Qastroskopiya və kolonoskopiyadan qorxmaq lazımdırmı? – Həkimdən AÇIQLAMA

Mədə-bağırsaq xəstəliklərinin diaqnostikasında mühüm rol oynayan qastroskopiya və kolonoskopiya müayinələri bir çox insan üçün narahatlıq mənbəyidir. Pasiyentlərin bir qismi prosedur zamanı ağrı hiss edəcəyindən, digərləri isə narkozun və ya yuxugətirici preparatların təsirindən ehtiyat etdikləri üçün müayinədən yayınırlar. Nəticədə bəzi hallarda xəstəliklərin vaxtında aşkarlanması və müalicəyə başlanması gecikir. Halbuki müasir tibbdə bu müayinələr geniş tətbiq olunur və düzgün hazırlıq, uyğun tibbi nəzarət şəraitində həyata keçirildikdə, əksər pasiyentlər üçün təhlükəsiz hesab edilir.

Qastroenteroloq-hepatoloq Ülvi İbrahimov bu barədə Citypost.az saytına açıqlamasında bildirib ki, qastroskopiya və kolonoskopiya insanların düşündüyü qədər qorxulu prosedurlar deyil. Onun sözlərinə görə, müasir tibbi imkanlar sayəsində müayinələr pasiyent üçün daha rahat şəraitdə aparıla, ehtiyac olduqda isə qısa müddətli sedasiyadan, yəni yuxululuq yaradan preparatlardan istifadə edilə bilər.

Həkim qeyd edib ki, qastroskopiya və kolonoskopiyanın əsas məqsədi həzm sisteminin vəziyyətini birbaşa qiymətləndirmək, xəstəliklərin əlamətlərini vaxtında aşkar etmək və düzgün diaqnoz qoyulmasına kömək etməkdir. Qastroskopiya zamanı qida borusu, mədə və onikibarmaq bağırsağın başlanğıc hissəsi xüsusi kamera ilə təchiz olunmuş nazik, elastik cihaz vasitəsilə müayinə edilir. Kolonoskopiya isə yoğun bağırsağın daxili səthinin qiymətləndirilməsinə imkan verir.

Ülvi İbrahimovun sözlərinə görə, bu prosedurların əhəmiyyəti yalnız mövcud şikayətlərin səbəbini müəyyənləşdirməklə məhdudlaşmır. Müayinələr zamanı iltihab, xora, polip və digər dəyişikliklər aşkarlana bilər. Zərurət yarandıqda toxuma nümunəsi götürülərək laborator müayinəyə göndərilə, kolonoskopiya zamanı isə uyğun hallarda bəzi poliplər çıxarıla bilər. Bu baxımdan endoskopik müayinələr bir sıra xəstəliklərin erkən mərhələdə aşkar edilməsində mühüm vasitə hesab olunur.

Həkim bildirib ki, pasiyentlərin prosedurla bağlı ən çox narahatlıq keçirdiyi məsələlərdən biri ağrı və diskomfort hissidir. Bu qorxuları azaltmaq üçün bəzi hallarda sedasiya tətbiq olunur. Sedasiya zamanı pasiyentə qısa müddətli yuxululuq yaradan preparat verilir və müayinə daha rahat keçirilə bilər. Lakin istifadə edilən preparatın növü, dozası və tətbiq üsulu pasiyentin sağlamlıq vəziyyətinə, yaşına, yanaşı xəstəliklərinə və prosedurun xüsusiyyətlərinə uyğun müəyyənləşdirilməlidir.

Ülvi İbrahimovun sözlərinə görə, sedasiya ilə aparılan müayinələr adətən qısa müddət çəkir. Sadə və ağırlaşmasız hallarda qastroskopiyanın özü bir neçə dəqiqə ərzində tamamlana bilər. Kolonoskopiyanın müddəti isə bağırsağın anatomik xüsusiyyətlərindən, müayinənin gedişindən və əlavə müdaxiləyə ehtiyac olub-olmamasından asılı olaraq dəyişir. Buna görə də hər iki prosedurun həmişə eyni müddətdə başa çatdığını söyləmək düzgün olmaz.

