Betta balıqları niyə yarpaqların üzərində yatır? – Çoxlarının bilmədiyi maraqlı səbəb
Maraqlı 04 Noyabr 2026, 08:30
515
Akvariumda saxlanılan betta balıqlarının davranışları bəzən insanlarda maraq doğurur. Xüsusilə bu balıqların suyun səthinə yaxın yerləşdirilmiş yarpaqların üzərinə çıxaraq hərəkətsiz dayanması və ya yatması bir çoxları tərəfindən oyun oynamaq, ətrafı müşahidə etmək kimi qəbul edilir. Lakin bu davranışın arxasında daha maraqlı bioloji xüsusiyyət dayanır. Betta balıqları istirahət etmək üçün özlərinə rahat yer seçir və yarpaqlar da onlar üçün təbii dayanacaq rolunu oynaya bilir.
Citypost.az xəbər verir ki, Betta balıqları, elmi adı ilə Betta splendens, əsasən Cənub-Şərqi Asiyanın tropik bölgələrində, xüsusilə Tailandın dayaz, isti və bitki örtüyü ilə zəngin sularında yayılıb. Təbii yaşayış mühitlərində bu balıqların ətrafında su bitkiləri, yarpaqlar və müxtəlif sualtı bitki örtüyü olur. Buna görə də akvarium şəraitində yarpaqların üzərində dincəlmələri onların təbii davranışlarına uyğun hesab edilir.Betta balıqlarının yarpaqların üzərində istirahət etməsinin əsas səbəblərindən biri enerjiyə qənaət etməkdir. Balıq uzun müddət suda hərəkət etdikdən sonra yorula bilər və istirahət etmək üçün özünə uyğun mövqe axtarar. Suyun səthinə yaxın yerləşən geniş yarpaq onun üzərində dayanmasına, üzgəclərini boşaltmasına və hərəkətsiz şəkildə dincəlməsinə imkan verir. Bu zaman balıq suda daim üzmək üçün enerji sərf etməli olmur.
Bir çox akvarium həvəskarları betta balıqlarının istirahət etməsi üçün xüsusi yarpaq formalı aksesuarlar da yerləşdirirlər. Bu aksesuarlar adətən suyun səthinə yaxın, balığın asanlıqla çata biləcəyi hündürlükdə quraşdırılır. Betta həmin yarpağın üzərinə çıxaraq bədənini onun üzərində saxlayır və bir müddət hərəkətsiz qalır. Bu davranış balığın özünü rahat hiss etməsinə kömək edə bilər. Xüsusilə geniş yarpaqlar balığın bədənini və üzgəclərini dəstəkləmək üçün daha əlverişlidir.Betta balıqlarını digər bir çox balıq növündən fərqləndirən əsas xüsusiyyətlərdən biri isə onların xüsusi tənəffüs orqanına sahib olmasıdır. Bu orqan labirint orqanı adlanır. Betta balıqları qəlsəmələri vasitəsilə sudakı həll olmuş oksigeni qəbul etməklə yanaşı, labirint orqanı sayəsində suyun səthindən atmosfer havasını da uda bilirlər. Bu hava xüsusi orqanda emal olunur və oksigen qana ötürülür.
Məhz bu xüsusiyyət betta balıqlarına oksigen miqdarı nisbətən az olan dayaz sularda yaşamaq imkanı verir. Onlar müəyyən fasilələrlə suyun səthinə qalxaraq hava qəbul edirlər. Buna görə də səthə yaxın yarpağın üzərində istirahət etmək betta üçün əlavə rahatlıq yaradır. Balıq həm dincələ, həm də ehtiyac duyduqda səthə yaxın mövqedən asanlıqla hava ala bilər.Lakin bu, betta balıqlarının yalnız atmosfer havası ilə nəfəs aldığı və ya qəlsəmələrə ehtiyac duymadığı anlamına gəlmir. Onların normal həyat fəaliyyəti üçün həm qəlsəmələrin, həm də labirint orqanının funksiyası vacibdir. Buna görə də akvarium suyunun keyfiyyəti, temperaturu və oksigen balansı daim nəzarətdə saxlanılmalıdır.
