Bizə yazın

Baku

-°C

USD

-

Onkomarkerlərin yüksək çıxması xərçəng deməkdir? – Həkimdən AÇIQLAMA

Tibb 20 Noyabr 2026, 10:30

534

Onkomarker analizlərinin nəticəsində göstəricilərin normadan yüksək olması bir çox insanda ciddi narahatlıq yaradır. Bəzi pasiyentlər analiz cavabında onkomarker səviyyəsinin artdığını gördükdə bunu birbaşa xərçəng xəstəliyinin əlaməti kimi qəbul edirlər. Halbuki bu göstəricilərin yüksəlməsi hər zaman bədxassəli şişin mövcudluğunu təsdiqləmir. Onkomarkerlərin səviyyəsi müxtəlif xoşxassəli xəstəliklər, iltihabi proseslər və orqanizmdə baş verən digər dəyişikliklər zamanı da arta bilər. Buna görə də yalnız bir analiz nəticəsinə əsaslanaraq xərçəng diaqnozu qoymaq düzgün deyil.

Həkim Günay Bayramova Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, onkomarkerlər bəzi şişlər zamanı qanda və ya digər bioloji materiallarda səviyyəsi dəyişə bilən maddələrdir. Lakin onların yüksək olması mütləq şəkildə xərçəng xəstəliyinin mövcudluğu anlamına gəlmir. Onun sözlərinə görə, bu analizlər müəyyən hallarda xəstəliyin gedişini izləmək, müalicənin effektivliyini qiymətləndirmək və xəstəliyin təkrarlanmasına dair mümkün əlamətləri aşkar etmək üçün istifadə olunur.

Həkim qeyd edib ki, onkomarkerlər orqanizmdə şiş hüceyrələri tərəfindən və ya orqanizmin şişə verdiyi reaksiya nəticəsində yarana bilən müxtəlif maddələrdir. Bu maddələrin bir qismi sağlam insanlarda da müəyyən səviyyədə mövcud ola bilər. Bəzi xəstəliklər və fizioloji dəyişikliklər zamanı isə onların miqdarı arta bilər. Məhz buna görə onkomarker analizlərinin nəticələri hər zaman digər tibbi məlumatlarla birlikdə qiymətləndirilməlidir.

Mütəxəssisin sözlərinə görə, onkomarkerlərlə bağlı ən geniş yayılmış yanlış təsəvvür ondan ibarətdir ki, insanlar bu analizləri xərçəngi müəyyən edən universal müayinə vasitəsi hesab edirlər. Əslində isə bütün xərçəng növlərini aşkar edə bilən vahid onkomarker testi mövcud deyil. Hər bir onkomarker müəyyən xəstəliklər və orqanlarla daha çox əlaqəli ola bilər. Bununla belə, həmin göstəricinin yüksəlməsi konkret orqanda mütləq bədxassəli şişin olduğu mənasına gəlmir.

Günay Bayramova bildirib ki, bəzi onkomarkerlərin səviyyəsi xoşxassəli xəstəliklər zamanı da arta bilər. Məsələn, qaraciyər, mədəaltı vəzi, öd yolları və həzm sistemi ilə bağlı bəzi problemlər, iltihabi proseslər və digər qeyri-onkoloji hallar müəyyən markerlərin göstəricilərinə təsir göstərə bilər. Eyni zamanda bəzi markerlərdə yaş, hormonal dəyişikliklər və digər fizioloji amillər də rol oynaya bilər. Bu səbəbdən analiz cavabında normadan kənar göstərici aşkarlandıqda dərhal ən ağır ehtimalı düşünmək və özbaşına nəticə çıxarmaq doğru deyil.

