Müayinə yaşı hamı üçün eyni deyil: Radioloq fərdi risklərdən danışdı

Oktyabr ayı dünyada Süd vəzi xərçəngi ilə mübarizə və bu xəstəlik barədə maarifləndirmənin gücləndirilməsi ayı kimi qeyd olunur. Bu dövrdə əsas məqsəd qadınların xəstəlik haqqında məlumatlılığını artırmaq, risk faktorlarına diqqət çəkmək və erkən diaqnostikanın əhəmiyyətini ön plana çıxarmaqdır. Süd vəzi xərçəngi dünyada qadınlar arasında ən çox rast gəlinən onkoloji xəstəliklərdən biridir. Lakin mütəxəssislər bildirirlər ki, xəstəliyin vaxtında aşkarlanması, düzgün müayinə və müalicə taktikasının seçilməsi müsbət nəticələrin əldə olunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Əsas məsələ isə qadınların sağlamlıqlarına laqeyd yanaşmaması, hər hansı şikayət yaranmasını gözləmədən yaşlarına və fərdi risklərinə uyğun müayinələrdən keçməsidir.

Radioloq, sonoloq Xəyalə Şərifova Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, süd vəzi xərçəngi ilə bağlı maarifləndirici fəaliyyətlərin aparılması və qadınların vaxtında müayinəyə təşviq olunması olduqca vacibdir. Onun sözlərinə görə, bu istiqamətdə məlumatlılığın artırılması xəstəliyin erkən mərhələdə aşkarlanmasına və müalicə prosesinin daha effektiv təşkilinə kömək edə bilər.

Mütəxəssis qeyd edib ki, süd vəzi xərçəngi geniş yayılmış xəstəliklərdən olsa da, onun diaqnozu qadınlar tərəfindən ümidsizlik və qorxu ilə qarşılanmamalıdır. Çünki xəstəlik vaxtında aşkarlandıqda müalicə imkanları mövcuddur. Burada əsas şərt müayinələrin gecikdirilməməsi, şübhəli əlamətlərin diqqətdən kənarda qalmaması və həkim tövsiyələrinə uyğun hərəkət edilməsidir.

Xəyalə Şərifovanın sözlərinə görə, süd vəzi xərçəngi süd vəzinin toxumalarında yaranan patoloji dəyişikliklərlə əlaqəli bədxassəli xəstəlikdir. Onun müxtəlif növləri mövcuddur və bunların arasında süd vəzinin axacaqlarından inkişaf edən duktal karsinomalar da geniş yayılıb. Xəstəliyin növü, yayılma dərəcəsi və digər xüsusiyyətləri müayinə və diaqnostik qiymətləndirmə zamanı müəyyən edilir. Bu səbəbdən hər hansı şübhəli dəyişiklik aşkarlandıqda özbaşına nəticə çıxarmaq əvəzinə mütəxəssisə müraciət etmək lazımdır.

Radioloq vurğulayıb ki, süd vəzi xərçəngi artıq yalnız yaşlı qadınlarla əlaqələndirilə biləcək xəstəlik deyil. Müxtəlif yaş qruplarında bu diaqnoza rast gəlmək mümkündür. Buna görə də qadınlar xəstəliyin yalnız müəyyən yaşdan sonra yarandığını düşünərək müayinələri təxirə salmamalıdırlar. Bununla belə, müayinə strategiyası hər bir qadının yaşı, ailə anamnezi, genetik riskləri, süd vəzi toxumasının xüsusiyyətləri və digər fərdi göstəricilər nəzərə alınmaqla müəyyənləşdirilməlidir.

Bəs qadınlar süd vəzi müayinəsinə hansı yaşdan başlamalıdırlar? Xəyalə Şərifovanın sözlərinə görə, 35 yaşdan sonra qadınların süd vəzi müayinəsinə xüsusi diqqət yetirməsi vacibdir. Bu yaş qrupunda ilkin qiymətləndirmə zamanı süd vəzilərinin ultrasəs müayinəsindən istifadə oluna bilər. Ultrasəs müayinəsi toxumalardakı dəyişikliklərin müəyyənləşdirilməsinə, şübhəli sahələrin qiymətləndirilməsinə və əlavə müayinəyə ehtiyac olub-olmadığının müəyyən edilməsinə kömək edir.

