir insan, hadisə və ya başqa bir assosiasiya ilə əlaqələndirmək də mümkündür. Beləliklə, beyin həmin məlumatı daha asan xatırlaya biləcəyi başqa bir məlumatla bağlayır.

Nəticə etibarilə, tanışlıqdan dərhal sonra bir insanın adını unutmaq hər zaman yaddaş problemi deyil. Çox vaxt bu, beynin sosial ünsiyyət zamanı diqqəti müxtəlif tapşırıqlar arasında bölüşdürməsi ilə əlaqədardır. İnsan həmin an nə deyəcəyinə və necə davranacağına o qədər fokuslana bilər ki, qarşı tərəfin adını eşitsə də, onu yaddaşında saxlamağı unudar.

Yeganə 

Problemlərinizi bizə bildirin

077 323 55 66

"Instagram"da gözlənilən funksiya tətbiq edildi

"Instagram" sosial şəbəkəsində artıq paylaşılan hekayələri ("Story") redaktə etmək mümkün olacaq.Oxu.Az xəbər verir ki, bu barədə layihənin rəhbəri Adam Mosseri sosial şəbəkədəki səhifəsində bildirib.Onun sözlərinə görə, yeni funksiya paylaşım etdikdən dərhal sonra yazı səhvi aşkar edən istifadəçilər üçün faydalı olacaq. Əvvəllər səhvi düzəltmək üçün hekayəni silib yenidən paylaşmaq lazım gəlirdi. İndi isə bunu birbaşa redaktə etmək mümkündür.Belə ki, istifadəçilər paylaşım etdikdən sonra 15 dəqiqə ərzində mətni, musiqini, stikerləri və rəsmləri dəyişə biləcəklər. Mosserinin sözlərinə görə, redaktə baxış, bəyənmə və cavab sayına təsir etməyəcək.Artıq paylaşılmış hekayəni redaktə etmək üçün ekranın sağ aşağı küncündəki üç nöqtəyə toxunmaq və müvafiq seçimi seçmək lazımdır....

20 Noyabr 2026, 07:30

“Toyota” yeni hibrid pikapını təqdim etdi

“Toyota” “Corolla Cross” əsasında hazırladığı “Corolla Deck” pikap modelini təqdim edib. Braziliyada istehsal olunacaq avtomobil Latın Amerikası və Karib hövzəsi ölkələrində satışa çıxarılacaq.Citypost.az “Bakupost”a istinadən xəbər verir ki, yeni model “Hilux”dan aşağı mövqedə yerləşəcək və “Fiat Toro” ilə rəqabət aparacaq.“Corolla Deck”in 1,8 litrlik hibrid mühərriklə təchiz ediləcəyi gözlənilir. Bu mühərrik “Corolla” və “Corolla Cross” modellərində 122 at gücü hasil edir. Lakin göstəricilər yeni pikap üçün hələ təsdiqlənməyib.Model Braziliyada 2027-ci ildə satışa çıxarılacaq. Qiyməti və texniki göstəriciləri hələ açıqlanmayıb....

19 Noyabr 2026, 18:00

Face ID sirri nədən ibarətdir? Telefon qaranlıqda üzümüzü necə tanıyır?

Müasir smartfonların ən maraqlı xüsusiyyətlərindən biri istifadəçinin üzünü tanıyaraq ekran kilidini açmasıdır. Xüsusilə Apple-ın Face ID texnologiyası bu sahədə diqqət çəkir. Telefonun üzünüzü tanıması üçün nə işığa, nə də kameraya baxaraq uzun müddət dayanmağa ehtiyac var. Hətta tam qaranlıq mühitdə belə cihaz üzünüzü müəyyən edə bilir. Bəs telefon bunu necə bacarır? Axı adi kamera qaranlıqda insanın üz cizgilərini aydın görməkdə çətinlik çəkir.Citypost.az xəbər verir ki, bu texnologiyanın sirri telefonun ekranının yuxarı hissəsində yerləşən xüsusi sensorlar sistemindədir. Face ID yalnız adi ön kameradan istifadə etmir. Burada TrueDepth adlanan xüsusi kamera sistemi fəaliyyət göstərir. Bu sistemin əsas komponentlərindən biri infraqırmızı işıqla işləyən...