Həkim diqqətə çatdırıb ki, onkomarkerlərin əsas tətbiq sahələrindən biri artıq diaqnoz qoyulmuş onkoloji xəstələrin müşahidəsidir. Belə hallarda həkim müəyyən markerin səviyyəsini müalicədən əvvəl və sonrakı dövrlərdə müqayisə edə bilər. Göstəricinin zamanla necə dəyişməsi müalicəyə cavabın qiymətləndirilməsində əlavə məlumat verə bilər. Bəzi hallarda isə müalicədən sonra marker səviyyəsinin yenidən yüksəlməsi xəstəliyin təkrarlanması ehtimalının araşdırılmasına əsas yarada bilər. Ancaq bu dəyişiklik də təkbaşına residiv diaqnozu qoymaq üçün kifayət etmir və əlavə müayinələrlə dəqiqləşdirilməlidir.

Mütəxəssisin sözlərinə görə, onkomarker analizlərinin nəticələrini qiymətləndirərkən yalnız laboratoriyanın göstərdiyi norma həddinə diqqət yetirmək kifayət deyil. Göstəricinin hansı səbəbdən yoxlanıldığı, pasiyentin şikayətləri, yaşı, əvvəlki xəstəlikləri, qəbul etdiyi dərmanlar və digər müayinə nəticələri nəzərə alınmalıdır. Bəzən markerin normadan cüzi yüksək olması ciddi xəstəliklə əlaqəli olmaya bilər. Digər tərəfdən, onkoloji xəstəlik mövcud olduğu halda bəzi onkomarkerlərin səviyyəsi normal qala bilər. Bu da həmin analizlərin xərçəngi istisna etmək üçün də universal vasitə olmadığını göstərir.

Həkim vurğulayıb ki, onkomarker nəticələri ultrasəs müayinəsi, kompüter tomoqrafiyası, maqnit-rezonans tomoqrafiyası, endoskopik müayinələr və digər diaqnostik üsullarla birlikdə qiymətləndirilə bilər. Zərurət yarandıqda diaqnozun təsdiqlənməsi üçün biopsiya və histopatoloji müayinə aparılır. Xərçəng diaqnozunun qoyulması pasiyentin ümumi vəziyyəti, klinik müayinəsi və uyğun diaqnostik nəticələrin məcmusuna əsaslanmalıdır.

Günay Bayramova qeyd edib ki, sağlam insanların heç bir şikayəti və tibbi göstərişi olmadığı halda özbaşına geniş onkomarker paneli verməsi də hər zaman məqsədəuyğun deyil. Belə analizlər yanlış müsbət nəticələrə, əsassız narahatlığa və əlavə müayinələrə səbəb ola bilər. Xərçəngin erkən aşkarlanması üçün isə insanın yaşı, cinsi, ailə tarixçəsi və fərdi risk amilləri nəzərə alınaraq müvafiq skrininq müayinələrinin aparılması daha düzgün yanaşmadır.

Mütəxəssis analiz nəticəsində onkomarker göstəricisi yüksək çıxan şəxslərə panikaya düşməməyi, lakin nəticəni də diqqətdən kənarda saxlamamağı tövsiyə edir. Belə hallarda həkimə müraciət edilməli, göstəricinin hansı səbəbdən yüksələ biləcəyi araşdırılmalı və ehtiyac olduqda əlavə müayinələr aparılmalıdır. Analizin təkrar verilməsinin zəruriliyi və hansı müayinələrin seçilməsi də mütəxəssis tərəfindən müəyyən edilməlidir.

Beləliklə, onkomarkerin yüksək olması avtomatik olaraq xərçəng diaqnozu demək deyil. Bu nəticə yalnız əlavə araşdırma tələb edən göstəricilərdən biri kimi qəbul edilməlidir. Əsas məsələ analiz cavabını düzgün şərh etmək, xəstənin ümumi sağlamlıq vəziyyətini nəzərə almaq və diaqnostik prosesi həkim nəzarəti altında aparmaqdır.