Mütəxəssis bildirib ki, 35-40 yaş aralığında müayinə planı fərdi risk faktorları və ultrasəs müayinəsinin nəticələri əsasında müəyyənləşdirilir. Əgər qadında süd vəzi xərçəngi baxımından genetik və ya ailəvi risk mövcuddursa, yaxud ilkin müayinədə şübhəli dəyişiklik aşkarlanırsa, əlavə diaqnostik müayinələrə ehtiyac yarana bilər. Belə hallarda həkim mammoqrafiya və ya maqnit-rezonans tomoqrafiyası (MRT) kimi müayinələrin aparılmasını tövsiyə edə bilər.

Həmçinin oxuyun

Nazirlər Kabinetindən müəllimlərlə BAĞLI QƏRAR

SON DƏQİQƏ! Vəzifədən gedir

Məhkəmədən Ramiz Mehdiyevlə bağlı QƏRAR

Maşın sürən hər kəs BU XƏBƏRİ OXUSUN!

Xəyalə Şərifovanın sözlərinə görə, 40 yaşdan sonra süd vəzi müayinəsində mammoqrafiya mühüm yer tutur. Bu üsul süd vəzi toxumasında klinik müayinə zamanı hiss edilməyən bəzi dəyişikliklərin aşkarlanmasına imkan verir. Bununla belə, bütün qadınlar üçün eyni müayinə intervalının və eyni diaqnostik yanaşmanın tətbiq edilməsi düzgün deyil. Müayinənin hansı tezliklə aparılması qadının fərdi risk səviyyəsinə, əvvəlki müayinələrin nəticələrinə və süd vəzi toxumasının xüsusiyyətlərinə uyğun müəyyənləşdirilməlidir.

Radioloq qeyd edib ki, bəzi hallarda süd vəzi toxumasının sıxlığı əlavə müayinələrin aparılmasını zəruri edə bilər. Belə vəziyyətlərdə ultrasəs və ya MRT kimi əlavə üsullardan istifadə məsələsi həkim tərəfindən qiymətləndirilir. Lakin bu müayinələrin hər bir qadına mütləq şəkildə və eyni tezliklə təyin edilməsi nəzərdə tutulmur. Əsas məqsəd konkret pasiyent üçün ən uyğun və əsaslandırılmış diaqnostik yanaşmanı seçməkdir.

Mütəxəssislər xüsusilə vurğulayırlar ki, planlı müayinələrlə yanaşı, süd vəzisində yeni yaranmış düyün, dəridə çəkilmə və ya forma dəyişikliyi, gilədən qanlı ifrazat, gilənin içəriyə doğru çəkilməsi, yaxud qoltuqaltı nahiyədə şişkinlik kimi əlamətlər müşahidə edilərsə, yaşdan asılı olmayaraq həkimə müraciət etmək lazımdır. Bu əlamətlər hər zaman xərçəng demək deyil, lakin onların səbəbinin vaxtında araşdırılması vacibdir.

Ailə üzvlərində süd vəzi və ya yumurtalıq xərçəngi hallarının olması, müəyyən irsi genetik dəyişikliklərin aşkarlanması və digər risk faktorları da müayinə planına təsir göstərə bilər. Belə qadınlarda standart yaş həddini gözləmədən daha erkən yaşda müayinəyə başlamaq və fərdi nəzarət planı hazırlamaq lazım gələ bilər. Bu barədə qərar müvafiq mütəxəssisin qiymətləndirməsi əsasında verilməlidir.

Xəyalə Şərifovanın açıqlamasından aydın olur ki, süd vəzi xərçəngi ilə mübarizədə əsas məsələlərdən biri qorxunu artırmaq deyil, düzgün məlumatlandırma aparmaq və qadınları vaxtında müayinəyə yönləndirməkdir. Xəstəliyin erkən aşkarlanması müalicə imkanlarını genişləndirə bilər. Buna görə də qadınlar sağlamlıqlarına diqqətlə yanaşmalı, şikayətlərin yaranmasını gözləməməli və yaşlarına, risk faktorlarına uyğun müayinələr barədə həkimlə məsləhətləşməlidirlər.

Qeyd edək ki, oktyabr ayı ərzində aparılan maarifləndirmə kampaniyalarının əsas məqsədi də məhz budur: süd vəzi xərçəngi barədə məlumatlılığı artırmaq, müayinələrin əhəmiyyətini izah etmək və qadınların sağlamlıqlarının qorunmasında fəal iştirakını təşviq etmək.