Ana vəfat etdikdən sonra ev övladlarından hansına qalır? – Bacı və qardaşın da vərəsəlik hüququ varmı?

Valideyn vəfat etdikdən sonra onun adına olan evin övladlardan birinin adına rəsmiləşdirilməsi zamanı digər ailə üzvlərinin vərəsəlik hüququ ilə bağlı suallar yaranır. Xüsusilə mərhum valideynin evində övladlarından yalnız biri yaşayıb qeydiyyatda olduqda, digər bacı və qardaşların həmin əmlakdan pay tələb edib-etməyəcəyi müzakirə mövzusuna çevrilir. Bəzi hallarda isə evdə yaşayan övladın həyat yoldaşının da vəfat etməsi vərəsəlik məsələsini daha da mürəkkəbləşdirir. Bəs ana vəfat etdikdən sonra onun adına olan evdə yaşayan övlad mənzili öz adına keçirə bilərmi? Digər bacı və qardaşların həmin evə münasibətdə miras payı qalırmı?

Vəkil Samir Süleymanov Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, ananın vəfatından sonra onun mülkiyyətində olan ev üzrə vərəsəlik hüququ, bir qayda olaraq, qanun üzrə vərəsələr arasında müəyyən edilir. Onun sözlərinə görə, birinci növbəli vərəsələr sırasına mərhumun övladları, sağ qalan həyat yoldaşı və valideynləri daxildir. Bu baxımdan, ana vəfat etdikdə onun övladları, o cümlədən evdə yaşayan qızı və ya oğlu ilə yanaşı, digər bacı-qardaşları da qanun üzrə vərəsə hesab oluna bilərlər. Onların başqa evdə yaşaması və ya öz adlarına əmlaklarının olması ananın mirası üzərindəki vərəsəlik hüququnu öz-özlüyündə aradan qaldırmır.

Vəkil qeyd edib ki, təqdim olunan vəziyyətdə evin yalnız bir övladın yaşadığı və həmin şəxsin qeydiyyatda olduğu mənzil olması digər vərəsələrin hüquqlarına avtomatik olaraq xitam vermir. Yəni ananın vəfatından sonra onun adına olan əmlakın yalnız evdə yaşayan övladın adına rəsmiləşdirilməsi üçün digər vərəsələrin hüquqi vəziyyəti də nəzərə alınmalıdır. Əgər bacı və qardaşlar qanun üzrə vərəsədirlərsə və mirası qəbul etmək hüquqlarını itirməyiblərsə, onların da həmin əmlakda pay hüququ yarana bilər.

Samir Süleymanovun sözlərinə görə, bu məsələdə ən vacib məqamlardan biri ananın hansı tarixdə vəfat etməsidir. Çünki mirasın qəbulu ilə bağlı qanunvericilikdə əvvəlki dövrlərdə qüvvədə olmuş qaydalarla sonrakı dəyişikliklər arasında fərqlər mövcuddur. Xüsusilə 2023-cü ildən əvvəl vəfat etmiş şəxslərin mirası ilə bağlı münasibətlərə həmin dövrdə qüvvədə olan hüquqi normaların, sonrakı tarixlərdə yaranmış vərəsəlik münasibətlərinə isə müvafiq dəyişikliklərin nəzərə alınması vacibdir.

Vəkil bildirib ki, əvvəlki qanunvericilik qaydalarında mirasın qəbul edilməsi ilə bağlı müəyyən müddətlər nəzərdə tutulurdu. Həmin dövrdə vərəsələrin notariat orqanına müraciət etməsi və mirasın qəbulu ilə bağlı hərəkətləri müəyyən edilmiş müddətlər çərçivəsində həyata keçirilməli idi. Lakin qanunvericiliyə sonradan edilmiş dəyişikliklər nəticəsində bu sahədə qaydalar dəyişib. Buna görə də ananın ölüm tarixi dəqiqləşdirilmədən bacı və qardaşların vərəsəlik hüququnun qalıb-qalmadığı barədə qəti nəticəyə gəlmək düzgün deyil.

Mütəxəssis diqqətə çatdırıb ki, əvvəlki hüquqi rejimin tətbiq olunduğu hallarda mirasın faktiki qəbul edilməsi məsələsi də əhəmiyyət daşıya bilər. Belə ki, vərəsə miras qoyanın ölümündən sonra əmlaka faktiki sahiblik etməyə başlayıbsa, onu idarə edib, qoruyub, saxlanılması ilə bağlı xərcləri ödəyibsə və digər qanuni hərəkətləri həyata keçiribsə, bu hallar mirasın faktiki qəbul edilməsinin sübutu kimi qiymətləndirilə bilər. Məsələn, anasının vəfatından sonra həmin evdə yaşamağa davam edən, mənzili qoruyan və onun saxlanılması ilə bağlı öhdəlikləri yerinə yetirən övladın hərəkətləri hüquqi baxımdan əhəmiyyət kəsb edə bilər.