Yusif 

Problemlərinizi bizə bildirin

077 323 55 66

Yüksək qan təzyiqi nədən yaranır və hansı təhlükələrə səbəb olur? – Həkimdən AÇIQLAMA

Yüksək qan təzyiqi müasir dövrdə geniş yayılmış sağlamlıq problemlərindən biridir. Təhlükəli tərəfi isə ondan ibarətdir ki, bir çox insan uzun müddət arterial təzyiqinin yüksək olmasından xəbərsiz yaşayır. Çünki bu vəziyyət hər zaman baş ağrısı, başgicəllənmə, ürəkdöyünmə və ya digər nəzərəçarpan əlamətlərlə müşayiət olunmur. İnsan özünü normal hiss etsə də, yüksək təzyiq ürək-damar sisteminə və digər orqanlara tədricən zərər verə bilər. Məhz buna görə arterial hipertenziya bəzən “səssiz təhlükə” kimi xarakterizə olunur.Terapevt Cəmasəddin Əhmədov Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, yüksək qan təzyiqi orqanizmdə müəyyən dəyişikliklərin və ya sağlamlıq problemlərinin göstəricisi ola bilər. Onun sözlərinə görə, arterial təzyiqin yüksəlməsinə səbəb olan amillər müxtəlifdir...

20 Noyabr 2026, 09:30

Yemək zamanı su içmək köp yaradır? – Qastroenteroloqdan AÇIQLAMA

Su içməyin həzm prosesinə təsiri ilə bağlı cəmiyyətdə müxtəlif fikirlər mövcuddur. Xüsusilə yemək zamanı su qəbul etməyin köpə səbəb olduğu, mədə şirəsini durulaşdırdığı və qəbul edilən qidanın həzminə mane olduğu barədə geniş yayılmış qənaətlər var. Bəzi insanlar isə yeməkdən dərhal sonra su içməyin düzgün olmadığını düşünür. Lakin bu yanaşmaların hər biri elmi baxımdan əsaslandırılmayıb. Əksinə, su orqanizmin normal fəaliyyəti, həzm prosesinin tənzimlənməsi və ümumi sağlamlığın qorunması üçün vacib amillərdən biridir.Qastroenteroloq-hepatoloq Qoşqar Məhərrəmov Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, ümumiyyətlə, suyun yemək zamanı qəbul edilməsi köp yaranmasının birbaşa səbəbi hesab olunmur. Onun sözlərinə görə, su içməklə bağlı əsas məqam onun hansı vaxtda qəbul...

20 Noyabr 2026, 08:30

Qarın ağrısı zamanı ağrıkəsici içmək təhlükəlidirmi? – Cərrahdan mühüm AÇIQLAMA

Qarın nahiyəsində yaranan ağrılar bəzən adi həzm pozuntusu, qida zəhərlənməsi və ya müvəqqəti narahatlıqla əlaqəli olsa da, bəzi hallarda ciddi və təxirəsalınmaz tibbi müdaxilə tələb edən xəstəliklərin əlaməti ola bilər. Xüsusilə qəfil başlayan, getdikcə şiddətlənən və uzun müddət davam edən qarın ağrılarını adi narahatlıq kimi qiymətləndirmək təhlükəlidir. Belə hallarda ağrının öz-özünə keçəcəyini gözləmək, ev şəraitində müxtəlif vasitələrlə onu aradan qaldırmağa çalışmaq xəstəliyin ağırlaşmasına və vaxtında tibbi müdaxilə imkanının itirilməsinə səbəb ola bilər.Məsələ ilə bağlı Citypost.az-a açıqlamasında ümumi cərrah, tibb üzrə fəlsəfə doktoru Anar Mehdiyev bildirib ki, qarın boşluğunda qəfil yaranan və intensiv xarakter daşıyan ağrılar zamanı pasiyent vaxt itirmədən həkimə...

