Pələnglər qaranlıqda insanlardan niyə yaxşı görür? MARAQLI FAKT

Pələnglərin qaranlıqda insanlardan daha yaxşı görə bildiyini bilirdinizmi? Təbiətin ən güclü yırtıcılarından biri hesab olunan bu heyvanlar gecə saatlarında da ətraf mühiti müşahidə etmək, ovlarını izləmək və hərəkət edən obyektləri müəyyənləşdirmək qabiliyyətinə malikdirlər. İnsanların zəif işıqlandırılmış mühitdə görməkdə çətinlik çəkdiyi bir çox vəziyyətdə pələnglər ətrafdakı hərəkətləri daha asan seçə bilirlər. Bəs onların gözlərində bu üstünlüyü təmin edən nədir? Pələnglər qaranlıqda necə görür və bu qabiliyyət hansı bioloji xüsusiyyətlərlə bağlıdır?

Citypost.az xəbər verir ki, Pələnglərin zəif işıq şəraitində yaxşı görməsinin əsas səbəblərindən biri gözlərinin torlu qişasında yerləşən xüsusi fotoreseptor hüceyrələrdir. Bu hüceyrələr çubuqcuqlar adlanır və əsas funksiyaları az işıqda görməni təmin etməkdir. İnsanların və bir çox digər məməlilərin gözündə də çubuqcuq hüceyrələri mövcuddur. Lakin gecə aktivliyi ilə seçilən yırtıcıların görmə sistemi zəif işıqdan daha səmərəli istifadə etməyə uyğunlaşıb.

Çubuqcuq hüceyrələri işığa son dərəcə həssasdır. Onlar rəngləri ayırd etməkdə əsas rol oynamasalar da, zəif işıqda formaları, konturları və xüsusilə hərəkəti müəyyənləşdirməyə kömək edirlər. Məhz bu xüsusiyyət pələnglərə gecə vaxtı ovlarının hərəkətini izləmək, ətrafdakı maneələri seçmək və potensial təhlükələri vaxtında müəyyən etmək imkanı verir. Başqa sözlə, pələnglər qaranlıqda ətraf mühitin detallarını insanlardan daha yaxşı seçə bilirlər.Lakin pələnglərin gecə görmə qabiliyyətini təmin edən əsas xüsusiyyət bununla məhdudlaşmır. Onların gözlərində torlu qişanın arxasında yerləşən və tapetum lucidum adlanan xüsusi işıqəks etdirici təbəqə də mövcuddur. Bu təbəqə zəif işıq şəraitində görmə qabiliyyətini artıran mühüm bioloji mexanizmdir.

Tapetum lucidum gözə daxil olan işığın bir hissəsini yenidən torlu qişaya doğru əks etdirir. Beləliklə, işıq fotoreseptor hüceyrələrlə qarşılıqlı təsir göstərmək üçün əlavə imkan əldə edir. Bu mexanizm pələngin mövcud işıqdan daha səmərəli istifadə etməsinə şərait yaradır. Xüsusilə ay işığı və ya çox zəif təbii işıq olan mühitlərdə bu xüsusiyyət heyvanın ətrafı müşahidə etməsinə kömək edir.Pələnglərin gözlərinin qaranlıqda parlaması da məhz həmin təbəqə ilə əlaqədardır. Gecə vaxtı avtomobil farası, fənər və ya başqa işıq mənbəyi pələngin gözünə düşdükdə işığın bir hissəsi tapetum lucidum tərəfindən geri əks olunur. Nəticədə gözlər parlaq, bəzən sarımtıl və ya yaşılımtıl rəngdə görünür. Bu hadisə yalnız pələnglərə xas deyil. Pişiklər, canavarlar, marallar və digər bir çox heyvanda da oxşar xüsusiyyət müşahidə olunur.

Pələnglərin görmə sistemində başqa mühüm uyğunlaşmalar da var. Onların gözləri qarşıdakı obyektlərə yönəlmiş vəziyyətdə yerləşir. Bu, hər iki gözün eyni obyektə fokuslanmasına və dərinliyin daha yaxşı qiymətləndirilməsinə kömək edir. Belə görmə xüsusiyyəti yırtıcılar üçün xüsusilə vacibdir. Çünki ovun məsafəsini, istiqamətini və hərəkət sürətini düzgün müəyyənləşdirmək uğurlu hücum üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.Bu xüsusiyyətlər pələnglərin gecə ovçuluğunda üstünlük əldə etməsinə şərait yaradır. Onlar zəif işıqda hərəkət edən heyvanları izləyə, səssizcə yaxınlaşa və uyğun məqamda hücuma keçə bilirlər. Pələnglərin ov zamanı görmə qabiliyyəti ilə yanaşı, eşitmə və qoxubilmə duyğuları da mühüm rol oynayır. Yəni bu yırtıcılar yalnız gözlərinə güvənmirlər, ətraf mühit haqqında məlumatı bir neçə duyğu vasitəsilə əldə edirlər.

Həmçinin oxuyun

İlham Əliyevin adından saxta məlumat YAYILIR -DİQQƏT!

Quşlar yüksək gərginlikli elektrik xətlərində dayanır-Bəs niyə elektrik onları vurmur?

Qatarla gedənlərə ŞAD XƏBƏR!Bilet ucuzlaşdı

Prezidentin Mətbuat Xidməti MƏLUMAT YAYDI

Bununla belə, pələnglərin qaranlıqda tamamilə işıqsız şəraitdə görə bildiyini düşünmək düzgün deyil. Onların gözləri mövcud olan zəif işıqdan daha yaxşı istifadə etməyə uyğunlaşıb. Tam qaranlıqda, heç bir işıq mənbəyi olmadıqda pələnglər də ətrafı görə bilmirlər. Sadəcə, insanlarla müqayisədə çox zəif işıqlandırılmış mühitlərdə görmə imkanları xeyli üstündür.İnsan gözləri isə gündüz işığında rəngləri və xırda detalları ayırd etmək baxımından daha əlverişli xüsusiyyətlərə malikdir. İnsanlarda rəngli görməni təmin edən konuscuq hüceyrələri mühüm rol oynayır. Pələnglərin görmə sistemi isə zəif işıqda hərəkəti və formaları müəyyənləşdirməyə daha çox uyğunlaşıb. Bu fərq onların həyat tərzi və ovçuluq xüsusiyyətləri ilə birbaşa əlaqəlidir.

Beləliklə, pələnglərin qaranlıqda insanlardan daha yaxşı görməsinin sirri gözlərinin xüsusi quruluşunda, işığa həssas çubuqcuq hüceyrələrində və işığı geri əks etdirən tapetum lucidum təbəqəsində gizlənir. Milyonlarla illik təkamül nəticəsində formalaşmış bu bioloji uyğunlaşmalar pələnglərə gecə saatlarında da effektiv ovçu olmaq imkanı verir. Təbiət bu möhtəşəm yırtıcıları elə bir görmə sistemi ilə təmin edib ki, insanın görməkdə çətinlik çəkdiyi zəif işıqlı mühitlər onlar üçün ov meydanına çevrilə bilir.

Yeganə