19 Noyabr 2026, 11:00

Geosmin və petrikor: Yağış qoxusunun yaranma sirri nədən ibarətdir?

Yağış yağdıqdan sonra havada hiss edilən torpaq qoxusu bir çox insana xoş təsir bağışlayır. Xüsusilə uzun müddət davam edən quraqlıqdan sonra ilk yağış damcıları torpağa düşəndə ətrafa yayılan bu özünəməxsus qoxu daha aydın hiss olunur. Bəziləri üçün bu qoxu uşaqlıq xatirələrini, bəziləri üçün isə təbiətin yenilənməsini xatırladır. Lakin maraqlıdır ki, yağışdan sonra hiss etdiyimiz bu qoxunun xüsusi adı var: petrikor. Citypost.az-ın məlumatına görə, Petrikor sözü ilk dəfə 1964-cü ildə avstraliyalı alimlər İzabel Coys Bear və Riçard Tomas tərəfindən elmi ədəbiyyata daxil edilib. Bu termin yunan mənşəli iki sözdən yaranıb: “petra” – daş, “ichor” isə qədim yunan mifologiyasında tanrıların damarlarında axdığına inanılan...

19 Noyabr 2026, 10:00

Güzgü sağla solu dəyişir, yoxsa önlə arxanı? – Fizika və beyin qavrayışı barədə maraqlı həqiqət

Güzgüyə baxdığımız zaman çoxumuz özümüzün sağ və sol tərəflərinin dəyişdiyini düşünürük. Məsələn, sağ əlimizi qaldırdıqda güzgüdəki görüntümüz sanki sol əlini qaldırır. Eyni zamanda, üzümüzün sağ tərəfində olan bir xüsusiyyət güzgüdə sol tərəfdə görünür. Lakin maraqlı məqam budur ki, güzgü əslində sağla solu dəyişmir. O, görüntünü ön-arxa istiqamətində əks etdirir. Bəs onda niyə bizə elə gəlir ki, güzgüdə sağ və sol tərəflərimiz yerini dəyişib?Citypost.az xəbər verir ki, bunun səbəbi güzgünün işləmə prinsipindən daha çox, insan beyninin görüntünü necə qəbul etməsi ilə bağlıdır. Güzgü qarşısında dayandığımız zaman özümüzə üzbəüz baxırıq. Beynimiz isə qarşı tərəfdə gördüyümüz görüntünü sanki qarşımızda başqa bir insan dayanıbmış...

19 Noyabr 2026, 09:00

100 faiz şarj telefonun batareyasına zərər verir? Mütəxəssislərdən AÇIQLAMA

Bir çox insan yatmazdan əvvəl telefonunu enerji yığmağa qoyur və səhər oyanana qədər şarj cihazından ayırmır. Bu, gündəlik həyatda geniş yayılmış vərdişlərdən biridir. Lakin telefonun saatlarla, xüsusilə də bütün gecə şarjda qalmasının batareyaya zərər verib-vermədiyi ilə bağlı suallar yaranır. Bəziləri hesab edir ki, telefon 100 faizə çatdıqdan sonra da enerji qəbul etməyə davam edir və bu, cihazın partlamasına səbəb ola bilər. Əslində isə müasir smartfonlarda bu proses xüsusi elektron idarəetmə sistemi vasitəsilə tənzimlənir.Citypost.az xəbər verir ki, müasir telefonların əksəriyyətində batareyanın enerji səviyyəsini izləyən və şarj prosesini idarə edən xüsusi sistem mövcuddur. Telefonun enerji səviyyəsi 100 faizə çatdıqda sistem batareyanın doldurulmasını...

18 Noyabr 2026, 11:40