19 Noyabr 2026, 10:30

Ailədə Hepatit C xəstəsi varsa, nə etməli? – Həkimdən vacib tövsiyələr

Hepatit C virusu ilə bağlı cəmiyyətdə hələ də bir sıra yanlış təsəvvürlər mövcuddur. Xəstəlik aşkarlanan şəxslər bəzən ailə üzvləri və yaxınları tərəfindən ehtiyatla qarşılanır, hətta onlarla gündəlik ünsiyyətdən belə çəkinənlər olur. Halbuki Hepatit C adi məişət təması, əl görüşmə, qucaqlaşma və ya öpüşmə yolu ilə yayılmır. Bu virusun əsas yoluxma mexanizmi qan vasitəsilədir. Buna görə də xəstəliyin yayılmasının qarşısını almaq üçün Hepatit C daşıyıcısı olan insanlardan uzaq durmaq deyil, qanla təmas riski yaradan əşyaların ortaq istifadəsindən çəkinmək vacibdir.Məsələ ilə bağlı Citypost.az-a açıqlamasında hepatoloq Vüsalə Ağayeva bildirib ki, Hepatit C virusu olan şəxslərlə gündəlik ünsiyyətdən qorxmağa və onların həyatını çətinləşdirməyə ehtiyac...

19 Noyabr 2026, 09:30

Təzyiq normaya düşdükdə müalicəni dayandırmaq olarmı? – KARDİOLOQ AÇIQLADI

Arterial təzyiqin normallaşması hipertoniya xəstəliyinin tamamilə aradan qalxdığı anlamına gəlmir. Buna görə də təzyiq dərmanlarını həkim məsləhəti olmadan dayandırmaq və ya qəbul qaydasını özbaşına dəyişmək orqanizmdə ciddi fəsadlara səbəb ola bilər. Bəzi pasiyentlər təzyiqlərinin müəyyən müddət ərzində normal olduğunu gördükdə artıq dərman qəbul etməyə ehtiyac qalmadığını düşünürlər. Lakin bu, yol verilən yanlış yanaşmalardan biridir. Çünki təzyiqin normada saxlanılması çox vaxt məhz qəbul edilən dərmanların təsiri nəticəsində mümkün olur.Məsələ ilə bağlı Citypost.az-a açıqlamasında kardioloq Səyyarə Abdullayeva bildirib ki, arterial hipertoniya əksər hallarda uzunmüddətli nəzarət və müalicə tələb edən xroniki xəstəlikdir. Təzyiqin dərman vasitəsilə normallaşması müalicənin başa çatması demək deyil. Əksinə, bu,...

19 Noyabr 2026, 08:30

İctimai tualetlərdən HPV-yə yoluxmaq mümkündürmü? – UROLOQ MİFƏ AYDINLIQ GƏTİRDİ

İnsan papilloma virusu (HPV) dünyada geniş yayılan virus infeksiyalarından biridir. Bu virusla bağlı cəmiyyətdə çoxsaylı suallar və yanlış təsəvvürlər mövcuddur. Xüsusilə ictimai tualetlərdən, unitazlardan və ümumi istifadə olunan sanitar qovşaqlardan HPV-yə yoluxma ehtimalı insanları narahat edən məsələlərdəndir. Bəzi şəxslər HPV diaqnozu aldıqdan sonra virusa məhz ictimai tualetdə yoluxduqlarını düşünürlər. Lakin tibbi məlumatlar virusun əsas ötürülmə yolunun fərqli olduğunu göstərir.Mövzu ilə bağlı Citypost.az-a açıqlama verən uroloq-androloq Bəxtiyar Hüseynov bildirib ki, HPV əsasən intim və cinsi təmas zamanı, xüsusilə də dəri-dəriyə kontakt vasitəsilə ötürülür. Onun sözlərinə görə, ictimai tualetlərdən və unitazlardan bu virusa yoluxma ehtimalı barədə insanlar arasında geniş yayılmış fikirlər olsa...

18 Noyabr 2026, 10:30