Qastroenteroloq-hepatoloq vurğulayıb ki, sedasiya zamanı pasiyentin vəziyyəti tibbi personal tərəfindən izlənilməlidir. İstifadə olunan preparatların təsiri insandan-insana dəyişə bilər. Əksər hallarda yuxululuq nisbətən qısa müddətdə azalır, lakin bu, preparatın təsirinin tamamilə aradan qalxması demək deyil. Bəzi şəxslərdə başgicəllənmə, diqqətin zəifləməsi və reaksiyanın ləngiməsi daha uzun müddət davam edə bilər.

Həmçinin oxuyun

Ərdoğanın Oktay Saralı vəzifədən azad etməsinin PƏRDƏARXASI - Bakıdan MÖVQE

İlham Əliyev məşhur generalı VƏZİFƏDƏN AZAD ETDİ

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

Həkim qeyd edib ki, pasiyentlərin prosedurdan sonra nə vaxt gündəlik fəaliyyətlərinə qayıda biləcəyi fərdi qaydada müəyyənləşdirilməlidir. Müayinə qısa müddətdə başa çatsa belə, sedasiyadan sonra insanın dərhal işə qayıtması və ya diqqət tələb edən fəaliyyətlə məşğul olması hər zaman məsləhət görülmür. Xüsusilə avtomobil idarə etmək, mexanizmlərlə işləmək və mühüm qərarlar qəbul etmək kimi fəaliyyətlər sedasiyadan sonra müəyyən müddət məhdudlaşdırılmalıdır. Pasiyent həkimin göstərişlərinə əməl etməli, lazım gəldikdə onu müşayiət edəcək şəxsin köməyindən istifadə etməlidir.

Ülvi İbrahimov qastroskopiya və kolonoskopiyanın təhlükəsizliyi məsələsinə də toxunaraq bildirib ki, bu müayinələr tibbi göstərişlər əsasında, müvafiq hazırlıq və nəzarət şəraitində aparılmalıdır. Ümumilikdə geniş tətbiq olunsalar da, heç bir tibbi proseduru bütün insanlar üçün tam risksiz hesab etmək olmaz. Nadir hallarda qanaxma, bağırsaq divarının zədələnməsi və sedasiya ilə əlaqəli tənəffüs və ürək-damar ağırlaşmaları baş verə bilər. Risk səviyyəsi pasiyentin sağlamlıq vəziyyətindən, qəbul etdiyi dərmanlardan və prosedur zamanı görülən müdaxilələrdən asılıdır.

Mütəxəssisin sözlərinə görə, müayinədən əvvəl pasiyent özündə olan xəstəliklər, allergiyalar və müntəzəm qəbul etdiyi dərmanlar barədə həkimə məlumat verməlidir. Xüsusilə qan durulaşdırıcı preparatlar, şəkərli diabet və ürək-damar xəstəlikləri ilə bağlı istifadə olunan dərmanlar barədə əvvəlcədən məlumat vermək vacibdir. Heç bir dərmanı həkimlə məsləhətləşmədən dayandırmaq olmaz. Kolonoskopiyadan əvvəl bağırsağın təmizlənməsi üçün verilən göstərişlərə dəqiq əməl etmək müayinənin keyfiyyətinə təsir göstərir.

Həkim diqqətə çatdırıb ki, qastroskopiya və kolonoskopiyadan qorxmaq səbəbindən müayinədən tamamilə imtina etmək düzgün yanaşma deyil. Uzun müddət davam edən mədə ağrısı, udma çətinliyi, səbəbi bilinməyən qanazlığı, nəcisdə qan, davamlı bağırsaq vərdişi dəyişiklikləri və izah olunmayan çəki itkisi kimi əlamətlər olduqda həkimə müraciət etmək vacibdir. Belə hallarda müayinəyə ehtiyac olub-olmadığını mütəxəssis müəyyənləşdirməlidir.

Beləliklə, qastroskopiya və kolonoskopiya həzm sistemi xəstəliklərinin diaqnostikasında mühüm əhəmiyyət daşıyan, əksər hallarda qısa müddətdə həyata keçirilən prosedurlardır. Müasir endoskopik avadanlıqlar və uyğun sedasiya üsulları pasiyentin rahatlığını artıra bilər. Bununla belə, müayinənin təhlükəsizliyi üçün fərdi risklərin qiymətləndirilməsi, düzgün hazırlıq, tibbi nəzarət və prosedurdan sonrakı göstərişlərə əməl edilməsi əsas şərtlərdir.