Göy qurşağının digər yarısı harada qalır? MARAQLI FAKT

Yağışdan sonra Günəş üzə çıxanda səmada yaranan göy qurşağı təbiətin ən gözəl mənzərələrindən biridir. Rənglərin bir-birinə qarışaraq yaratdığı bu möhtəşəm görüntü insanlarda hər zaman maraq doğurub. Lakin çoxlarının diqqət etmədiyi maraqlı bir həqiqət var: Biz göy qurşağını adətən yarımdairə şəklində görsək də, əslində o, tam bir dairə formasındadır. Bəs niyə onun yalnız bir hissəsini müşahidə edə bilirik? Göy qurşağının digər yarısı harada qalır və bu təbiət hadisəsi necə yaranır?

Citypost.az xəbər verir ki, əslində, göy qurşağının yaranması Günəş işığının yağış damcıları ilə qarşılıqlı təsiri nəticəsində baş verir. Günəşdən gələn ağ işıq ilk baxışda vahid rəngdə görünsə də, onun tərkibində müxtəlif rənglər mövcuddur. İşıq yağış damcısına daxil olduqda sınır, damcının daxilində əks olunur və yenidən havaya çıxarkən bir daha sınır. Bu proses nəticəsində ağ işıq tərkibindəki rənglərə ayrılır və göy qurşağında gördüyümüz qırmızı, narıncı, sarı, yaşıl, mavi, lacivərd və bənövşəyi rənglər meydana çıxır.Bu hadisənin elmi izahı işığın sınması, daxili əks olunması və dispersiyası ilə bağlıdır. Dispersiya işığın müxtəlif rənglərinin su damcılarında fərqli dərəcədə sınması deməkdir. Məhz buna görə rənglər bir-birindən ayrılır və səmada rəngli zolaq şəklində görünür.

Bəs göy qurşağının niyə məhz qövs formasında yarandığını bilirsinizmi?

Bunun əsas səbəbi işığın müəyyən bucaq altında gözümüzə çatmasıdır. İlkin göy qurşağında qırmızı rəng üçün bu bucaq Günəşin əks istiqamətinə nəzərən təxminən 42 dərəcə, bənövşəyi rəng üçün isə təxminən 40 dərəcədir. Yəni göy qurşağının bütün rəngləri eyni bucaq altında görünmür. Hər rəngin özünəməxsus optik istiqaməti var.Yağış damcılarından çıxan işıq gözümüzə uyğun bucaq altında çatdıqda biz həmin rəngi müşahidə edə bilirik. Göy üzündə saysız-hesabsız damcılar olduğundan bu şərti ödəyən damcılar birlikdə dairəvi görüntü yaradır. Beləliklə, göy qurşağı əslində müəyyən bir yerdə dayanan fiziki obyekt deyil. O, müşahidəçinin mövqeyindən, Günəşin vəziyyətindən və yağış damcılarının yerləşməsindən asılı olaraq görünən optik hadisədir.Maraqlıdır ki, göy qurşağının digər yarısının görünməməsinin əsas səbəbi Yer səthidir. Biz yer üzündə dayandıqda üfüq və ətrafımızdakı səth dairənin aşağı hissəsini görməyimizə mane olur. Buna görə də göy qurşağı bizə adətən yarımdairə, yəni rəngli bir qövs kimi görünür. Halbuki onun aşağı hissəsi də mövcuddur, sadəcə baxış bucağımızdan görünmür.

Həmçinin oxuyun

7 gün dərs olmayacaq- TARİXLƏR

Müğənnimiz qəfil VƏFAT ETDİ

Vasif Talıbovun oğlu AÇIQLAMA YAYDI

Bu xanıma yüksək VƏZİFƏ VERİLDİ

Bəs göy qurşağını tam dairə şəklində görmək mümkündürmü? Bəli! Bunun üçün müşahidəçinin yerdən kifayət qədər yüksəkdə olması və Günəşlə yağış damcılarının uyğun mövqedə yerləşməsi lazımdır. Məsələn, təyyarədən, helikopterdən və ya yüksək dağlıq ərazidən uyğun şəraitdə baxdıqda göy qurşağının tam dairə formasını müşahidə etmək mümkündür. Xüsusilə təyyarədən aşağıya, yağış damcıları ilə dolu əraziyə baxarkən tam dairəvi göy qurşağı görmək ehtimalı yaranır.Belə görüntülərdə göy qurşağının rəngləri sanki səmada nəhəng bir halqa çəkir. Bu mənzərə yerdən gördüyümüz adi göy qurşağından xeyli fərqlənir. Çünki bu dəfə Yer səthi dairənin aşağı hissəsini örtmür və biz optik hadisənin daha böyük hissəsini görə bilirik.Göy qurşağı ilə bağlı daha bir maraqlı fakt isə ondan ibarətdir ki, eyni yerdə dayanan iki insan belə tam olaraq eyni göy qurşağını görmür. İlk baxışda hər kəsin eyni rəngli qövsə baxdığı düşünülsə də, əslində hər bir müşahidəçinin gördüyü göy qurşağı özünəməxsusdur. Çünki hər insanın gözünə fərqli yağış damcılarından əks olunan işıq çatır.Siz bir damcıdan gələn işığı müəyyən bucaq altında görürsünüzsə, yanınızdakı insan həmin damcıdan eyni şəkildə gələn işığı görməyə bilər. Onun gözünə başqa damcılardan gələn işıq çatır. Buna görə də göy qurşağı hər bir müşahidəçi üçün fərqli optik görüntü yaradır. Yəni əslində hamımız eyni təbiət hadisəsinə baxsaq da, gördüyümüz göy qurşağı tamamilə şəxsi müşahidəmizə bağlıdır.Göy qurşağının rənglərinin ardıcıllığı da təsadüfi deyil. İlkin göy qurşağında xarici tərəfdə qırmızı, daxili tərəfdə isə bənövşəyi rəng yerləşir. Bunun səbəbi həmin rənglərin su damcılarında fərqli bucaqlarda sınmasıdır. Bəzən səmada əsas göy qurşağının üzərində ikinci, daha solğun bir qövs də görünür. Bu, Günəş işığının yağış damcısının daxilində iki dəfə əks olunması nəticəsində yaranır. İkinci göy qurşağında rənglərin ardıcıllığı isə birincinin əksinə olur: xarici tərəfdə bənövşəyi, daxili tərəfdə qırmızı rəng görünür.

Beləliklə, hər yağışdan sonra səmada gördüyümüz göy qurşağı düşündüyümüzdən daha mürəkkəb və maraqlı fiziki hadisədir. O, sadəcə rəngli yarımdairə deyil, işığın su damcıları ilə qarşılıqlı təsiri nəticəsində yaranan tam dairəvi optik görüntüdür. Biz onun yalnız bir hissəsini görə bilirik, çünki Yer səthi baxışımızı məhdudlaşdırır. Yüksəklikdən və uyğun şəraitdə baxdıqda isə təbiətin bu möhtəşəm mənzərəsinin tam dairə olduğunu öz gözlərimizlə görə bilərik.

Əli