Betta balıqlarının yarpaqların üzərində yatması onların sağlamlığı baxımından adətən normal davranışdır. Ancaq balıq uzun müddət hərəkətsiz qalırsa, yeməkdən imtina edirsə, suyun səthində çətinliklə nəfəs alırsa və ya üzməkdə problem yaşayırsa, bunu sadəcə istirahət kimi qiymətləndirmək düzgün olmaz. Belə əlamətlər suyun keyfiyyətinin pisləşməsi, temperaturun uyğun olmaması və ya xəstəliklə əlaqəli ola bilər.Akvariumda betta üçün yarpaq və digər istirahət aksesuarları seçərkən də diqqətli olmaq lazımdır. Yarpağın kənarları iti olmamalı, materialı suya zərərli maddələr buraxmamalı və balığın hərəkətinə mane olmamalıdır. Aksesuar suyun səthinə kifayət qədər yaxın yerləşdirilməlidir ki, balıq oradan asanlıqla hava ala bilsin. Eyni zamanda akvariumda təmiz suyun, uyğun temperaturun və təhlükəsiz mühitin təmin edilməsi vacibdir.
Həmçinin oxuyun
Beləliklə, betta balıqlarının yarpaqların üzərinə çıxaraq istirahət etməsi təsadüfi və ya oyun xarakterli hərəkət deyil. Bu davranış onların təbii həyat tərzi, enerjiyə qənaət etmək ehtiyacı və xüsusi tənəffüs sistemi ilə bağlıdır. Suyun səthinə yaxın yarpaq betta üçün həm rahat istirahət yeri, həm də havaya daha asan çıxış imkanı yaradır. Akvariumda bu cür şəraitin yaradılması balığın özünü daha rahat hiss etməsinə və təbii davranışlarını nümayiş etdirməsinə kömək edir.
Əli
Mutasiya nədir? DNT-də baş verən dəyişikliklər insan həyatına necə təsir edir?
İnsan orqanizminin bütün bioloji xüsusiyyətlərinin formalaşmasında genetik məlumat mühüm rol oynayır. Hüceyrələrimizin fəaliyyətindən tutmuş xarici görünüşümüzə, bəzi fərdi xüsusiyyətlərimizə və irsi meyillərimizə qədər bir çox proses DNT-də (dezoksiribonuklein turşusu) kodlaşdırılmış məlumatlarla əlaqəlidir. Lakin bu genetik kod həmişə dəyişməz qalmır. Bəzən DNT-də müəyyən dəyişikliklər baş verir və bu proses biologiyada mutasiya adlanır. Mutasiyalar canlıların inkişafına, sağlamlığına, irsi xüsusiyyətlərinə və hətta növlərin təkamülünə təsir göstərə bilər.Citypost.az xəbər verir ki, mutasiya genetik materialda, yəni DNT-nin ardıcıllığında baş verən qalıcı dəyişiklikdir. Bu dəyişikliklər genin müəyyən hissəsində, xromosomlarda və ya daha geniş miqyasda genomun müxtəlif bölgələrində meydana çıxa bilər. Bəzi mutasiyalar yalnız bir DNT hərfinin...
03 Noyabr 2026, 11:00
Çaxmağın içindəki “daş” əslində daş deyil: Qığılcım necə yaranır?
Gündəlik həyatda tez-tez istifadə etdiyimiz çaxmaqların iş prinsipi ilk baxışdan sadə görünsə də, onların daxilində maraqlı fiziki və kimyəvi proseslər baş verir. Bir düyməyə basmaqla yaranan kiçik qığılcım əslində xüsusi metal ərintisinin sürtünmə nəticəsində xırda hissəciklərə ayrılması və həmin hissəciklərin havada alışması hesabına meydana gəlir. Maraqlıdır ki, çaxmağın “daşı” adlandırdığımız detal heç də adi daş deyil. O, əsasən serium və dəmir tərkibli xüsusi metal ərintisindən hazırlanır.Citypost.az xəbər verir ki, adi mexaniki çaxmaqlarda qığılcımın yaranması üçün iki əsas detal birlikdə işləyir: metal ərintidən hazırlanmış çaxmaq daşı və onun üzərində fırlanan dişli çarx. İstifadəçi çarxı baş barmağı ilə çevirdikdə onun iti və...
03 Noyabr 2026, 10:00
Nikotin beyinə cəmi 10 saniyəyə çatır: asılılıq necə yaranır?
