Bizə yazın

Baku

-°C

USD

-

Face ID sirri nədən ibarətdir? Telefon qaranlıqda üzümüzü necə tanıyır?

Maraqlı 19 Noyabr 2026, 11:00

385

Müasir smartfonların ən maraqlı xüsusiyyətlərindən biri istifadəçinin üzünü tanıyaraq ekran kilidini açmasıdır. Xüsusilə Apple-ın Face ID texnologiyası bu sahədə diqqət çəkir. Telefonun üzünüzü tanıması üçün nə işığa, nə də kameraya baxaraq uzun müddət dayanmağa ehtiyac var. Hətta tam qaranlıq mühitdə belə cihaz üzünüzü müəyyən edə bilir. Bəs telefon bunu necə bacarır? Axı adi kamera qaranlıqda insanın üz cizgilərini aydın görməkdə çətinlik çəkir.

Citypost.az xəbər verir ki, bu texnologiyanın sirri telefonun ekranının yuxarı hissəsində yerləşən xüsusi sensorlar sistemindədir. Face ID yalnız adi ön kameradan istifadə etmir. Burada TrueDepth adlanan xüsusi kamera sistemi fəaliyyət göstərir. Bu sistemin əsas komponentlərindən biri infraqırmızı işıqla işləyən nöqtə proyektorudur. O, insan gözünün görə bilmədiyi infraqırmızı şüalar vasitəsilə üzə minlərlə xırda nöqtə proyeksiya edir. Apple-ın məlumatına görə, bu sistem üzə 30 mindən çox görünməz nöqtə göndərir.

Həmin nöqtələr üzün müxtəlif hissələrinə düşür və üz cizgilərinin formasına uyğun olaraq fərqli mövqelərdə əks olunur. Xüsusi infraqırmızı kamera isə bu nöqtələrin necə yerləşdiyini qeydə alır. Daha sonra cihaz əldə etdiyi məlumatlar əsasında üzün üçölçülü xəritəsini yaradır. Bu xəritə sadəcə üzün ümumi görünüşünü deyil, onun dərinlik xüsusiyyətlərini də əks etdirir. Burnun çıxıntısı, göz ətrafının quruluşu, yanaqların forması, çənənin dərinliyi və digər fərdi xüsusiyyətlər sistem tərəfindən təhlil edilir.Məhz bu səbəbdən Face ID adi fotoşəkildən daha mürəkkəb məlumat əldə edir. Adi kamera üzün yalnız ikiölçülü görüntüsünü çəkir. Şəkildə insanın gözləri, burnu, dodaqları və digər cizgiləri görünsə də, onların real dərinliyi haqqında tam məlumat olmur. Face ID isə üzün həcmini və səth quruluşunu müəyyənləşdirə bilir. Buna görə də sadəcə telefon sahibinin şəklini ekrana tutmaqla cihazı aldatmaq, adətən, mümkün olmur.

Üz xəritəsi yaradıldıqdan sonra sistem onu telefonun yaddaşında əvvəlcədən saxlanılmış biometrik məlumatlarla müqayisə edir. Əgər yeni əldə edilən məlumatlar qeydiyyatdan keçirilmiş üzlə kifayət qədər uyğun gəlirsə, telefonun kilidi açılır. Bu proses çox qısa müddətdə baş verir və istifadəçi əksər hallarda onun arxasında nə qədər mürəkkəb texnologiyanın işlədiyini hiss etmir. Bəs telefon qaranlıqda üzümüzü necə görür? Bunun səbəbi sistemin adi görünən işıqdan asılı olmamasıdır. İnfraqırmızı işıq insan gözü tərəfindən görünməsə də, xüsusi sensorlar tərəfindən qeydə alınır. Telefon üzə infraqırmızı nöqtələr göndərir, kamera isə həmin nöqtələri oxuyaraq üzün formasını müəyyən edir. Beləliklə, otaqda işıq yanmasa belə, sistem üz tanıma funksiyasını yerinə yetirə bilir.

