Zeytun ağacı niyə yavaş böyüyür? Əsrlərə meydan oxuyan ağacın sirri səbirdə gizlənir

Təbiətdə elə ağaclar var ki, böyümək üçün tələsmir, sürətlə yüksəlmək əvəzinə əvvəlcə torpağın dərinliklərində möhkəmlənir. Zeytun ağacı da məhz belə bitkilərdən biridir. İlk baxışdan onun böyüməsi ləng görünə bilər. Lakin torpağın altında, gözlə görünməyən dərinliklərdə zeytun ağacı öz gələcəyini qurur, köklərini torpağın müxtəlif qatlarına yayır, su axtarır və zaman keçdikcə daha da möhkəmlənir. Onun böyümə xüsusiyyəti təbiətin ən maraqlı qanunlarından birini xatırladır: uzun müddət yaşamaq və çətinliklərə tab gətirmək üçün bəzən sürətdən daha çox səbir və möhkəm təməl lazımdır.

Citypost.az-ın məlumatına görə, zeytun ağacının yavaş böyüməsinin səbəbləri onun bioloji xüsusiyyətləri, yaşadığı mühit və suya qənaət etməyə uyğunlaşması ilə bağlıdır. Aralıq dənizi hövzəsinin quraq və isti iqliminə uyğunlaşan bu ağac uzunmüddətli quraqlıq, yüksək temperatur və daşlı torpaq şəraitində yaşamaq qabiliyyəti ilə seçilir. Bir çox bitkilər kimi, zeytun ağacı da böyümək üçün suya, qida maddələrinə və əlverişli temperatur şəraitinə ehtiyac duyur. Lakin onun inkişafı yalnız yuxarıya doğru uzanmaqdan ibarət deyil. Ağacın möhkəm gövdə formalaşdırması, kök sistemini inkişaf etdirməsi və dəyişkən hava şəraitinə uyğunlaşması da uzun zaman tələb edir. Zeytun ağacının inkişafında kök sistemi mühüm rol oynayır. Torpağın quruluşundan, rütubətindən və digər şəraitdən asılı olaraq köklər müxtəlif istiqamətlərdə yayıla, su və qida maddələrini mənimsəməyə kömək edə bilər. Daşlı ərazilərdə böyüyən zeytun ağacı torpağın imkanlarından istifadə edərək özünə uyğun inkişaf yolu tapır. Torpağın səthində ağacın böyüməsi ləng görünə bilər, amma bu, onun inkişaf etmədiyi demək deyil. Bitki eyni zamanda köklərini və gövdəsini möhkəmləndirir, yarpaqlarını inkişaf etdirir və yaşadığı mühitin şərtlərinə uyğunlaşır.

Zeytun ağacının əsas xüsusiyyətlərindən biri su qıtlığına uyğunlaşmasıdır. Onun yarpaqları su itkisini azaltmağa kömək edən quruluşa malikdir. Bu xüsusiyyət ağacın isti və quraq havalarda yaşamasına imkan verir. Bununla belə, zeytun ağacı tamamilə susuz şəraitdə inkişaf edə bilməz. Su çatışmazlığı uzun müddət davam etdikdə böyümə zəifləyə, məhsuldarlıq azala bilər. Kifayət qədər su və qida maddələri olan əlverişli şəraitdə isə ağac daha yaxşı inkişaf edir. Zeytun ağacının böyümə sürəti onun yaşından da asılıdır. Gənc ağacların inkişafı torpağın münbitliyi, suvarma, günəş işığı, temperatur və qulluq kimi amillərdən ciddi şəkildə təsirlənir. Ağacın ilk illərində kök sisteminin formalaşması və gövdənin möhkəmlənməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Sonrakı dövrlərdə isə böyümə sürəti müxtəlif şəraitlərə uyğun olaraq dəyişə bilər. Buna görə də bütün zeytun ağaclarının eyni sürətlə böyüdüyünü söyləmək mümkün deyil.