Siqaretin tərkibindəki nikotin insan orqanizminə təsir edən və güclü asılılıq yarada bilən maddələrdən biridir. Maraqlıdır ki, tütün bitkisi bu maddəni insanlarda asılılıq yaratmaq üçün deyil, təbiətdə özünü qorumaq, yarpaqlarını yeyən həşəratlara qarşı müdafiə olunmaq məqsədilə istehsal edir. Bitkinin zərərvericilərə qarşı istifadə etdiyi bu təbii kimyəvi müdafiə mexanizmi insan orqanizminə daxil olduqda isə tamamilə fərqli nəticələrə səbəb olur.Citypost.az-ın məlumatına görə, tütün bitkisi yarpaqları ilə qidalanan həşəratların hücumuna məruz qaldıqda müdafiə mexanizmini işə salır. Həşərat yarpağı gəmirərək zədələdikdə bitkidə bir sıra kimyəvi və bioloji reaksiyalar baş verir. Zədələnmə nəticəsində yaranan siqnallar bitkinin müdafiə sistemini aktivləşdirir və nikotin istehsalında iştirak edən proseslər güclənir....
03 Noyabr 2026, 09:00
Telefonda hərfləri niyə səhv salmırıq? Klaviaturanın gizli sirri
Smartfonlarda mesaj yazarkən bəzən çox kiçik düymələrə toxunmağımıza baxmayaraq, demək olar ki, hər dəfə istədiyimiz hərfi düzgün seçirik. Halbuki telefon ekranındakı klaviatura düymələrinin ölçüsü baş barmağımızla müqayisədə olduqca kiçikdir. Buna baxmayaraq, yazarkən hərfləri nadir hallarda səhv salırıq. Bəs bunun səbəbi nədir? Məlum olur ki, telefon klaviaturasında gördüyümüz düymələrlə cihazın əslində toxunuşu qeydə aldığı sahələr həmişə eyni ölçüdə olmur.Citypost.az xəbər verir ki, bu prosesin arxasında smartfonların istifadə etdiyi ağıllı texnologiyalardan biri dayanır. Telefon istifadəçinin hansı hərfi yazmaq istədiyini əvvəlcədən təxmin edir və növbəti hərfin yerləşdiyi toxunma sahəsini dinamik şəkildə dəyişir. Yəni ekranda düymələrin ölçüsü dəyişməsə də, onların toxunuşu qəbul edən görünməz...
02 Noyabr 2026, 11:40
Quşlar yüksək gərginlikli elektrik xətlərində dayanır-Bəs niyə elektrik onları vurmur?
Yüksək gərginlikli elektrik xətlərinin üzərində dayanan quşları görmək çoxlarına tanış mənzərədir. Bəzən onlarla quşun eyni elektrik xətti boyunca rahat şəkildə qonduğunu, hətta uzun müddət orada hərəkətsiz qaldığını müşahidə edirik. Bu zaman maraqlı bir sual yaranır: İnsan yüksək gərginlikli elektrik xəttinə toxunduqda həyatını itirə bilərsə, quşlar necə olur ki, həmin naqillərin üzərində dayanarkən elektrik cərəyanına məruz qalmırlar?Citypost.az-ın məlumatına görə, əslində, bunun səbəbi quşların orqanizminin elektrik cərəyanına qarşı xüsusi müdafiəyə malik olması deyil. Burada əsas məsələ elektrik dövrəsinin necə formalaşması, bədənin təmas etdiyi nöqtələr arasındakı gərginlik fərqi və cərəyanın keçə biləcəyi yol ilə bağlıdır.Quşların elektrik xətləri üzərində təhlükəsiz dayanmasının əsas səbəbi hər...
02 Noyabr 2026, 10:40
İnsanların gizli duyğularını üz ifadələrindən anlamaq mümkündürmü? Mikroifadələrin sirri
İnsan bəzən hisslərini gizlətməyə, üzündə başqa bir ifadə yaratmağa və əslində nə düşündüyünü qarşı tərəfə bildirməməyə çalışır. Lakin üz əzələlərində yaranan bəzi çox qısa hərəkətlər insanın emosional vəziyyəti haqqında ipucu verə bilər. Psixologiyada bu cür ani üz hərəkətləri mikroifadələr adlanır. Onlar saniyənin çox kiçik bir hissəsi ərzində meydana çıxır və çox vaxt insanın özü belə həmin hərəkətin fərqinə varmır.Citypost.az xəbər verir ki, mikroifadələr qorxu, qəzəb, kədər, təəccüb, ikrah və digər emosiyalarla əlaqəli ola bilər. Bu ifadələr adi mimikalardan əsasən qısa müddət davam etməsi ilə fərqlənir. İnsan hisslərini şüurlu şəkildə gizlətməyə çalışsa belə, üzündə yaranan ani hərəkətlər onun həmin anda keçirdiyi...
30 Oktyabr 2026, 11:00