Face ID-nin digər maraqlı xüsusiyyəti isə insanın xarici görünüşündə baş verən bəzi dəyişikliklərə uyğunlaşa bilməsidir. Məsələn, istifadəçi eynək taxdıqda, saç düzümünü dəyişdikdə və ya saqqal saxladıqda sistem əksər hallarda onu tanımağa davam edir. Çünki üz tanıma yalnız saçın və ya geyimin görünüşünə əsaslanmır. Əsas diqqət üzün fərdi həndəsi xüsusiyyətlərinə yönəldilir. Bununla belə, üzün ciddi şəkildə örtülməsi, bəzi maskalar və ya kəskin dəyişikliklər tanınma prosesinə təsir göstərə bilər.Təhlükəsizlik məsələsi də bu texnologiyanın əsas üstünlüklərindən biridir. Apple-ın açıqladığı məlumata görə, təsadüfi bir şəxsin Face ID vasitəsilə başqa bir istifadəçinin telefonunu aça bilmə ehtimalı təxminən milyonda birdir. Lakin bu göstərici bütün insanlar üçün eyni deyil. Məsələn, eyni görünüşlü əkizlər və ya bir-birinə çox bənzəyən bacı-qardaşlar arasında tanınma ilə bağlı risk daha yüksək ola bilər. Buna görə də biometrik təhlükəsizlik sistemləri mütləq qorunma vasitəsi kimi deyil, yüksək səviyyəli təhlükəsizlik mexanizmi kimi qiymətləndirilməlidir.

Face ID-nin diqqətçəkən tərəflərindən biri də biometrik məlumatların qorunmasıdır. Apple-ın məlumatına əsasən, üzün tanınması üçün yaradılan riyazi təsvir cihazın daxilindəki xüsusi Secure Enclave təhlükəsizlik sistemində qorunur. Bu məlumat adi fotoşəkil formasında saxlanılmır və şirkətin serverlərinə göndərilmir. Tanınma prosesi əsasən telefonun özündə həyata keçirilir.

Beləliklə, telefonun qaranlıqda belə üzümüzü tanıması sehrli bir texnologiya deyil. Bunun arxasında infraqırmızı işıq, minlərlə görünməz nöqtə, xüsusi kameralar və mürəkkəb riyazi hesablamalar dayanır. Biz sadəcə ekrana baxırıq, telefon isə həmin anda üzümüzün üçölçülü xəritəsini quraraq onun həqiqətən bizə aid olub-olmadığını müəyyənləşdirir.

Əli

Problemlərinizi bizə bildirin

077 323 55 66

Geosmin və petrikor: Yağış qoxusunun yaranma sirri nədən ibarətdir?

Yağış yağdıqdan sonra havada hiss edilən torpaq qoxusu bir çox insana xoş təsir bağışlayır. Xüsusilə uzun müddət davam edən quraqlıqdan sonra ilk yağış damcıları torpağa düşəndə ətrafa yayılan bu özünəməxsus qoxu daha aydın hiss olunur. Bəziləri üçün bu qoxu uşaqlıq xatirələrini, bəziləri üçün isə təbiətin yenilənməsini xatırladır. Lakin maraqlıdır ki, yağışdan sonra hiss etdiyimiz bu qoxunun xüsusi adı var: petrikor. Citypost.az-ın məlumatına görə, Petrikor sözü ilk dəfə 1964-cü ildə avstraliyalı alimlər İzabel Coys Bear və Riçard Tomas tərəfindən elmi ədəbiyyata daxil edilib. Bu termin yunan mənşəli iki sözdən yaranıb: “petra” – daş, “ichor” isə qədim yunan mifologiyasında tanrıların damarlarında axdığına inanılan...

19 Noyabr 2026, 10:00

Güzgü sağla solu dəyişir, yoxsa önlə arxanı? – Fizika və beyin qavrayışı barədə maraqlı həqiqət

Güzgüyə baxdığımız zaman çoxumuz özümüzün sağ və sol tərəflərinin dəyişdiyini düşünürük. Məsələn, sağ əlimizi qaldırdıqda güzgüdəki görüntümüz sanki sol əlini qaldırır. Eyni zamanda, üzümüzün sağ tərəfində olan bir xüsusiyyət güzgüdə sol tərəfdə görünür. Lakin maraqlı məqam budur ki, güzgü əslində sağla solu dəyişmir. O, görüntünü ön-arxa istiqamətində əks etdirir. Bəs onda niyə bizə elə gəlir ki, güzgüdə sağ və sol tərəflərimiz yerini dəyişib?Citypost.az xəbər verir ki, bunun səbəbi güzgünün işləmə prinsipindən daha çox, insan beyninin görüntünü necə qəbul etməsi ilə bağlıdır. Güzgü qarşısında dayandığımız zaman özümüzə üzbəüz baxırıq. Beynimiz isə qarşı tərəfdə gördüyümüz görüntünü sanki qarşımızda başqa bir insan dayanıbmış...