Samir Süleymanovun sözlərinə görə, əgər ananın vəfat etdiyi tarixdə qüvvədə olan qanunvericiliyə əsasən digər vərəsələr mirası qəbul etmək üçün nəzərdə tutulmuş müddətdə lazımi hərəkətləri etməyiblərsə, onların sonradan miras payı tələb etməsi məsələsi ayrıca araşdırılmalıdır. Müddətin ötürülməsinin hüquqi nəticələri, mirasın faktiki qəbul edilib-edilməməsi və müddətin bərpası üçün əsasların mövcudluğu nəzərə alınmalıdır. Belə vəziyyətdə yalnız notariusa müraciət edilməməsi faktına əsaslanaraq bütün vərəsələrin hüquqlarını avtomatik itirdiyini söyləmək olmaz.

Həmçinin oxuyun

Sərəncam bu  gündən qüvvəyə minir

İlham Əliyevin adından saxta məlumat YAYILIR -DİQQƏT!

Quşlar yüksək gərginlikli elektrik xətlərində dayanır-Bəs niyə elektrik onları vurmur?

Qatarla gedənlərə ŞAD XƏBƏR!Bilet ucuzlaşdı

Vəkil vurğulayıb ki, 2023-cü ildən sonrakı hüquqi tənzimləmədə mirasın qəbulu ilə bağlı müddət və prosedur məsələlərində dəyişikliklər nəzərə alınmalıdır. Bu səbəbdən ananın vəfatı həmin tarixdən sonrakı dövrə təsadüf edirsə, bacı və qardaşların miras payı hüququnun olub-olmaması qüvvədə olan qanunvericilik əsasında qiymətləndirilməlidir. Onların əvvəllər başqa evdə yaşamaları, öz adlarına mənzillərinin olması və ya mərhum ananın evində qeydiyyatda olmamaları təkbaşına vərəsəlik hüququnu aradan qaldıran hallar deyil.

Məsələdə qadının həyat yoldaşının da vəfat etməsi ayrıca hüquqi məqamdır. Vəkilin izahından çıxış edərək qeyd etmək olar ki, həyat yoldaşının ananın əmlakına birbaşa vərəsə olması ilə qadının öz miras payının sonradan ərinə keçməsi fərqli məsələlərdir. Əgər qadın anasından miras payı əldə edib və həmin pay onun mülkiyyətinə keçdikdən sonra özü vəfat edibsə, bu pay artıq onun miras əmlakının tərkibinə daxil ola bilər. Belə halda qadının öz vərəsələrinin hüquqları yaranır. Lakin ərinin sadəcə həmin evdə yaşaması və qeydiyyatda olması onu avtomatik olaraq qayınanasının birbaşa vərəsəsinə çevirmir.

Vəkil bildirib ki, evin qadının adına rəsmiləşdirilməsi məsələsində ananın ölüm tarixi, vərəsələrin sayı, mirasın qəbul edilməsi ilə bağlı əvvəlki hərəkətlər və notariat sənədləri əsas götürülməlidir. Əgər digər bacı və qardaşların vərəsəlik hüququ qüvvədədirsə, onların payı nəzərə alınmadan evin bütövlükdə yalnız bir nəfərin adına keçirilməsi mümkün olmaya bilər. Vərəsələr arasında razılıq əldə olunarsa, mirasın bölüşdürülməsi və payların rəsmiləşdirilməsi qanuni qaydada həyata keçirilə bilər. Razılıq olmadıqda isə mübahisə məhkəmə qaydasında həll edilə bilər.

Beləliklə, ananın adına olan evdə yalnız bir övladın yaşaması və qeydiyyatda olması həmin mənzilin avtomatik olaraq onun mülkiyyətinə keçməsi demək deyil. Digər bacı və qardaşların da vərəsəlik hüququ yarana bilər və onların başqa əmlaka sahib olmaları bu hüququ aradan qaldırmır. Konkret vəziyyətdə həlledici məqam ananın vəfat etdiyi tarix, həmin vaxt qüvvədə olan qanunvericilik, mirasın faktiki və ya notariat qaydasında qəbul edilməsi, eləcə də digər vərəsələrin hüquqi statusudur. Buna görə də evin rəsmiləşdirilməsi üçün ilk növbədə notariat sənədləri və mirasın açıldığı tarix dəqiqləşdirilməli, zərurət yarandıqda hüquqi yardım alınmalıdır.

Yusif