Zeytun ağacını digər bir çox ağacdan fərqləndirən cəhətlərdən biri də uzunömürlü olmasıdır. Əlverişli şəraitdə və düzgün qulluq göstərildikdə zeytun ağacları yüz illərlə yaşaya bilir. Bəzi qədim zeytun ağaclarının yaşı əsrlərlə ölçülür. Lakin hər ağacın eyni müddət yaşamadığını da nəzərə almaq lazımdır. Onun ömrünə iqlim, torpaq, xəstəliklər, zərərvericilər və insan fəaliyyəti təsir göstərir. Zeytun ağacının uzunömürlülüyü təkcə gövdəsinin böyüklüyü və köklərinin dərinliyi ilə izah edilmir. Ağacın zədələnmələrdən sonra bərpa olunmaq qabiliyyəti, gövdə və budaqlarının quruluşu, eləcə də ətraf mühitə uyğunlaşması da mühüm rol oynayır. Zeytun ağacının gövdəsi zaman keçdikcə qalınlaşır, forması dəyişir, səthində çatlar və düyünlər yaranır. Bu xüsusiyyətlər ona qədim və möhkəm görünüş verir. Hətta bəzi ağacların gövdəsi içəridən qismən boşalsa belə, canlı toxumaların fəaliyyəti sayəsində yaşamağa davam edə bilir.Zeytun ağacının yavaş böyüməsi onun zəif olması demək deyil. Əksinə, bu ağacın inkişaf strategiyası uzunmüddətli yaşamağa uyğunlaşması ilə seçilir. O, yalnız qısa müddətdə hündürlüyünü artırmağa deyil, mövcud şəraitdə yaşamağa, su ehtiyatlarından səmərəli istifadə etməyə və illər ərzində möhkəmlənməyə uyğunlaşıb. Buna görə də zeytun ağacının inkişafını qiymətləndirərkən yalnız gövdəsinin və budaqlarının nə qədər sürətlə böyüdüyünə baxmaq kifayət etmir.

Həmçinin oxuyun

Ərdoğanın Oktay Saralı vəzifədən azad etməsinin PƏRDƏARXASI - Bakıdan MÖVQE

İlham Əliyev məşhur generalı VƏZİFƏDƏN AZAD ETDİ

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

Zeytun ağacı insan üçün həm də simvolik məna daşıyır. Müxtəlif mədəniyyətlərdə o, sülhün, müdrikliyin, dözümlülüyün və uzunömürlülüyün rəmzi kimi qəbul edilir. Onun illərlə eyni torpaqda qalması, quraqlığa uyğunlaşması və zaman keçdikcə daha fərqli görkəm alması insanlara səbirli olmağın əhəmiyyətini xatırladır. Ağacın inkişafı gözlə görünən sürətlə baş verməsə də, bu müddətdə onun həyatını davam etdirməsi üçün vacib proseslər gedir. Zeytun ağacının təbiətdən aldığı ən mühüm dərslərdən biri də budur: böyümək həmişə sürətlə irəliləmək demək deyil. Bəzən möhkəm təməl yaratmaq, çətin şəraitə uyğunlaşmaq və uzunmüddətli məqsədlərə səbir göstərmək daha vacibdir. Zeytun ağacı bir neçə ilə böyüyüb həyat dövrünü başa vurmaq üçün deyil, əlverişli şəraitdə uzun illər, hətta əsrlər boyu yaşamaq üçün inkişaf edir.

Beləliklə, zeytun ağacının yavaş böyüməsinin arxasında onun bioloji xüsusiyyətləri, suya qənaət etməyə uyğunlaşması, kök sisteminin inkişafı və uzunömürlü həyat strategiyası dayanır. Torpağın üzərində sakit görünən bu ağac əslində hər il öz həyatını davam etdirmək üçün mübarizə aparır. Onun hekayəsi isə sadə, amma düşündürücü bir həqiqəti xatırladır: əsl güc həmişə sürətdə deyil; bəzən səbir, möhkəm təməl və zamanla qazanılan dözümlülükdə gizlənir.

Yeganə