19 Noyabr 2026, 09:00

100 faiz şarj telefonun batareyasına zərər verir? Mütəxəssislərdən AÇIQLAMA

Bir çox insan yatmazdan əvvəl telefonunu enerji yığmağa qoyur və səhər oyanana qədər şarj cihazından ayırmır. Bu, gündəlik həyatda geniş yayılmış vərdişlərdən biridir. Lakin telefonun saatlarla, xüsusilə də bütün gecə şarjda qalmasının batareyaya zərər verib-vermədiyi ilə bağlı suallar yaranır. Bəziləri hesab edir ki, telefon 100 faizə çatdıqdan sonra da enerji qəbul etməyə davam edir və bu, cihazın partlamasına səbəb ola bilər. Əslində isə müasir smartfonlarda bu proses xüsusi elektron idarəetmə sistemi vasitəsilə tənzimlənir.Citypost.az xəbər verir ki, müasir telefonların əksəriyyətində batareyanın enerji səviyyəsini izləyən və şarj prosesini idarə edən xüsusi sistem mövcuddur. Telefonun enerji səviyyəsi 100 faizə çatdıqda sistem batareyanın doldurulmasını...

18 Noyabr 2026, 11:40

Qarışqalar bir-birini xilas etmək üçün amputasiya edir – ALİMLƏRDƏN MARAQLI KƏŞF

Təbiətdəki canlıların davranışları bəzən insanları heyrətləndirən xüsusiyyətlər ortaya qoyur. Alimlərin apardığı araşdırmalar göstərib ki, bəzi qarışqa növləri yaralanan həmcinslərinə kömək etməklə kifayətlənmir, hətta onların həyatını xilas etmək üçün cərrahi müdaxiləyə bənzər üsullardan istifadə edirlər. Florida dülgər qarışqaları kimi tanınan bu canlılar yaralı qarışqaların vəziyyətini qiymətləndirir, yaranın yerindən və ağırlığından asılı olaraq fərqli müalicə üsulları seçirlər.Citypost.az xəbər verir ki, Almaniyanın Vürtsburq Universitetinin alimlərinin araşdırmasına əsasən, Florida dülgər qarışqaları (Camponotus floridanus) ayağından ciddi xəsarət alan yuva yoldaşlarına müdaxilə edərək zədələnmiş ətrafı amputasiya edirlər. Bu davranış təsadüfi dişləmə və ya aqressiya deyil. Qarışqalar yaralanmanın yerini müəyyənləşdirir, vəziyyəti qiymətləndirir və infeksiyanın yayılma təhlükəsini azaltmaq...

18 Noyabr 2026, 10:40

Mürəkkəb balığının heyrətamiz müdafiə və hərəkət sistemi

Dənizlərin ən maraqlı canlılarından biri olan mürəkkəb balığı həm hərəkət mexanizmi, həm ovlanma üsulu, həm də özünü təhlükələrdən qorumaq qabiliyyəti ilə diqqət çəkir. Bu canlı suyun dərinliklərində yaşamasına baxmayaraq, olduqca sürətli hərəkət edə, ovunu xüsusi uzantıları vasitəsilə tuta və təhlükə anında düşməninin diqqətini yayındırmaq üçün suya mürəkkəbəbənzər tünd maye buraxa bilir. Onun sahib olduğu bu xüsusiyyətlər dəniz həyatına uyğunlaşmanın nə qədər mürəkkəb və maraqlı olduğunu göstərir.Citypost.az-ın məlumatına görə, mürəkkəb balığının sürətli hərəkət etməsini təmin edən əsas mexanizm reaktiv hərəkət sistemi hesab olunur. Bu proses zamanı canlı mantiya adlanan əzələli bədən boşluğuna su qəbul edir. Daha sonra həmin suyu sifon adlanan...

17 Noyabr 2026, 10:30

Səhra qarışqaları yuvalarına qayıtmaq üçün addımlarını sayırlar: Bunu onlara kim öyrədib?

Səhrada yaşayan qarışqalar yuvalarından çıxan kimi addımlarını saymağa başlayırlar. İlk baxışdan inanılmaz görünsə də, bu kiçik canlılar istiqaməti müəyyənləşdirmək və yuvalarına geri qayıtmaq üçün olduqca maraqlı mexanizmdən istifadə edirlər.Citypost.az-ın məlumatına görə, Adi qarışqalar hərəkət etdikləri yol boyunca feromon adlanan kimyəvi maddələrdən ibarət qoxu izləri buraxırlar. Digər qarışqalar da həmin izləri izləyərək qida mənbəyinə və ya yuvaya doğru hərəkət edirlər. Lakin səhrada yüksək temperatur və güclü günəş şüaları bu kimyəvi izlərin tez itirilməsinə səbəb ola bilər. Belə şəraitdə qarışqalar başqa bir üsula əl atırlar: addımlarını sayırlar.Alimlərin apardığı təcrübələr bu bacarığın necə işlədiyini daha aydın göstərib. Tədqiqat zamanı bəzi qarışqaların ayaqları süni...

17 Noyabr 2026, 09:30